Tanım
Ulaştırma mühendisi; yolcu ve yüklerin bir noktadan diğer bir noktaya güvenli, hızlı, uygun maliyetli ve konforlu bir şekilde taşınmasını sağlar. Oluşan hareketliliğe yönelik planlama, tasarım, düzenleme, yapım, bakım-onarım, işletim, lojistik araştırma ve geliştirme faaliyetlerini gerçekleştirir.
Görevler
Ulaştırma mühendisi iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak yürütür.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Sürdürülebilir bir kent veya ülke planlaması üzerine Ulaşım Master (Ana) Planlarını yapar.
- Yapılması istenen ulaşım sistemlerinin her ölçekte planlamasını yapar.
- Taslak projeleri çizer ve inceler; gerekli durumlarda projelerde değişiklik yapar.
- Her türlü ulaşım sisteminin tasarımını yapar ve her ölçekte projeler hazırlar veya çizer.
- Gerekli malzeme ve donanımı belirler.
- Ulaşım altyapılarının yapımını gerçekleştirir.
- Otopark sistemlerini planlar, yapar, yaptırır, işletir ve işlettirir.
- Trafik sisteminin etkin işleyişi ve kontrolü için akıllı ve teknolojik sistemleri belirler ve kullanır.
- Toplu taşıma sistemlerini modeller, kurar ve kurgular.
- Toplu taşıma sistemleriyle ilgili işletim sistemlerini planlar.
- Toplu taşıma sistemlerinin yönetim, bilgilendirme, bilet, tarife, hat ve fiziksel entegrasyonunu sağlar.
- Lojistik amaçlı mal ve hizmetlerin taşınması, dağıtılması ve toplanması için planlama ve programlama yapar.
- Tedarik zinciri oluşumunu sağlar.
- Depolama alanlarının tasarımı ve optimizasyonu çalışmalarında görev alır.
- Ulaştırma modları arasındaki ağların kurulumu ve trafik güvenliğiyle ilgili çalışmalar yürütür.
- Ulaşım sisteminin planını ve inşaat alanının yapıya uygun olup olmadığını inceler.
- Mühendislik hesapları yapar ve ilgili projeleri hazırlar.
- Gerekli malzeme ve donanımı hesaplar.
- Yapım araç ve gereçlerini sağlar.
- Ulaşım sistemi için gerekli şantiyeyi kurdurur.
- İnsan gücünü sağlar ve çalışanların iş güvenliği için önlemler alır.
- Ulaşım problemlerine ilişkin yeni çözüm yolları araştırır.
- Yeni teknolojilerin uygulanması için işbaşı eğitimi yapar veya yaptırır.
- Araç sayımlarını yaparak bilgisayar verisi haline getirir.
- Sayım verileri yardımıyla mevcut kavşak simülasyonlarını yapar.
- Raporlar oluşturur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Ulaştırma mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Hesap makinesi
- Bilgisayar
- Teknik malzeme
- İlgili bilgisayar yazılımları
- Büro çalışmalarında teknik resim çizim aletleri
- Ölçme aletleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Ulaştırma mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayısal akıl yürütme gücüne sahip olmak
- Uzay-şekil ilişkilerini ayrıntılı olarak algılayabilmek
- Fen bilimlerinde, özellikle matematik ve fizikte başarılı olmak
- İletişim becerileri gelişmiş olmak
- Problem çözmede alternatif yollar üretebilmek
- Organizasyon ve koordinasyon becerileri gelişmiş olmak
- Sorumluluk sahibi, dikkatli ve sabırlı olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Ulaştırma mühendisi çizim yaparken büroda, yapım aşamasında ise inşaatlarda çalışır. Projede çalışan ulaştırma mühendislerinin çalışma ortamı rahat olabilir. Şantiyede çalışılan dönemlerde ise ortam tozlu ve gürültülü olabilir; yazın sıcak, kışın soğuk çalışma koşullarıyla karşılaşılabilir.
Çalışma saatleri düzenli olabileceği gibi hafta sonu çalışması da olabilir. Özellikle büyük firmalarda çalışan meslek elemanları sık sık seyahat edebilir. Mevsime ve hava şartlarına bağlı olarak iş yoğunluğu artıp azalabilir.
Ulaştırma mühendisleri çalışırken şu kişilerle iletişim kurabilir:
- Teknikerler ve mühendisler
- Mimarlar
- Teknik ressamlar
- Harita mühendisleri
- Jeoloji mühendisleri
- İşçiler
- Belediyelerde çalışan personel
- Ulaştırma Koordinasyon Merkezlerinde çalışan personel
- Devlet Su İşlerinde çalışan personel
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığında çalışan personel
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin mühendislik fakültelerinin “Ulaştırma Mühendisliği” bölümlerinde verilmekte iken, programa artık öğrenci alınmamaktadır.
