Tanım
Noter; bireylerin haklarını güvenceye almak ve bu yolla anlaşmazlıkların önlenmesini veya hakça çözülmesini sağlamak için hukuk belgelerini düzenleyen ve onaylayan kişidir.
Görevler
Noter, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Yapılması kanunla başka bir makam, merci veya şahsa verilmemiş olan her türlü hukuki işlemi düzenler.
- Kanunlarda resmi olarak yapmaları emredilen ve mercileri belirtilmemiş olan bütün hukuki işlemleri Noterlik Kanunu hükümlerine göre yapar.
- Gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi yapar.
- Alım-satım sözleşmesi yapar.
- Kanunlara uygun olarak hazırlanıp getirilen kâğıtların üzerindeki imza, mühür veya herhangi bir işareti ya da tarihi onaylar.
- Yapılan işlemlerin asıllarından veya getirilen kâğıtlardan örnek çıkarıp verir.
- Protesto, ihbarname ve ihtarname gönderir.
- Kanunen tescili gereken işlemleri tescil eder.
- Yabancı dillerden çevrilen hukuki belgelerin doğruluğunu onaylar.
- Yeminli ifadeleri yazılı olarak saptar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Noterlik mesleğinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Resmi mühür
- Resmi kaşeler
- Bilgisayar
- Büro malzemeleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Noter olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Yorum yapabilme ve değerlendirme niteliğine sahip olmak
- Sorumluluk duygusu yüksek ve dikkatli olmak
- Yasal değişiklikleri yakından izlemek
- İnsanlarla iletişim kurmayı ve yardım etmeyi sevmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Noterler görevlerini genellikle kapalı ortamlarda yerine getirir. Noter huzurunda yapılacak çekilişlerde veya kuralarda daha değişik ortamlarda bulunmaları gerekebilir.
Çalışma ortamı sıcak olabilir. İşin yoğun olduğu saatlerde yazı makinelerinin çalışması nedeniyle gürültü oluşur. Ancak bilgisayar kullanımının artmasıyla gürültü azalmaktadır.
Noterlik dairesinde günlük çalışma, o yerdeki diğer resmi dairelerle birlikte başlar. Noterlik dairesindeki iş kabulü süresi, o yerdeki diğer resmi dairelerden en çok bir saat daha fazla olabilir. Noter, günlük çalışma süreleri dışında iş kabul edemez.
Bununla birlikte noterler, tatil günlerinde ve iş günlerinin tatil saatlerinde vasiyetname tanzim ve tasdiki veya gecikmesinde zarar umulan noterlik işlemlerini yapabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek için gereken ön eğitim Hukuk Fakültelerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Hukuk Fakültelerinde eğitime başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Noter olmak için Hukuk Fakültesini bitirmek ve bir noterin yanında noterlik stajını tamamlayarak Noterlik Belgesi almak gerekir.
Adli veya askeri hâkimlik, savcılık yapmış veya avukat unvanını kazanmış olanlar ya da Avukatlık Kanununa göre staj ve avukatlık sınavı şartlarından bağışıklı olarak avukatlığa kabul olunmaya hak kazanmış bulunanlar noterlik stajına tabi değildir.
Noterlik stajına kabul şartları
Noterlik stajına kabul edilebilmek için aşağıdaki şartların taşınması gerekir:
- T.C. vatandaşı olmak
- 23 yaşını bitirmiş olmak ve 50 yaşından büyük olmamak
- Türk hukuk fakültelerinin birinden mezun olmak veya yabancı bir memleket hukuk fakültesinden mezun olup Türkiye hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden başarılı sınav vermiş bulunmak
- Kesinleşmiş bir kararla yüz kızartıcı bir suçtan veya ağır hapsi gerektiren bir cürümden mutlak olarak ya da kasti bir cürümden bir yıl veya daha fazla hapis cezası ile hüküm giymemiş olmak
- Kesinleşmiş bir ceza veya disiplin kararı sonucunda hâkim, savcı, memur yahut avukat olmak niteliğini kaybetmemiş olmak
- Noterlik stajına engel mahkûmiyeti olmamak
- Noterlikle ve noter stajyerliği ile birleşmeyen bir işle uğraşmamak
- Mahkeme kararı ile kısıtlanmamış olmak
- İflas etmiş ise itibarı iade edilmiş olmak; hileli ve taksirli müflisler, itibarları iade edilmiş olsa bile kabul olunmaz
- Hakkında aciz vesikası verilmiş ise bunu kaldırmış olmak
- Noterlik görevini devamlı ve gereği gibi yapmaya engel vücut veya akılca malul olmamak
- Staj yapılacak yerde ikametgâhı bulunmak
Eğitimin süresi ve içeriği
Hukuk Fakültelerinde eğitim süresi 4 yıldır. Bu eğitimde hukukun tüm dallarıyla ilgili dersler alınır.
