Tanım
Bale dansçısı, bir öyküde rolünü üstlendiği karakterin duygu ve düşüncelerini müzik eşliğinde vücut hareketleri ile sahnede canlandıran kişidir.
Görevler
Bale dansçısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Sahnede canlandırılacak öyküyü okur.
- Rolünü canlandıracağı kişinin duygu ve düşüncelerini özümser.
- Yapacağı hareketlerin figürlerini öğrenir ve bunları egzersizlerle geliştirir.
- Ekip halindeki prova çalışmalarına katılır.
- Gösteri günü vaktinde gelerek kostümünü giyer ve makyajını yaptırır.
- Sırası geldiğinde sahneye çıkar ve figürlerini müzik eşliğinde, ayak parmakları üzerinde zarif hareketlerle dans ederek yapar.
- Hareketlerinin müzikle ve diğer oyuncuların hareketleriyle uyumlu olmasına çalışır.
- Sahnede tek başına, bir eşle veya dans grubunun üyesi olarak figürlerini sergiler.
- Gösteri bitince diğer oyuncularla birlikte seyircileri selamlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Bale dansçısının kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Tayt
- Mayo
- Bale pabucu
- Tütü
- Tozluk
- Dizlik
Kadınların kullandığı bale pabucu Point Shoe olarak adlandırılır. Tütü, kadınların kullandığı bale eteğidir. Tozluk ve dizlik provalarda kullanılır.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bale dansçısı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekmektedir:
- Sabırlı olmak
- Yaratıcı ve estetik duyusuna sahip olmak
- Ezgileri ve ritimleri ayırt edebilmek
- Vücut yapısının baleye yatkın olması
- Başkalarıyla işbirliğine açık olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Bale dansçısı genellikle kapalı ortamlarda gösterisini sunar. Ancak zaman zaman açık hava tiyatrolarında da oyun sergilenebilir.
Bale dansçısı, oyunda bir ekibin üyesi olarak rolünü yapar. Temsiller genellikle gece verildiği için gündüz dinlenir veya provalara katılır. Geceleri, hafta sonu ve bayram tatillerinde görev yapmak durumunda kalabilir.
Bale dansçısı mesleği gereği şu kişilerle iletişimde bulunur:
- Koreograflar
- Meslektaşları
- Bale eğitmenleri
- Orkestra şefi
- Bale piyanisti
- Sahne sorumlusu
- Sahne müdürü
- Repetitör
Repetitör, koreograf yardımcısıdır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerin Devlet Konservatuvarları Bale bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Bale eğitimine başlamak için 11 yaşından büyük olmamak, 12 yıllık zorunlu eğitime yönelik uygulamalar kapsamında 5. sınıfta olmak ve konservatuvar giriş, yani özel yetenek sınavlarında başarılı olmak gerekmektedir.
Bu sınavlara başvurabilmek için adayın vücut yapısının baleye yatkın olması ve ezgileri ile ritimleri ayırt etme yeteneğine sahip olması gerekir. Yapılacak mülakatta bale eğitimi ve mesleğin gerektirdiği özellikler açısından yapısal, ruhsal ve zihinsel yönlerden olumlu bir izlenim bırakılması beklenir.
Konservatuvarda bale eğitimi almak için yukarıda belirtilen koşullara uygun öğrenciler, başarılı olmaları koşuluyla Müzik ve Bale ortaokulu, lise devresi ve lisans düzeylerinde eğitimlerine devam ederler.
Konservatuvarda bale ortaokulu ve lise devresi eğitimi almayıp lisans düzeyinde bale eğitimi almak isteyenlerin şu koşulları taşıması gerekir:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
- Konservatuvar tarafından yapılacak özel yetenek sınavına girmek ve başarılı olmak
- Konservatuvarın belirlediği kayıt-kabul şartlarını taşımak
- Konservatuvar Yönetim Kurulunca belirlenen sınav komisyonunun düzenleyeceği tüm sınavlarda başarılı olmak
Sanat dallarına ilişkin özel yetenek giriş sınavlarının içerikleri konservatuvarın internet sayfasında yayımlanır. Sınav aşamalarından herhangi birine girmeyen aday değerlendirme dışı bırakılır.