Mesleğin eğitimi, lisans eğitimi sonrasında yüksek lisans veya doktora ile verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu şartlar aranmaktadır:
- Lisans mezunu olmak
- ALES Giriş Sınavında yeterli puanı almak
- İstenilen lisans mezuniyet not ortalaması şartlarını taşımak
- Yabancı dil yeterliliğine sahip olmak
Tüm mühendislikler, mimarlık, peyzaj mimarlığı ve şehir ve bölge planlama programlarından gelenler başvurabilir. İnşaat mühendisliği dışındaki programlardan gelenlerin zorunlu bilimsel hazırlık dersi almaları gerekmektedir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Tezli yüksek lisans programının süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç dört yarıyıldır. Program en çok altı yarıyılda tamamlanır.
Tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç en az iki, en çok üç yarıyıldır.
Eğitim süresince verilen dersler arasında şunlar bulunmaktadır:
- Ulaştırma Mühendisliğinde Matematik ve İstatistik Yöntemler
- Asfalt Üstyapıların Koruyucu Bakımı
- Yol Altyapı Analizi
- Ulaştırma Modelleri
- Ulaştırma Sistemleri Analizi
- Karayolu ve Havaalanı Üstyapı Tasarımı
- Ulaştırma Ekonomisi
- Trafik Tekniği ve Etütleri
- Trafik Tekniği ve Etütleri Bilimsel Araştırma
- Etik ve Seminer
- Benzeri dersler
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini başarıyla tamamlayanlara yüksek lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Ulaştırma mühendisleri şu yerlerde çalışabilir:
- Resmî veya özel kurumlar
- Kurumların ofisleri ve şantiyeleri
- Ulaştırma yapı elemanları imal eden fabrika ve atölyeler
- Ulaştırma mühendisliği konusunda araştırma yapan laboratuvarlar
- Bağımsız işyerleri
Ulaştırma mühendisleri kamu ve özel kurum ve kuruluşlarda görev yapabilir. Kamuda yoğun olarak çalıştıkları kurumlar arasında T.C. Devlet Demiryolları, Karayolları, Devlet Su İşleri ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bulunmaktadır.
İl ve ilçe belediyeleri gibi kamusal alanlarda, ulaşım ana planı, sinyalizasyon ve yol projeleri gibi işleri yürüten özel kuruluşlarda çalışma imkânı bulabilirler. Devlet Hava Meydanları İşletmesi gibi kamu iktisadi kuruluşları da çalışma alanları arasında yer alır.
Ulaştırma mühendisleri; yol, kavşak, alt geçit, üst geçit, metro sistemleri, hızlı tren, hava alanları ve limanlar gibi ulaşım altyapılarının yapım ve yönetim aşamalarında çalışabilirler.
Deprem ve diğer tabii afetlerin dikkate alınması ve teknolojik gelişmelerin takip edilmesi, ulaştırma mühendisliğinin gelecekteki çalışmalarını etkilemektedir.
Ülkemizde ulaştırma sektörüne yapılan yatırımların artması ve yurt dışından da ulaşım işleri alınması nedeniyle sektörde uzman mühendislere ihtiyaç duyulmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi sırasında Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir. Bunun yanı sıra kişi, eğitim sırasındaki isteğine ve donanımına göre özel firmalarda çalışarak hem deneyim hem de kazanç elde edebilir.
Eğitim sonrası
Kamu kurumlarında çalışanlar, teknik hizmet sınıfının faydalandığı zam ve tazminatlardan yararlanır.
Özel işyerlerinde çalışanların kazancı tecrübeye ve bölgelere göre değişir. Deneyim arttıkça ücret düzeyi yükselebilir. Kendi işyerlerini açarak müteahhitlik yapanların kazançları değişkenlik gösterebilir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar doktora yapabilir ve akademik kariyer sürdürebilir. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Ulaştırma mühendisleri kamu kuruluşlarında ve özel işyerlerinde deneyim ve yeteneklerine bağlı olarak zaman içinde yönetim kademelerine yükselebilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada ulaştırma mühendisliğiyle benzer olarak belirtilen meslekler şunlardır:
- İnşaat Mühendisi
- Harita Mühendisi
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Yalova Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Ulaştırma Mühendisliği Bölümü
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.