Tanım
Bilgisayar Mühendisi, herhangi bir işi yapmak veya bir sorunu çözmek amacıyla bilgisayar donanım ve yazılımlarını tasarlayan, gerçekleştiren ve geliştiren kişidir.
Görevler
Bilgisayar mühendisleri iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır. Yönetim, endüstri ve hizmet alanlarında farklı görevler üstlenebilirler.
- İş organizasyonu yapar.
Sistem çözümleyicisi olarak görev yapanlar
- Kuruluşun işlevine göre bilgisayar donanımı ve yazılımı ihtiyacını saptar.
- Uygulama sistemini belirli bir zaman içerisinde kurar.
- Sistemin çalışması sırasında meydana gelebilecek aksaklıkları saptar ve ortadan kaldırır.
- Sistemin iyileştirilebilmesi için gerekli yöntemleri, kullanılacak araç ve gereçleri ve çalışacak personeli belirler.
- Her aşamada yapılacak işlerle ilgili ayrıntılı yönergeler hazırlar.
- Karşılaşılabilecek güçlükler için önlemler alır ve personele bunlarla ilgili bilgi verir.
- Bilgisayar sisteminin kurulduğu kuruluşta sistem uzmanı olarak donanım ve yazılım alanlarında hizmet verir.
Sistem programcısı olarak görev yapanlar
- Bilgisayarın işletim sistemi üzerinde program geliştirir.
- Değişen teknolojiye göre kullanımı daha ileri düzeyde olan yeni işletim sistemleriyle eskisini değiştirir.
- Sisteme destek olacak yazılımlar geliştirir.
Uygulama programcısı olarak görev yapanlar
- Herhangi bir işi bilgisayara yaptırmak veya bir sorunu bilgisayar yardımıyla çözmek için gerekli teorik işlemleri ve bunların uygulama sırasını saptar.
- Bilgisayara verilecek verilerin ve bilgisayardan elde edilecek sonuçların biçimini belirler.
- Yazılımın akış şemasını hazırlar.
- Bu şemaya uygun olarak yazılımı herhangi bir programlama dili ile gerçekleştirir.
- Programın amaca uygun olarak çalışıp çalışmadığını ve çalışma sırasında meydana gelen aksaklıkları saptar.
- Eksiklikleri ve hataları bir daha meydana gelmeyecek şekilde ortadan kaldırır.
- Programı amaca uygun hizmet verebilecek şekilde hazırladıktan sonra kullanım yönergesini hazırlar ve bilgisayar operatörlerine teslim eder.
Veri tabanı yöneticisi olarak görev yapanlar
- Amaca yönelik kullanımı hızlı ve pratik olacak şekilde özel bir veri tabanı oluşturur.
- Var olan özel veri tabanını geliştirir.
- Veri tabanı kullanımı ile ilgili konularda çalışarak kullanıcıların sorunlarını çözümler.
- Şifre oluşturarak veri tabanının güvenliğinden sorumlu olur.
Veri iletişim uzmanı olarak görev yapanlar
- Veri iletişim donanım ve yazılımlarından, bilgisayar ağlarından ve işletiminden sorumludur.
- Merkez ve merkeze bağlı diğer birimlerin birbiriyle olan veri haberleşmesinde kullanılan donanım ve yazılımların çalışmalarını sürekli kontrol eder.
- Aksaklıklar oluştuğunda bunları ortadan kaldırır.
- Sistemin veri haberleşmesinin daha iyi, güvenli ve hızlı olması için yeni teknolojileri araştırır ve sisteme uygular.
Bilgi işlem birimi yöneticisi olarak görev yapanlar
- Kuruluşun tüm bilgi işlem çalışmalarını planlar ve yönetir.
- Yeni ya da geliştirilmiş sistemler aracılığıyla kuruluşun işleyişinde ve çalışmalarında gelişmeler planlar.
- Önerilen sistemleri değerlendirir ve uygun çalışmaları önerir.
- Ek bilgi işlem hizmetleri isteklerini değerlendirir.