Eğitim süresi ve içeriği
Bale dansçılığı eğitimi, Konservatuvar Müzik ve Bale ortaokulunda 4 yıl, lise devresinde 4 yıl ve lisans devresinde 4 yıl olmak üzere toplam 12 yıl sürer.
Bale, çok güç ve uzun bir eğitime ihtiyaç gösteren yorucu bir sanat dalıdır. Bale sanatçısı olabilmek için yeteneğin, müziği sevmenin ve doğuştan ritim anlayışına sahip olmanın yanı sıra küçük yaşlarda başlayıp uzun yıllar boyunca her gün ve sürekli eğitim yapmak zorunludur.
Derslerde bale öğretmenleri tarafından hazırlanmış akademik bale karakteriyle dansçının yeteneği pekiştirilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Konservatuar lisans diploması verilir.
Mesleğe profesyonel olarak başlamak, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünün açmış olduğu sınavı kazanmakla mümkündür. Mesleğe ilk başlangıçta “Stajyer Sanatçı” olarak başlanır. Stajyer olarak en az 1 yıl çalıştıktan sonra bale sanatçısı olarak göreve devam edilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bale dansçıları sanatçı unvanıyla şu alanlarda görev alabilir:
- Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü, Ankara
- Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğüne bağlı Opera ve Bale Müdürlükleri
- Özel bale toplulukları
- Devlet Konservatuvarları
- Özel bale kursları
Bale dansçıları, Devlet Konservatuvarları ile özel bale kurslarında eğitici olarak da çalışabilirler.
Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı bir kurum olan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğündeki orkestra, opera ve bale sanatçısı kadroları her yıl Maliye Bakanlığı vizesi ile temin edilmektedir. Bu nedenle yıl içinde kurumun açtığı bale sanatçısı sınavına başvuru çok fazla olsa da yalnızca uygun görülen kadro sayısı kadar sanatçı alınabilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Mesleki eğitim süresince kazanç söz konusu değildir.
Eğitimleri süresince öğrenciler, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağlamış olduğu kredi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler. Başarılı bulunan öğrencilere bazı vakıflar tarafından da burs verilebilmektedir.
Konservatuvarda lisans eğitimi yapan son sınıf öğrencileri, Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünde verilen bazı temsillerde sahneye alışmak ve kısmi bir ücret kazanmak amacıyla “yevmiyeli sanatçı statüsü”yle çalışabilirler.
Eğitim sonrası
Bale dansçıları; işteki tecrübe, işyerinin büyüklüğü ve çalışılan sektörün ücret politikası gibi faktörlere göre değişen ücret alabilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar hizmet sınıfının ücretini alır. Ayrıca zam ve tazminatlardan yararlanır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Bale dansçıları akademik kariyer yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Bale sanatçıları sahnedeki performanslarına bağlı olarak şu unvanlarla mesleklerinde ilerleme imkânı bulabilirler:
- Kordo: Bütün eserlerde baş balerin ve baş dansçının arkasında yer alarak dans eden bale dansçılarına verilen unvandır.
- Solist Dansçı
- Prima Balerin: Solo dans eden kadınlar için kullanılır.
- Baş Dansçı: Bu unvan erkek dansçılar için kullanılır.
- Baş Balerin: Bu unvan kadın dansçılar için kullanılır.
Benzer meslekler
- Koreograf
- Bale öğretmeni
- Repetitör (koreograf yardımcılığı)
- Notasyon (bale adımlarını ya da hareketlerini yazma yöntemi ve bu eserlerin yazımıyla uğraşanlar)
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- İlgili eğitim kurumları
- Kültür ve Turizm Bakanlığı Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü
- Çeşitli üniversitelerin katalogları
- https://www.konser.hacettepe.edu.tr
- Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi – 2000
- DELEON, Jak., Bale Tarihi, İstanbul 1986
- DELEON, Jak., Osmanlı'dan Cumhuriyete Türk Balesi, İstanbul 1988
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
