Tanım
Veri ve Bilgi Mühendisi; veri sisteminin tasarımı, veri tabanı ve veri işleme sistemlerinin geliştirilmesi, büyük boyutlu verinin ve bilginin yönetimi, analizi, depolanması, işlenmesi ve kullanılabilir hale getirilmesi ile ilgilenir. Veri güvenliği ve bütünlüğünü sağlar.
Görevler
Veri ve Bilgi Mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yapar:
- İş organizasyonu yapar.
- Verileri toplar ve saklar.
- Verileri temizler ve dönüştürür.
- Veri işleme sistemi kurar, test eder ve devamlılığını sağlar.
- Veri tabanı ve veri tabanı uygulamasını yönetir.
- Veri yönetimi ve stratejileri ile ilgili işlemleri yapar.
- Büyük veriyi işler.
- Bağlı bulunduğu sistem için değer yaratmak amacıyla çeşitli ve büyük verileri analiz eder.
- Sistem için önemli sonuçlar ve çıkarımlarda bulunur.
- Veri veya bilgilerin çizelgeler, grafikler, haritalar ve infografikler gibi grafiksel veya resimsel veri görselleştirmesini yapar.
- Yazılım ve kodlama geliştiriciliği yapar.
- Yürürlüğe alınmış veri sistemlerini gözlemler ve bakımını yapar.
- Büyük dil modellerine özel uygulama ve sistemler yapar.
- Veri analitiğini, veri tabanlarının güvenliğini ve veri entegrasyonunu sağlar.
- Geliştirilen yazılım sistemlerinin yaygınlaştırılmasına yönelik kullanıcı eğitimleri gerçekleştirir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar sistemleri
- Derleyici paket yazılımı
- Veri tabanı yazılımları
- Grafik yazılımları
- İşletim sistemleri
- Uzman sistem yazılımları
- Algoritma yazılımları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Veri ve Bilgi Mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Analitik düşünme ve problem çözme becerisine sahip olmak
- İletişim becerisi yüksek olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Güncel teknolojileri takip edebilmek
- Gizlilik ve güvenlik konularına özen göstermek
- Stres ve zaman baskısı altında çalışabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Veri ve Bilgi Mühendisleri genellikle büro ortamında ve oturarak çalışırlar. Vardiyalı ya da uzaktan çalışma durumları olabilir. Çalışırken diğer meslektaşları ve iş sahipleri ile etkileşim halindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, Veri Bilimleri ve Veri ve Bilgi Mühendisliği yüksek lisans programlarının bulunduğu üniversitelerde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için lisans mezunu olmak gerekir.
Yapay Zeka ve Veri Mühendisliği, Bilgisayar Mühendisliği ya da Endüstri Mühendisliği bölümlerinden mezun olan kişiler Veri ve Bilgi Mühendisi olabilir. Lisans eğitimini bu alanda almayan kişiler, yüksek lisans eğitimlerini Veri Bilimi alanında tamamlayarak Veri ve Bilgi Mühendisi olabilir.
Veri ve Bilgi Mühendisliği Yüksek Lisans Programına, üniversitelerin senatolarınca belirlenmiş başvuru koşullarını yerine getiren her üniversite mezunu başvuru yapabilir. Başvuru yapan adayların daha önce aldıkları dersler ve not çizelgeleri, ilgili anabilim dalı başkanlığınca incelenir.
İnceleme sonucunda adaylardan belirtilen önkoşul derslerinin bazılarını veya tamamını almaları istenebilir. Bu dersler şunlardır:
- Yapısal Programlama
- Nesneye Yönelik Programlama
- Veri Yapıları ve Algoritmalar
Programa kabul sırasında bilimsel hazırlık dersleri alması gerektiği belirlenen öğrenciler, ilgili enstitü tarafından açılan bilimsel hazırlık derslerini başarıyla tamamladıktan sonra programa başlayabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Veri ve Bilgi Mühendisliği Tezsiz Yüksek Lisans Programının normal süresi 1,5 yıldır ve 3 yarıyıldan oluşur.
Veri Bilişimi Tezli Yüksek Lisans Programlarının normal süresi ise 2 yıl, yani 4 yarıyıldır. Tezli program en az yedi ders, bir seminer dersi ve tez çalışmasından oluşur.
Öğrenciler ilk iki yarıyılda, ileride yönelmek isteyebilecekleri özel alanlara ait bilgi, beceri ve yetkinlikleri kazandırmaya yönelik en az 10 seçmeli ders alırlar. Üçüncü yarıyılda öğrencilerden proje yapmaları beklenir.
Eğitim süresince verilen dersler arasında şunlar yer alır:
- Veri Modellemesi
- Web Teknolojileri
- İş Süreçleri ve Analiz Yönetimi
- İstatistiksel Veri Analizi
- Büyük Veri Teknolojileri
- Bilişim Sistemleri Kalite Yönetimi
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere “Yüksek Lisans Diploması” verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Veri ve Bilgi Mühendisleri kamu kurumlarında ve özel kuruluşlarda bilişim uzmanı olarak çalışabilirler. Bağımsız çalışma imkânları da bulunmaktadır.
Çalışabilecekleri başlıca sektörler şunlardır:
- E-ticaret
- İlaç
- Sanayi
- Bilişim
- Finans kuruluşları
- Bankalar
- Telekomünikasyon
- Otomotiv
- Lojistik
- Dış ticaret
- Enerji
- Sağlık
- Tekstil
Veri ve Bilgi Mühendisleri başta bu sektörler olmak üzere bütün sektörlerde çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitimleri süresince öğrenciler, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı kredi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişiklik göstermektedir. Kaynak dosyada özel sektör için sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar akademik kariyerlerine devam edebilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
Meslekte uzmanlaşmayı ve yükselmeyi sağlayan kurs, seminer ve eğitimler aracılığıyla tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazanılabilir. Bu yollarla mesleki nitelik artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
İş hayatındaki bilgi ve tecrübelerine göre kamu ve özel sektörde üst düzey görevlere yükselme şansları bulunmaktadır. Bireysel çalışma imkânları da vardır.
Benzer meslekler
- Bilgisayar Mühendisi
- Yapay Zekâ Mühendisi
- Endüstri Mühendisi
Ek bilgiler
Veri ve Bilgi Mühendisliği, bilişim sektöründe profesyonel olarak çalışan kişilere yönelik hazırlanmış uygulamaya dayalı bir programdır. Endüstriyel tasarımın gelişmesine bağlı olarak veriden bilgiye dönüşüm zorunluluğunu karşılamayı amaçlar.
Veri ve Bilgi Mühendisliği geleceğin meslekleri arasında yer almakta ve ilgi görmektedir.
Kaynakça
- Hacettepe Üniversitesi Bilişim Enstitüsü
- Meslek öğretim üyeleri ve elemanları
- İlgili eğitim kurumlarının web siteleri
- Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.