- Yeni donanım ve yazılım teknolojilerini değerlendirir ve kuruluşun ihtiyaçlarına uygunluğunu saptar.
- Personel ile yazılım ve donanım kaynaklarının performansını yönetime bildirir.
- Bilgi işlem çalışmaları için plan ve bütçeler geliştirir.
- Birimin çalışmalarını denetler.
- Birime alınan personelin eğitimini sağlar.
Eğitmen olarak görev yapanlar
- Bilgisayar kuruluşunda çalışan personeli yazılım ve donanım düzeyinde eğitir.
- Bilgisayar kurslarında uygulama paketlerini, programlama dillerini, veri tabanı ve işletim sistemlerini ve donanım teknolojilerini öğrencilere anlatır.
- Üniversitelerde bilgisayar alanında eğitmen olarak görev yapar.
Danışman olarak görev yapanlar
- Bilgisayar firmalarında, satış yapan kurum ve kuruluşlarda gelişen teknolojiye göre donanım ve yazılım alanlarında tavsiyelerde bulunur.
- Firmaların, kurum ve kuruluşların karşılaştıkları sorunlar karşısında çözüm getirici önerilerde bulunur.
Mikroişlemci tasarımcısı olarak görev yapanlar
- Mikroişlemcinin kullanılacağı alana göre emir kümesini oluşturur.
- Gerekli fonksiyonel birimleri tasarlar, geliştirir ve benzetimini yapar.
- Mikroişlemcinin kullanılacağı yerlere uygun olacak şekilde boyutlarını, bacak sayılarını ve diğer fiziksel özelliklerini tasarlar.
- Mikroişlemcinin donanımını amaca uygun şekilde tasarladıktan sonra mevcut yarı iletken teknolojisi ile mikroişlemciyi gerçekleştirir.
- Mikroişlemcinin gerektirdiği ara yüzleri mikroişlemci ile uyumlu olacak şekilde tasarlar ve üretir.
- Mikroişlemcinin, yan parçalarının ve assembler dilinin kullanımına ilişkin yönergeler hazırlar.
- Bu teknolojiyi kullanacak şirket, araştırma grupları veya üniversitedeki personelin eğitimini sağlar.
Bilgisayar donanımı tasarımcısı olarak görev yapanlar
- Bilgisayara yaptırılacak işi veya bilgisayar yardımıyla çözülecek sorunu belirler.
- Mevcut mikroişlemci, ara yüzler ve çeşitli tüm devreleri kullanarak amacı gerçekleştirebilecek donanımı, kullanılacağı ortamların fiziksel şartlarına uyacak şekilde tasarlar.
- Donanımı çalıştırır, varsa eksiklerini bulur ve giderir.
- Donanımın diğer bilgisayar birimlerince tanınması için gerekli yazılımları hazırlar.
- Yazılım ve donanımı sorunsuz şekilde çalışır hale getirdikten sonra bu teknolojinin kullanım yönergesini hazırlar.
- Kullanıcıların eğitimini sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Bilgisayar mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Donanım parkı:
- PC
- İş istasyonu
- Çok kullanıcılı sistem
- Ana bilgisayar
- Terminal
- Yazıcı
- Deney seti
- Yazılım parkı:
- Derleyici paketleri
- Veri tabanı yazılımları
- Kelime işlem yazılımları
- Grafik yazılımları
- İşletim sistemleri
- Programlama dilleri
- Uzman sistem yazılımları
- Algoritma yazılımları
- Simülatörler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bilgisayar mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayı ve sembollerle akıl yürütme gücüne sahip olmak.
- Analitik düşünme ve tasarım yeteneğine sahip olmak.
- Dikkatli ve sabırlı olmak.
- Kendini sürekli yenileme gereği duymak.
- İyi bir araştırıcı olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Bilgisayar mühendisleri büro ortamında çalışır ve birinci derecede verilerle uğraşır. İş çoğunlukla oturarak yürütülür ve çalışma ortamı genellikle sessizdir.
