Tanım
Vitraycı (Cam Süslemeci), çeşitli cam süsleme tekniklerini kullanarak renkli ve renksiz camlardan eserler yapan kişidir.
Görevler
Vitraycı (Cam Süslemeci), iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yapar:
- İş organizasyonu yapar.
- Alıştırma için düz cam seçimi yapar.
- Düz, yuvarlak ve oval kesimler gibi cam kesme alıştırmaları yapar.
- Yapılacak ürüne karar verir.
- Elde ya da bilgisayarda vitray deseni hazırlar, deseni ölçülendirir ve renklendirir.
- Deseni masaya sabitleştirir.
- Desene göre renkli camları keser.
- Kesilen camları taşlama makinesi ile düzeltir.
- Camları temizler ve folyo ile kenarlarını sarar.
- Folyoların üzerinden lehimleme yapar.
- Camı boyar, vitray ve kumlama yapar.
- Bizote-rodaj ve kaplama yapar.
- İstenirse patina (karartıcı) sürerek çalışmayı tamamlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Cam çeşitleri
- Cam kesme elması ve cam kalemi
- Transparan ve siyah cam vitray boyası, fırça ve siyah kontur
- Vernik, tiner, macun, silikon, kurşun ve pamuk
- Folyo
- Grinder (aşındırıcı)
- Gazyağı
- Vitray pensesi
- Taşlama makinesi
- Lehim ve lehim suyu (pasta)
- Lehimleme için havya ve benzeri aletler
- Patina (karartıcı)
- Bilgisayar ve çizim programı
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Vitraycı (Cam Süslemeci) olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sanata ilgili, yetenekli ve yaratıcı olmak
- Şekilleri ve renkleri algılama yeteneğine sahip olmak
- El becerisine sahip olmak
- Göz ve ellerini uyum içinde kullanabilmek
- Yaptığı işe uzun süre dikkatini verebilmek ve ayrıntıları algılayabilmek
- Tedbirli ve sabırlı olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Vitraycılar atölyelerde çalışır. Çalışmaları daha çok malzemeler ve makinelerle ilgilidir.
Çalışma ortamı kapalı, sıcak, tozlu, zaman zaman gürültülü ve kirlidir. Devamlı cam kesme işi ile uğraşıldığı için elde ve vücutta kesilmeler olabilmektedir. Genellikle ayakta çalışılır.
Vitraycılar çalışırken meslektaşlarıyla, iç mimar, teknik ressam, grafiker ve müşterilerle iletişim halindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Seramik ve Cam Teknolojisi alanı “Dekoratif Cam” dalında verilmektedir.
Ayrıca mesleğin eğitimi kurs olarak aşağıdaki kurumlarda da verilmektedir:
- Halk eğitim merkezleri
- Meslek liseleri
- Olgunlaşma enstitüleri
- Üniversiteler
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak. Bu durumda olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması. Programın özelliğine göre gerektiğinde bu durum sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Vitray aşağıdaki alanlarda ve mekânlarda kullanılır:
- Konutlarda, pencerelerde, bina aydınlıklarında, oda bölmelerinde, paravanlarda, duvar panolarında, abajurlarda ve kapılarda
- Fabrikalarda, hizmet binalarında, dinlenme ve eğlenme tesislerinde, yemek ve oyun salonlarında, yönetici odalarında
- Otellerde, dış mekân ve aydınlatma panolarında, giriş kapılarında, lobilerde, banyo, yemek ve eğlence salonlarında, odaların aydınlatma elemanlarında ve paravanlarda
- Eğlence yerlerinde, spor salonlarında, devlet kurum ve dairelerinde, okullarda, sanat galerilerinde ve istasyon bekleme salonlarında
Vitraycılar yukarıda belirtilen alanlarda çalışma imkânına sahiptir. Ayrıca kendi işlerini kurabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, aşağıdaki oranlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlar, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan alabilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde Kılavuzda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Vitraycılar bağımsız işyeri açabilirler.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Vitray Sanatı Kitabı (Dilem Yayınevi, 23 Nisan 1987)
- Vitray Rauf TUNCER (Sır Yayıncılık)
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kurum ve kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr/
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.