Tanım
Geleneksel Türk Sanatları Sanatçısı; geçmişten gelen geleneksel Türk sanat örneklerini teknoloji ile kendi öz değerlerini birleştirerek tasarlama, onarma, geliştirme ve uygulama çalışmaları yapan kişidir.
Bu çalışmalar Ebru, Çini, Halı-Kilim Dokuma, Geleneksel Kumaş Desenleri, Hat, Tezhip ve Cilt gibi Türk sanat ürünlerini kapsar.
Görevler
Geleneksel Türk Sanatları Sanatçısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Geleneksel Türk Sanatları alanına ilişkin yöntem ve teknikleri kullanır.
- Kitap, çini, halı, kilim ve kumaş tasarımı yapar.
- Teknolojik gelişmeleri kullanarak Geleneksel Türk Sanatları alanında yenilikçi prototip ürün geliştirir.
- Geleneksel Türk Sanatları alanındaki uygulamalarda karşılaşılan sorunları çözer.
- Geleneksel Türk Sanatları alanında özgün yapıtlarını toplumla paylaşır ve sonuçlarını değerlendirir.
- Geleneksel Türk Sanatları alanı ile ilgili konuları görsel, yazılı ve sözlü iletişim yöntemlerini kullanarak aktarır.
- Toplumsal sorumluluk bilinciyle yaşadığı sosyal çevrede proje ve etkinlikler düzenler ve uygular.
- Soyut ve somut kavramları yaratıcı düşünceyle yenilikçi ve özgün yapıtlara dönüştürür.
- Sanat dalında ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip ederek kendi eserlerini sorgular.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Mekikli dokuma tezgâhları
- Halı-kilim tezgâhları
- Çeşitli dokuma iplikleri
- Tarak
- Makas
- Gücü
- Çeşitli numaralarda fırça
- Altın; varak ve ezilmiş altın
- Suluboya, guaj, akrilik ve doğal toprak boyalar
- Teknik uygulama malzemeleri; cetvel, trilin ve pergel
- Mürekkep; is, akrilik ve özel yapım mürekkepler
- El yapımı, asitsiz ve eskiz kâğıtları
- Kamış
- İpek
- Deri Altık
- Hat kâğıdı ve yumurta aherli kâğıtlar
- Makda
- Hokka
- Kalemtıraş
- Ebru teknesi
- Kitre
- Toprak boyalar
- At kılı fırça
- Su
- Kâğıt
- Öd
- Dest-i Seng
- Biz
- Sergen
- Hamur kâğıdı
- Tumet
- Sırlar
- Fırça
- Oksit boya
- Seramik hamuru
- Çini hamuru
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Geleneksel Türk Sanatları Sanatçısı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Tasarım odaklı düşünebilmek
- Şekil ve renkleri ayırt edebilme yeteneğine sahip olmak
- Uzay ilişkilerini algılayabilmek
- Görsel sanatlara ilgi duymak
- Yaratıcı ve estetik görüş sahibi olmak
- Planlı çalışmayı bilmek
- Sabırlı olmak
- Stres yönetimini başarmak
- Eleştirel düşünce yapısına sahip olmak
- Görsel zekâya sahip olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Mezunlar görevlerini genellikle atölyelerde yerine getirir. Çalışma ortamı yapılan sanat alanına göre farklılık gösterebilir.
Ebru, çini, halı dokuma ve hat sanatı gibi alanlara göre çalışma ortamında taş, boya, ip, ahşap ve çamur gibi materyaller bulunabilir. Seçilen sanat alanı, çalışma ortamının belirleyici unsurudur.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin Güzel Sanatlar Fakülteleri ile Sanat ve Tasarım Fakültelerinin “Geleneksel Türk Sanatları” bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine başvurabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
- İlgili üniversite tarafından yapılan özel yetenek sınavına girmek ve başarılı olmak
Mesleğin eğitimine hem özel yetenek sınavıyla hem de Lisans Yerleştirme Sınavı ile öğrenci alınmaktadır. Geleneksel Türk Sanatları bölümüne girebilmek için YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak ve ilgili üniversitenin özel yetenek sınavında başarılı olmak gerekir.