Bilgisayar mühendisi çalışırken diğer meslektaşlarıyla ve iş sahipleriyle etkileşim halindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin aşağıdaki fakültelerinde bulunan Bilgisayar Mühendisliği bölümlerinde verilmektedir:
- Mühendislik Fakülteleri
- Mühendislik-Mimarlık Fakülteleri
- Mühendislik ve Teknoloji Fakülteleri
- Teknoloji Fakülteleri
- Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakülteleri
- Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakülteleri
- Mühendislik ve Tasarım Fakülteleri
- Mühendislik ve Bilgisayar Bilimleri Fakülteleri
- Elektrik-Elektronik Fakülteleri
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı olmak.
Belirtilen koşulları sağlayan ön lisans mezunları Bilgisayar Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitim süresi 4 yıldır. Hazırlık eğitimi olan fakültelerde ise eğitim süresi 5 yıldır.
Eğitim süresince şu dersler verilmektedir:
- Bilgisayar Bilimlerine Giriş
- Bilgisayar Programlama
- Bilgisayar Bilimleri İçin Ayrık Matematik
- Kombinatorik ve Çizge Kuramı
- Veri Yapıları
- Mantık Devresi Tasarımı ve Uygulamaları
- Sistem Programlama
- Bilgisayar Mimarisi ve Organizasyonu
- Veri Tabanı Sistemleri
- Veri İletişimi ve Bilgisayar Ağları
Bunların yanı sıra bilgisayar mühendisliği alanına ilişkin başka dersler de verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bilgisayar mühendisleri aşağıdaki alanlarda faaliyet gösteren kuruluşlarda çalışabilir:
- Eğitim alanındaki özel kuruluşlar
- Endüstri kuruluşları
- Ticari kuruluşlar
- Hizmet alanındaki özel kuruluşlar
- Danışmanlık kuruluşları
- Kamu kuruluşları
- Bankalar
- Üniversiteler
- Bilgisayar donanımı üreten ve pazarlayan firmalar
- Bilgisayar yazılımı üreten ve pazarlayan firmalar
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alıp, eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” ile Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Kamuda çalışan bilgisayar mühendislerinin çoğunluğu sistem çözümleyicisi ve eğitmen olarak görev yapar. Özel kuruluşlarda çalışan bilgisayar mühendislerinin çoğunluğu ise yazılım ve donanım geliştiricisi olarak çalışır. Bilgisayar mühendislerinin yoğun olarak özel sektörde çalıştıkları gözlenmektedir.
Türkiye’de bilgisayar mühendislerinin çalışma alanları, donanım teknolojisini tasarlama ve üretmeden çok yazılım teknolojisi üzerinde yoğunlaşmıştır.
Bilgisayar Mühendisliği lisans programını bitirenlerden Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programı’nı ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar, bilişim teknolojisi alanı derslerinde öğretmen olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Bilgisayar mühendisleri işteki tecrübe, işyerinin büyüklüğü ve çalışılan sektörün ücret politikası gibi faktörlere göre değişen ücret alabilir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar hizmet sınıfının ücretini alır. Zam ve tazminatlardan yararlanır.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Bilgisayar mühendisleri yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Bilgisayar mühendisleri:
- Danışma mühendisliği yapabilir.
- Proje hazırlayıcılarına değişik çözüm yolları getirebilir.
- Elverişli yöntemler önerebilir.
- Gerektiğinde uygulamayı yürütme ve denetleme işini üstlenebilir.
- Bilgi işlem merkezi yöneticisi olabilir.
- İşletme bölümü yöneticisi olabilir.
- Bilgi işlem müdürü olabilir.
- Bilgisayar alanında teknik müdür olabilir.
- Bilgisayar şirketinde sistem satış müdürü olabilir.
- Bilgisayar şirketinde sistem ürün sorumlusu olabilir.
- Bilgisayar şirketlerinde yazılım müdürü olarak çalışabilir.
Benzer meslekler
- Bilişim Mühendisi
- Yazılım Mühendisi
- Yapay Zeka Mühendisi
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bilgiler; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından alınan bilgiler doğrultusunda oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi, 2000
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- H.Ü. Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Bilimleri Mühendisliği
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
