Tanım
Zeytin İşleme Teknisyeni; zeytin mahsulünün işlenmesini, sofralık zeytin ve zeytinyağının teknolojik üretimini, kimyasal ve mikrobiyolojik analizler yaparak kalitesinin belirlenmesini, sonuçların yorumlanmasını ve doğru karar verebilmeyi bilen ara meslek elemanıdır.
Görevler
- Zeytin çeşitlerini tanır; hasat ve zeytinleri işletmeye alma ile ilgili işlerde görev alır.
- Makineleri üretime hazırlar.
- Sofralık zeytinin, yani siyah zeytin ve yeşil zeytinin işlenmesinde çeşitli teknikleri kullanır.
- Kaliteli zeytinyağı üretiminde yararlanılan çeşitli teknikleri bilir ve uygular.
- Sofralık zeytinin sağlığa uygunluğunu ve kalitesini kontrol etmek için zeytinlerden ve katkı maddelerinden örnekler alır.
- Laboratuvarlarda kimyasal ve duyusal analiz yöntemlerini kullanarak analizler yapar.
- Analiz sonuçlarını değerlendirir, raporlar düzenler ve ilgililere bildirir.
- İstatistik bilgileri elde eder ve yorumlar yapar.
- Zeytinyağı ile ilgili basit analizleri, örneğin asit tayinini yapar.
- Zeytin çeşitlerinin tanınması, kültürel işlemler, hasat ve zirai mücadele gibi zeytin bahçesi işletmeciliğiyle ilgili işlerde görev alır.
- Çalışılan işletmede üretimin hijyen şartlarına uygun olmasını sağlar.
- Üretilen ürünlerin uygun şekilde depolanmasını ve depolama işleminin düzenliliğini kontrol eder.
- Üretilen ürünlerin uygun şekilde ambalajlanmasını ve ambalajlama işleminin düzenliliğini kontrol eder.
- Amiri ile sorumluluğunu taşıdığı kişiler arasında koordinasyonu sağlar.
- İşletmede uyulması gereken mevzuatı, Türk Gıda Kodeksi ve İSO gibi düzenlemeleri bilir ve yapılan işlemlerde bu mevzuatı esas alır.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
- Üretimde kullanılan alet ve ekipmanlar
- Kimyasal maddeler
- Gerektiğinde bilgisayar
- İlgili mevzuat
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Zeytin İşleme Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Kimya, biyoloji ve bitki yetiştirme konularına ilgili olmak
- Ekip içinde çalışabilmek
- İlgili yönergeleri izleyebilmek
- Renkleri ayırt edebilmek
- Dokunma, koku alma ve tat alma duyuları keskin olmak
- Sistemli düşünebilmek
- Araştırmacı olmak
- Sabırlı, dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Zeytin İşleme Teknisyeni; zeytin ve zeytinyağı üreten fabrikalarda, işletmelerde ve zeytin bahçelerinde görev yapar. Üretim ortamı temizdir; ancak üretim yapılan yer sıcak veya soğuk, rutubetli ve kokulu olabilir.
Meslek genel olarak ayakta icra edilir. Meslek elemanları; zeytin endüstrisi teknikerleri, gıda mühendisleri, kimya mühendisleri, ziraat mühendisleri ve sorumlu müdürlerle iletişim içerisinde bulunur.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Gıda Teknolojisi Alanı “Zeytin İşleme” dalında verilmekte iken, yapılan yeni düzenleme ile bu alan ve dala 2014-2015 eğitim öğretim yılından itibaren öğrenci alınmamaktadır.
Ayrıca ilgili yönetmelik gereği, bu eğitimi almamış olan zeytin salamurahanelerinde ve zeytin muhafaza ünitelerinde çalışacak sorumlu personele Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının “Zeytin Salamuracılığı” konusunda açtığı kurslardan belge verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Zeytin İşleme Teknisyeni; sofralık zeytin ve zeytinyağı işletmeleri ile büyük zeytin yetiştirme işletmelerinde çalışır.
Bunun yanı sıra temel laboratuvar bilgileri sayesinde üretim sektöründe faaliyet gösteren çeşitli işletmelerde ve mikrobiyoloji laboratuvarlarında görev alabilir.
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına bağlı kurumlarda istihdam edilebilir. Zeytin ve zeytinden elde edilen ürünlerdeki artışın bu mesleğe olan talebi sürekli artıracağı belirtilmektedir.
Meslek elemanlarının iş bulma olanakları zeytin yetiştirilen bölgelerde oldukça yüksektir. Ayrıca kendi işyerlerini de açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu kurum ve kuruluşlarında 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre aylık alınır. Ücretler kıdeme göre ve yıllık belirlenen oranlarda artış gösterir.
Özel sektörde ise asgari ücret ile işe başlanır; daha sonra işverenlerle yapılan anlaşmalara veya sözleşmelere göre asgari ücretin bir veya iki katı oranında ücret alınabilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Gıda Teknolojisi Alanı “Zeytin İşleme” dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans veya lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Meslek liselerinin Zeytin İşleme dalından mezun olanların, çalıştıkları işyerinde edindikleri bilgi ve beceriler ile gösterdikleri performansa bağlı olarak usta, ustabaşı, bölüm şefi veya üretim şefi olma imkânları vardır.
Benzer meslekler
- Gıda Teknikeri
- Zeytin Endüstrisi Teknikeri
Ek bilgiler
Zeytin İşleme Teknisyeni;
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Meslek lisesi öğretmenleri
- 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- Balıkesir-Edremit Endüstri Meslek Lisesi Müdürlüğü
- Edremit Zeytincilik Üretme İstasyonu Müdürlüğü
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
- MEGEP Mesleki ve Teknik Eğitim Alanları Tanıtım Modülü
- Eylül 2007
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası
- Sofralık Zeytinlerin Nitelikleri İle Zeytin Salamura Hanelerinin ve Yarı Mamul Zeytin Muhafaza Ünitelerinin Teknik Şartları, Teknolojik Kontrol ve Muayeneleri İle İlgili Yönetmelik
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