Meslek Yüksekokulları ile Açık Öğretim Ön Lisans Programlarının Dikey Geçiş Sınavı kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavında başarılı oldukları takdirde “Geleneksel Türk Sanatları” lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim süresince aşağıdaki dersler verilmektedir:
- Temel Tasarım
- Desen
- Geleneksel Türk Sanatlarına Giriş
- Enformatik Bilgisayar Uygulamaları
- Osmanlı Türkçesi
- Kitap Sanatları
- Çini Sanatı
- Dokuma Sanatı
- Konservasyon ve Restorasyon
- Temel Nakış Teknikleri
- Bilgisayar Destekli Süsleme Tasarımı
- Keçe Uygulamaları
Eğitimin V. yarıyılında öğrenciler, yetenekleri doğrultusunda Kitap Sanatları, Çini Tasarımı, Halı-Kilim ve Eski Kumaş Desenleri alanlarından birini seçerek branşlaşabilirler.
VI. yarıyıl sonunda 30 günlük iş stajı yapılır. VII. yarıyılda işyeri eğitimi doğrultusunda teorik ve uygulamalı eğitimlerle öğrencilerin branşında uzmanlaşmasına fırsat sunulur. Bu sayede öğrenciler özel sektör veya resmi kuruluşlarda bilgilerini pratiğe dönüştürerek kariyer edinme şansı elde ederler.
Öğrenciler ayrıca LLP Erasmus, AB Comenius, LLP Leonardo Da Vinci Programı, 7. Çerçeve Programı ve Gençlik Programlarından faydalanarak kendilerini geliştirme olanağı bulabilirler.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere “Lisans” diploması verilir. Mezunlar ayrıca Sanatçı unvanı almaya hak kazanırlar.
Çalışma alanları ve iş bulma
Geleneksel Türk Sanatları Sanatçıları sanatçı ve tasarımcı olarak tanıtım ajanslarında ve tanıtım sektöründe çalışabilirler.
İç mimarlık ve mimarlık firmalarında proje bazlı paydaş, tasarımcı ve üretici olarak görev alabilirler. Minyatür, tezhip ve cilt sanatlarında tarihi yazma eser restorasyonu yapabilir; müze, kütüphane, arşiv ve ilgili resmi ve özel kurumlarda çalışabilirler.
Mezunların çalışabileceği diğer alanlar şunlardır:
- Tasarım ajansları
- Tanıtım sektörü
- Kendi atölyeleri
- Özel atölyeler
- Üniversitelerin Geleneksel Türk Sanatları bölümleri
- Tekstil gibi desen bilgisinden yararlanılan farklı sektörler
Mezunlar tezhip, minyatür, cilt, kalemişi ve ebru dallarında özgün ve çağdaş eserler verebilirler. Desen bilgileri sayesinde farklı sektörlerde de iş imkânı bulabilirler.
Üniversitelerde Geleneksel Türk Sanatları bölümlerinde akademisyenlik yapabilirler.
Geleneksel Türk Sanatları lisans programını bitirenlerden, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da Pedagojik Formasyon Eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar; görsel sanatlar, dekoratif sanatlar ve Geleneksel Türk Sanatları alanlarında öğretmen olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre ücret alırlar.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazanılarak nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Çalıştıkları işyerinde daha ileri düzeyde yetki ve sorumluluklar alabilirler. Kendi atölyelerinde veya özel atölyelerde sanatçı ya da tasarımcı olarak çalışabilirler.
Benzer meslekler
- Halk Bilimci
- El Sanatları Öğretmeni
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Öğretim elemanları
- Meslek elemanları
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.