Tanım
Bahçıvan; kendi başına ve belirli bir süre içerisinde bahçede toprağı ekim ve dikime hazırlama, bitki dikme, çim ekme, ilaçlama ve bahçenin bakım işlemlerini yapma bilgi ve becerisine sahip kişidir.
Görevler
Bahçıvan, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Toprağı ekim ve dikime hazırlamak.
- Topraktan yabancı bitki ve malzemeyi temizlemek.
- Bitki ve tohumu hazırlamak, bitkilerin dikim yerlerini işaretlemek.
- Bitki ve tohumların dikimini yapmak.
- Toprağı belleyerek toprağa doğal ve kimyasal katkı maddeleri ilave etmek.
- Belli zamanlarda bitkileri havalandırmak.
- Ağaç ve güllerde budama zamanını belirlemek.
- Budama alet ve malzemelerini hazırlamak ve budama işlemi yapmak.
- Aşı türüne karar vermek ve aşılama yapmak.
- İlaçlama ve gübreleme yapmak.
- Sulama ekipmanını hazırlamak.
- El veya mekanik sulama, yani yağmurlama yapmak.
- Çimleri dikmek ve biçmek.
- Kullanılan aletlerin basit bakım ve onarımını yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Bahçıvanlık mesleğinde kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Tırmık, bel ve aşı bıçağı.
- Budama makası.
- Çim biçme makinesi.
- Sulama aletleri.
- Keser ve testere.
- Ağaç ve çiçek tohumları.
- Gübreler, tohumlar ve aşı macunu.
- Motorlu testere.
- Kürek ve kova.
- Mesleğe ait diğer araç ve gereçler.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bahçıvan olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Bitki yetiştirme ve bakımı ile ilgili faaliyetlere ilgi duymak.
- Coğrafi olaylara, özellikle iklim ve toprağa ilgi duymak.
- Düzenli ve organize çalışmaktan hoşlanmak.
- Sabırlı, dikkatli ve titiz çalışmak.
- Zamanı iyi kullanabilmek.
- Açık yerlerde çalışmaktan hoşlanmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Bahçıvanın çalışma ortamı genellikle açık alanlardır. Bahçıvanlar zaman zaman seralarda da çalışırlar. Bütün iklim koşullarında açık ortamda çalışma zorunluluğu bulunur.
Bahçıvanların en yoğun çalıştıkları dönem ilkbahar aylarıdır. Bu aylar ekim ve dikim işlerinin en yoğun olduğu dönemdir. Daha sonra belirli zamanlarda ilaçlama, çapalama ve sulama gibi işler yapılır. Özellikle ilaçlama sırasında kimyasal ilaçlara maruz kalınabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin “Tarım” alanı “Bahçıvanlık” dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri düzenlenmektedir.
İllerde belediyeler tarafından bahçıvan yetiştirmek amacıyla kısa süreli kurslar da düzenlenmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu durumda olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre gerektiğinde bu durum sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir. Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur.
Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi verilir. 12. sınıfı başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Kentleşmenin yaygınlaşması, yeşil alanlara olan gereksinimi artırmıştır. Belirli merkezlerde iskân izni için bahçe düzenleme zorunluluğu aranması ve bazı kamu ve özel kurum ve kuruluşların bahçe düzenlemeyi özendirmesi, bu alana olan ilgiyi yaygınlaştırmaktadır.
Sera teknolojisindeki yenilikler sonucunda sera sayısı artmaktadır. Bu durum ürünlerin çeşitlenmesine ve kalitelerinde artışa neden olmaktadır. Kesme çiçek, yabani köklü ve soğanlı bitki ihracatında önemli miktarda artış sağlanmıştır.
Peyzaj mimarlarıyla işbirliği içerisinde yapılan çalışmalar giderek artmaktadır. Bahçıvanlıkla uğraşanlar çoğalırken nitelikli eleman sıkıntısı da yaşanmaktadır.
Bahçıvanlığın yakın bir gelecekte çim bakımı, budama, aşılama, sulama, gübreleme ve ilaçlama bahçıvanlığı gibi uzmanlık alanlarına ayrılması ve teknik danışmanlık sisteminin gelişmesi yönünde bir eğilim gözlenmektedir.
Golf, futbol ve benzeri sportif çim sahaların yaygınlaşması ile artan çevre bilincinin bu mesleğe olan talebi artıracağı düşünülmektedir. El becerisinin yoğun olarak kullanıldığı bu meslekte uzmanlaşmanın yanı sıra zamanla makine ve ekipman kullanımının artması da söz konusudur.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki tutarlardan daha az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’undan.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’inden.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışılan işyerinin büyüklüğüne ve çalışma esnasında gösterilen performansa göre gelir durumu değişir. Kadrolu ve devamlı çalışanların yanı sıra mevsimlik çalışanlara da sıkça rastlanır.
Devamlı çalışanlar genellikle asgari ücret düzeyinde gelir elde eder. Ancak gelir, gösterilen performansa bağlı olarak artış gösterebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler. Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Kamuda çalışanlar, mesleklerinde gösterdikleri performansa bağlı olarak sera sorumlusu olabilirler.
Bahçıvanlar ayrıca peyzaj mimarlarının yanında çevre düzenleme çalışmalarında yardımcı eleman olarak çalışabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslek belirtilmemiştir.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma Park Bahçeler Müdürlüğü.
- Çankaya Belediyesi Park Bahçeler Müdürlüğü.
- Milli Eğitim Bakanlığı MEGEP (Mesleki Eğitim ve Öğretim Sisteminin Güçlendirilmesi Projesi) Mesleki ve Teknik Eğitim Alanları Tanıtım Modülü.
- 3308 Sayılı Kanun.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Bahçıvanlık mesleği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr.
- Mesleğim Hayatım web sitesi: meslegimhayatim.meb.gov.tr.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: www.osym.gov.tr.
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