Noterlik stajının süresi ise 1 yıldır. Stajyer, staj gördüğü noterlik dairesinde noterlik kanununun ve yönetmeliğinin gösterdiği işleri yapmakla yükümlüdür.
Staj kapsamında yapılabilecek işlere şu örnekler verilebilir:
- Protesto, ihbarname ve ihtarname gönderme
- Kanunen onaylanması gereken işlemleri onaylama
- Alım-satım sözleşmesi yapma
Eğitim sonunda alınan belge
Noterlik stajını başarıyla tamamlayanlar “Noterlik Belgesi” alırlar.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Asliye ve Sulh Hukuk Mahkemelerinin bulunduğu her yerde, bu mahkemelerin yargı çerçevesindeki ilgili işlerini görmeye yetkili olmak üzere Adalet Bakanlığınca bir noterlik kurulur. Bir bölgede birden çok noterlik de açılabilir.
Boşalan noterlikler Resmî Gazete ile mahallinde ilan edilir. Boşalan, açılan veya dördüncü sınıftan üçüncü sınıfa geçirilen noterlikler; o yerde, İstanbul ve Ankara’da ve Adalet Bakanlığınca uygun görülecek diğer yerlerde çıkan birer gazete ile Resmî Gazete’de birer defa ilan olunur.
Yaş tahdidi sebebiyle boşalacak noterliklerin, noterin yaş tahdidine tabi tutulmasından önce ilan edilmesi zorunludur.
Yapılacak ilanda, boşalan ve üçüncü sınıfa geçirilen noterliğin bir evvelki yıla ait gayrisafi geliri, açılan noterliğin ise emsallerine göre Adalet Bakanlığınca tahmin edilecek gayrisafi geliri ve isteklilerin hangi belgelerle birlikte başvurmaları gerektiği gösterilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Noterlik stajı ücretlidir. Staj ücreti, Adalet Bakanlığının da görüşü alınmak suretiyle Türkiye Noterler Birliğince belirlenir.
Bu ücret, stajın başlangıç tarihinden Adalet Bakanlığınca noterlik belgesinin verildiği tarihe kadar olmak üzere birlik bütçesinden ödenir.
Eğitim sonrası
Noterlerin verdikleri hizmet için alacakları ücret, Adalet Bakanlığınca hazırlanan bir tarife ile saptanır. Hukuki işlemlerin genişliğine paralel olarak kazanç durumları oldukça yüksektir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Noterlikler yılda en az bir kez Cumhuriyet Savcılığınca denetlenir ve denetleme raporları Adalet Bakanlığına gönderilir.
Noterlikler üç sınıfa ayrılır. Bu sınıflamayı, Türkiye Noterler Birliğinin görüşünü alarak Adalet Bakanlığı yapar. Sınıflamada noterliğin yetki çevresindeki nüfus, iş yoğunluğu ve noterlik geliri temel alınır. Genellikle aynı mahkemeye bağlı noterlikler aynı sınıftan sayılır.
Adalet Bakanlığı, her dört yılda bir noterliklerin durumunu inceleyerek yaptığı sınıflamayı Resmî Gazete ile duyurur.
Hukuk fakültesini bitirenlerden hâkim, savcı ya da avukat unvanını alanlar, Noterlik Belgesi almaya engel hâlleri yoksa Noterlik Belgesini aldıktan sonra noterliklere atanma hakkını kazanırlar. İstekli olanlar noter olmak için Adalet Bakanlığına başvurur. Adalet Bakanlığı boş olan yerleri ilan eder ve kişilerin ataması bu şekilde yapılabilir.
İlk atama 3. sınıf noterliğe yapılır. 2. sınıfa atanmak için en az dört yıl 3. sınıf noterlik yapmak gereklidir. Noterin ikinci ve üçüncü sınıfta asgari hizmet süresi 2 yıldır.
Noterliğin bir kaynağı da hâkimlik ve savcılıktır. Noter yetiştiren ayrı bir okul bulunmamaktadır. Hâkimlik ve savcılık yapmış olanlar arasından Noterlik Belgesine sahip olanlar, istemeleri hâlinde noterliğe geçebilirler.
Benzer meslekler
Noterlik mesleğine benzer meslekler şunlardır:
- Hâkim
- Savcı
- Avukat
Ek bilgiler
Sorumluluk
- Noterler, yaptıkları işlemlerle ilgili kayıtları açıklayamazlar ve yakınlarının işlerine bakamazlar.
- Noterlikteki işlemler memurlar tarafından yapılmış olsa bile bu işlemlerden noterler sorumludur.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- 1512 sayılı (18 Ocak 1972) Noterlik Kanunu, Türkiye Noterler Birliği, Ankara-2000
- Noterler Kanununda Ek ve Değişiklikler yapan mevzuat: http://www.tnb.org.tr/GenelBilgiler/noterlikkanunu_tr.htm
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Noterlik mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri/Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
İSTANBUL H-I-İ-1.1. 2023/II
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.