Tanım
Kaynak Mühendisi; endüstri ve inşaat kurum ve kuruluşlarında kaynaklı imalatın giriş kalite kontrolünden, üretim aşamasından ve nihai ürünün üretilmesine kadar olan süreçte kaynak yöntemlerini, sarf malzemelerin uygulamalarını ve kontrol aşamalarını belirleyen ve uygulatandır.
Görevler
Kaynak Mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Kaynak yöntemini belirler.
- Kaynak öncesi gerekli testleri, mekanik ve ısıl işlemleri uygulatır.
- Kaynak teçhizatını ve parametrelerini seçer.
- Ana malzeme ve sarf malzemeleri belirler.
- WPQR (Kaynak yöntem onayı) ve WPS (Kaynak yöntem şartnamesi) belgelerini hazırlar.
- Kaynakçı seçimi ve belgelendirmesi ile ilgili işlemleri yapar.
- Kaynak öncesi ana malzeme, sarf malzeme ve kaynak ekipmanının gerekli testlerle kontrollerini yapar.
- Kaynak sırasında WPS (Kaynak yöntem şartnamesi) uygunluğunu kontrol eder.
- Kaynak sonrası kaynağın gerekli NDT (Tahribatsız muayene) ve DT (Tahribatlı muayene) testleriyle muayenesinin yapılmasını sağlar.
- WPS’e uygun şekilde gerekli son ısıl veya mekanik işlemlerin yapılmasını sağlar.
- Kalite kayıtlarının tutulmasını ve kalite raporlarının hazırlanmasını sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Kaynak Mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kaynak makineleri.
- Yöntem gereksinimine göre gazlar: argon, helyum, oksijen, hidrojen, karbondioksit ve benzeri gazlar.
- Yöntem gereksinimine göre koruyucu ekipmanlar: kaynak maskesi, eldiven, tulum ve benzeri ekipmanlar.
- Yöntem gereksinimine göre sarf malzemeler: çeşitli elektrotlar ve akılar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Kaynak Mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sabırlı, dikkatli, düzenli ve özverili olmak.
- Sorumluluk duygusunun yüksek olması.
- Hızlı ve etkili karar verebilmek.
- Ekip çalışmasına yatkın olmak.
- Etkili iletişim kurma becerisine sahip olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Kaynak Mühendisleri; endüstri ve inşaat kurum ve kuruluşlarında yer alan ofis ortamlarında, üretim alanlarında, kaynak atölyelerinde ve açık saha alanlarında çalışırlar.
Kaynak işlemleri için kullanılan kimyasal maddeler nedeniyle çalışma ortamında koku, gürültü, toz, nem ve ani ısı değişimleri olabilir. İş yerinde çalışma süresince duruma göre kişisel koruyucu ekipman giyilmesi gerekir. Personelin kişisel koruyucu ekipman kullanımına ve çalışılan ortamın iş sağlığı ve güvenliği yönünden uygunluğuna dikkat etmesi gerekir.
Çalışma ortamında radyasyon, duman, ışık, titreşim ve basınç değişimleri gözlenebilir. Yakıcı, patlayıcı ve zehirli maddeler ile elektrik çarpması ve makine kazaları ortamın tehlikeleri arasındadır. Çalışılan kurumun özelliğine göre dönüşümlü olarak gece ve/veya gündüz çalışılabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Türkiye’de Kaynak Mühendisliği eğitimi alınabilecek yerler, Uluslararası Kaynak Enstitüsü (International Institute of Welding - IIW) tarafından yetkilendirilmiş eğitim kurumlarıdır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için tüm mühendislik fakültelerinden veya teknik eğitim fakültelerinin Makine, Metalurji ya da Metal bölümlerinden lisans düzeyinde mezun olmak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Kaynak Mühendisliği eğitimleri 500 saatlik bir eğitim programıdır. Uluslararası veya Avrupa Kaynak Mühendisliği eğitimleri dört ana modülden oluşur:
- Modül 1: Kaynak Prosesleri ve Donanımları
- Modül 2: Malzemeler ve Kaynak Esnasındaki Davranışları
- Modül 3: Konstrüksiyon ve Tasarım
- Modül 4: Üretim Uygulamaları
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimler sonunda IIW’nin Uluslararası Kaynak Mühendisliği Diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Kaynak mühendisleri şu alanlarda çalışabilmektedir:
- Enerji sektörü: Petrol ve doğalgaz boru iletim hatları ile santraller.
- Gemi inşaatı.
- Çelik konstrüksiyon.
- Ulaşım sektörü: Otomotiv, havacılık ve raylı sistemler.
- Tank ve basınçlı kap imalatı.
- Açık deniz yapıları.
- Makina imalatı.
- Savunma sanayii denetim hizmetleri.
Kaynak mühendislerinin önemli avantajlarından biri, uluslararası geçerliliği olan bir diplomaya sahip olmalarıdır. Bu sayede yurt dışında da iş imkânlarına kavuşabilmekte; özellikle Ortadoğu, Afrika ve Kafkasya gibi inşaat projelerinin yoğun yürütüldüğü bölgelerde avantajlı gelir imkânları elde edebilmektedirler.
Mezun olan mühendislerin çok küçük bir kısmı bu diplomayı aldığı için kaynak mühendisliği diploması alanların çalışma alanları geniş ve iş bulma olanakları yüksek olarak belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim sürecinde bu meslekten kaynaklı herhangi bir maddi kazanç yoktur.
Eğitim sonrası
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan iş yerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Bu bir diploma programı olduğundan dolayı mesleki eğitim içinde dikey bir ilerleme yoktur.
İş hayatında ilerleme
Uzun süre kaynak mühendisliği yapan çalışanlar uzmanlaşabilir ve ilgili müdürlüklere yükselebilirler.
Benzer meslekler
Kaynak Mühendisliği ile benzer meslekler şunlardır:
- Makine Mühendisi
- Metalurji ve Malzeme Mühendisi
- Endüstri ve Üretim Mühendisi
- Metal Teknolojisi Öğretmeni
Ek bilgiler
Ülkemizde IIW (Uluslararası Kaynak Enstitüsü) tarafından doğrudan ya da dolaylı olarak yetkilendirilmiş eğitim kurumları şunlardır:
- Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kaynak Teknolojisi ve Tahribatsız Muayene Araştırma Uygulama Merkezi, Ankara
http://wt.wtndt.metu.edu.tr/uluslararasi-kaynak-muhendisligi-egitimi - Gedik Eğitim ve Sosyal Yardım Vakfı (GEV), İstanbul ve İzmir’de yer alan eğitim merkezleri
http://www.gedikegitimvakfi.org.tr/uluslararasi-kaynak-muhendisligi - GSI SLV-TR, Ankara
http://www.gsi.com.tr/IWE-IWT-bilgisayar-destekli-harmanlanmis-egitim.php
GSI SLV-TR, bilgisayar destekli harmanlanmış eğitim hizmeti vermektedir. Uygulama eğitimi için ODTÜ-KTM işbirliği sağlanmaktadır. Bu eğitim modeli kısmen uzaktan eğitime dayalı bir yapıdadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Öğretim elemanları.
- https://www.wtndt.metu.edu.tr
- https://www.gedikegitimvakfi.org.tr
- https://www.gsi.com.tr
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Kaynak Mühendisliği mesleği ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
