Tanım
Savcı; herhangi bir suretle haberdar olduğu suçlara bizzat veya emniyet kuvvetleri yardımıyla el koyan, lehte veya aleyhte tüm delilleri toplayan kamu görevlisidir. Olay hakkında kamu davası açıp açmamaya karar verir ve açılan kamu davalarında iddia makamını temsil eder. Adli görevlerinin yanında idari görevleri de bulunur.
Görevler
Savcı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Ağır cezalık suçlar ile kanunda kamu davası açılması gerektiği belirtilen konularda, şikâyetçi olsun veya olmasın hazırlık soruşturması yapmak ve kamu davası açmak.
- Kanıt toplamak ve sanığı sorguya çekmek.
- Ölüm olaylarında cesetlerin adli muayenesini yaptırmak.
- İddianame hazırlamak ve yargı kararlarını yerine getirmek.
- Suçtan zarar gören kişilerin ve toplumun haklarını savunmak.
- Medeni hukuku ilgilendiren, kanundan doğan bazı davaları açmak. Bu davalara derneğin veya vakfın hukuken ortadan kaldırılması ve evlenmeye itiraz davaları örnek verilebilir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Savcıların kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Büro malzemeleri.
- Dava dosyaları.
- Cübbe.
- Delil teşkil eden eşyalar.
- Türkiye Cumhuriyeti kanunları, tüzükleri ve yönetmelikleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Savcı olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sözel akıl yürütme ve ikna gücüne sahip olmak.
- Kuvvetli bir belleğe sahip olmak.
- Araştırmacı, titiz, dikkatli ve düzenli olmak.
- İnsanlarla rahat iletişim kurabilmek.
- Zor koşullar altında çalışabilmek.
- Cesaretli, sabırlı ve soğukkanlı olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Savcılar genellikle bürolarda ve mahkemelerde çalışır. Ancak suçla ilgili araştırma yapmak için olay mahallinde ve olumsuz koşullarda görev yapmak zorunda kalabilirler.
Keşif, otopsi ve tespit gibi durumlarda açık havada görev yapabilirler. Meslek, sorumluluk isteyen, yoğun iş yükü bulunan ve stresli bir çalışma niteliğindedir.
Atama nedeniyle sık sık yer değiştirme söz konusu olabilir. Savcılar görevleri sırasında hakim, kaymakam, vali, yerel yöneticiler ve vatandaşlarla iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Savcılık mesleğinin eğitimi üniversitelere bağlı Hukuk fakültelerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise ve dengi okul mezunu olmak.
- ÖSYS (Öğrenci, Seçme ve Yerleştirme Sistemi) kılavuzunda yer alan şartları taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitimi 4 yıldır. Hukuk fakültelerinde eğitim süresince aşağıdaki dersler verilmektedir:
- Anayasa hukuku.
- Hukuk başlangıcı.
- Medeni hukuk.
- Roma hukuku.
- Yargı örgütü ve adalet meslek etiği.
- Genel kamu ve insan hakları hukuku.
- Borçlar hukuku genel hükümler.
- Uluslararası hukuk.
- Ceza hukuku genel hükümler.
- Ticaret hukuku.
- Medeni usul hukuku.
- İdari yargılama hukuku.
- Eşya hukuku.
- Bilişim hukuku.
- Ceza muhakemesi hukuku.
- Deniz ticareti ve sigorta hukuku.
- İcra ve iflas hukuku.
- İş ve sosyal güvenlik hukuku.
- Kıymetli evrak hukuku.
- Uluslararası özel hukuk.
- Miras hukuku.
- Fikri mülkiyet hukuku.
Savcı olabilmek için Hukuk Fakültesinden mezun olduktan sonra Adalet Bakanlığının açmış olduğu Hakimlik ve Savcılık sınavını kazanmak ve hakimler ile savcıların yanında 1 yıl staj görmek gerekir.
