Tanım
Yaylı Enstrüman (çalgı) Yapımcısı; temel müzik kavramlarını bilen ve uygulayan, alanındaki tüm ana çalgıların çizimini yapan, yapacağı çalgıya uygun ağaçları seçerek çalgı yapımı için uygun hale getiren kişidir. Çalgı yapımında gerekli takım ve makineleri kullanır, kemanı temel düzeyde seslendirir ve klasik kemençe, keman ve viyola gibi yaylı çalgılar yapar.
Görevler
Yaylı Enstrüman (çalgı) Yapımcısı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Çalgı yapımında kullanılan ağaç malzemelerin yapısını, işlenişini ve özelliklerini bilir.
- Çalgı yapımında kullanılan makinelerin ve el aletlerinin bakımını ve onarımını yapar.
- Araç ve gereçleri tekniklerine uygun şekilde kullanarak çalgı yapımı için gereken işlem basamaklarını belirler ve üretir.
- Çalgının istenen sesleri verebilecek nitelikte olması için gerekli düzeltmeleri yapar.
- Üretilen çalgıların bakım ve onarımını yapar.
- Alanına giren temel çalgıları başlangıç seviyesinde seslendirir.
- Keman çalar; kemençe, viyola ve keman yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Matkap
- Titreşimli zımpara
- Sistre
- Zımpara
- Luthier bıçakları
- Ölçü aletleri
- Çalgı ütüsü
- İskarpela
- Oyma kaşıkları
- Rayba
- Burgu taşı
- Masat
- Eğe
- Törpü
- Nişangeç
- Freze
- Dekupaj
- Hızar testere
- Planya
- Rende
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Yaylı Enstrüman (çalgı) Yapımcısı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Müziği kolay ve detayları ile algılamak
- Çalgı çalmaya yatkın olmak
- Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek
- Çizim yeteneğine sahip olmak
- Estetik bakış açısına sahip olmak
- Dikkatli ve titiz olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Bu meslekteki elemanlar, ülkemizde ağırlıklı olarak bulunan küçük çaptaki çalgı yapım atölyelerinde çalışabilir. Düşük maliyetle kendilerine ait atölye açabilirler.
Çalışma ortamı tozlu olabilir. Kesici aletler kullanıldığından iş dikkat gerektirir. Meslek sanat ve estetiği içerdiği için mesleği icra edenler mesleklerinden manevi olarak haz alabilirler.
Bu mesleğin kayda değer bir meslek hastalığı yoktur. Bununla birlikte görme ve işitme yetisindeki sorunlar mesleğin yürütülmesini engelleyen durumlar olabilmektedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Müzik Aletleri Yapımı alanındaki “Yaylı Enstrüman Yapımı” dalında verilir. Bu dalda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılmaktadır.
Ayrıca Halk Eğitim Merkezlerinde ve sektördeki işletmelerde de eğitim verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir. Bu durum, programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilmektedir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamladıkları takdirde meslek lisesi diploması ve meslekle ilgili işyeri açma belgesi de alınabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Mesleğin gerektirdiği yeterlikleri kazanan bireyler, Müzik Aletleri Yapımı sektöründe şu alanlarda çalışabilir:
- Müzik aletleri yapımı atölyeleri
- Çalgı yapım işletmeleri
- Kendi işyerleri
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden,
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’undan,
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’sinden
aşağı olmamak üzere ücret ödenir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Özel sektörde çalışanlar için ücret, işçi ve işveren arasında yapılan anlaşmayla belirlenir. Ücretler çalışma kapasitesine, kişinin bilgi ve becerisine ve sektörün ücret düzeyine göre değişkenlik gösterebilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Yaylı Enstrüman (çalgı) Yapımcıları, çalıştıkları işyerlerinde yeterli bilgi düzeyine sahip olmaları koşuluyla yetkili personel olabilirler.
Öğrencileri yetiştirmek üzere usta öğretici olabilirler. Ayrıca kendilerine ait işyeri açıp yanlarında yaylı çalgı yapımcısı mesleğinde kişilere iş fırsatı sunabilirler.
Benzer meslekler
- Mızraplı Sanat Müziği Enstrümanları Yapımcısı
- Mızraplı Batı Müziği Enstrümanları Yapımcısı
- Mızraplı Halk Müziği Enstrümanları Yapımcısı
- Müzik Aletleri Yapımcısı
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Mesleğin icra edildiği işyeri
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.