Eğitim sonunda alınan belge
Hukuk fakültesini bitirip lisans diploması alanlar, Adalet Bakanlığının açmış olduğu Hakimlik ve Savcılık sınavını kazandıktan ve stajını tamamladıktan sonra savcı unvanı ile göreve başlarlar.
Çalışma alanları ve iş bulma
Bu mesleği seçen kişilerin Adalet Bakanlığının merkez ve taşra teşkilatı dışında çalışma olanağı yoktur. Kişinin savcı olarak kendine ait işyeri açması veya özel sektörde çalışması mümkün değildir.
Mesleğe ilk girişte görev yerleri, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca yapılacak ad çekme yöntemiyle belirlenir. Daha sonra bölge esasına göre atanmaları söz konusudur.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ya da kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Hukuk fakültesini bitirerek savcılık sınavını kazananların atamaları Hakim ve Savcılar Kanununa göre yapılır. Bu kişiler, aynı kanunla belirlenen derece ve kademeden aylık ücret alırlar. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Kaynak dosyada mesleki eğitimde ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
İş hayatında ilerleme
Çeşitli il ve ilçelerde Cumhuriyet savcısı olarak göreve başlayanlar, daha sonra aşağıdaki görevlerde bulunabilirler:
- Cumhuriyet Başsavcı Vekili.
- Cumhuriyet Başsavcısı.
- Yargıtay Cumhuriyet Savcısı.
- Danıştay Savcısı.
- Adalet Bakanlığı merkez kuruluşlarında idari görevler.
Benzer meslekler
- Hakim.
- Avukat.
Ek bilgiler
Savcı adaylığına atanabilme koşulları şunlardır:
- Türk vatandaşı olmak.
- Giriş sınavının yapıldığı yılın ocak ayının son günü itibarıyla lisans ve lisansüstü öğrenimi yapmış olanlar için otuz, doktora öğrenimini tamamlamış olanlar için otuz beş yaşını bitirmemiş olmak.
- Adli yargı adayları için hukuk fakültesinden mezun olmak veya yabancı bir hukuk fakültesini bitirip Türkiye’deki hukuk fakülteleri programlarına göre eksik kalan derslerden sınava girerek başarı belgesi almış bulunmak.
- İdari yargı adayları için hukuk veya hukuk bilgisine programlarında yeterince yer veren siyasal bilimler, idari bilimler, iktisat ve maliye alanlarında en az dört yıllık yükseköğrenim yapmış olmak ya da bunlara denkliği Milli Eğitim Bakanlığınca kabul edilmiş yabancı öğretim kurumlarından mezun olmak.
- Kamu haklarından yasaklı olmamak.
- Askerliğini yapmış veya ertelemiş olmak.
- Hakimlik ve savcılık görevlerini sürekli olarak yurdun her yerinde yapmaya engel olabilecek vücut ve akıl hastalığı veya sakatlığı bulunmamak.
- Alışılmışın dışında, çevrenin yadırgayacağı şekilde konuşma veya organların hareketini kontrol etme zorluğu gibi görev yapmaya engel olabilecek durumlara sahip olmamak.
- Taksirli suçlar hariç olmak üzere ağır hapis veya üç aydan fazla hapis cezası gerektiren suçlardan hükümlü bulunmamak.
- Affa uğramış olsa bile devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma ve dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyet kırıcı suçlardan hükümlü bulunmamak.
- Kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma veya devlet sırlarını açığa vurma suçlarından hükümlü bulunmamak.
- Bu suçlardan veya taksirli suçlar hariç olmak üzere üç aydan fazla hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektiren bir fiilden dolayı soruşturma veya kovuşturma altında olmamak.
- Yazılı yarışma sınavı ile mülakatta başarı göstermek.
- Hakimlik ve savcılık mesleğine yakışmayacak tutum ve davranışlarda bulunmamış olmak.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi – 2000.
- Üniversite Adaylarına Meslekler Rehberi, Emlakbank Yayınları.
- Selçuk Üniversitesi Kataloğu.
- 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu.
- Türk Meslekler Sözlüğü, İİBK Yayınları, Ankara 1986, Yayın No: 190.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.