Tanım
Bilgi Güvenliği Uzmanı; dijital dünyada bilgiyi oluşturan, erişime açan veya depolayan tüm gerçek ya da tüzel kişilerin, bu eylemleri gerçekleştirirken karşılaştıkları ya da karşılaşabilecekleri olası güvenlik açıklarını ve tehditlerini tespit ederek çözüm üreten kişidir.
Görevler
Bilgi Güvenliği Uzmanı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Algoritma yazar ve program kodlar.
- İşletim sistemi kurulumu yapar ve format atar.
- İnternet ve ağ bağlantısı yapar.
- Bilgi toplar, saklar ve kullanır.
- Veri girişi yapar ve raporlar oluşturur.
- Kurum bünyesinde kullanılan sistemler, altyapılar, uygulamalar ve ağlarda bilgi güvenliği tehditlerine yönelik güvenlik taramaları yapar.
- Güvenlik taraması hizmetlerinin diğer firmalardan alınması halinde bu hizmetleri koordine ve takip eder.
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu gibi kurumlara ait yönetmeliklere uyumluluk şartlarının sağlanmasını koordine eder.
- Olası denetim ve uyumluluk çalışmalarını yürütür.
- İç mevzuata ve eğer varsa ISO 27001 Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi Sertifikasına uyumluluğu sağlar.
- Siber güvenlik ve bilgi güvenliği tehditlerine karşı kurumun yaşayabileceği olası risklerin yönetilmesi amacıyla kullanılan ağ izleme, veri tabanı aktivite izleme, son kullanıcı aktivite izleme sistemleri ve güvenlik olay yönetimi sistemlerini yönetir.
- İhbar edilen veya takip ve tespit sistemleri tarafından belirlenen güvenlik olaylarının doğrulamalarını yapar.
- Gereken durumlarda alınması gereken tedbirleri alır.
- Kurum bünyesinde veya diğer firmalarca geliştirilen uygulamalar ve sistemlere yönelik kod analizi, sızma testi ve zafiyet taraması gibi güvenlik değerlendirmelerini yapar, koordine eder ve takip eder.
- Eğer varsa veri sızıntısı önleme sistemini yönetir.
- USB, CD/DVD ve internet gibi kanallardan kurumsal gizliliği olan veya kişisel verileri aktaran son kullanıcıları takip eder ya da gerekli durumlarda engeller.
- Veri güvenliğiyle ilgili gerekli süreçleri yönetir.
- Sosyal ağları ve sosyal medyayı takip eden sistemleri yönetir.
- Kurum içerisinde personelin bilgi güvenliği farkındalığını artıracak faaliyetleri koordine eder.
- Gereken durumlarda bilgi güvenliği eğitimleri verir.
- Dünya genelinde siber güvenlik zafiyeti tespit edilen uygulama, sistem, ağ ve benzeri teknolojilerle ilgili siber tehdit istihbaratlarını takip eder.
- Gerekli güvenlik yaması yükleme gibi zafiyet giderici önlemlerin en hızlı şekilde alınmasını sağlar.
- Kurum bünyesinde kullanılan güvenlik duvarı (Firewall), IPS/IDS (Saldırı Tespit ve Engelleme Sistemleri) ve benzeri çevresel güvenlik sistemlerinin kural tanımlarının gerekli güvenliği sağlayacak şekilde yapılandırılıp yapılandırılmadığını düzenli olarak kontrol eder.
- Kontrolünde olan makinelerin ve cihazların donanımsal eksikliklerini tespit eder.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Güvenlik sistemlerinin kurulu olduğu sunucular (server).
- Masaüstü (desktop) bilgisayar.
- Dizüstü (laptop, netbook vb.) bilgisayar.
- Tablet bilgisayar.
- Akıllı telefon.
- Diğer bilişim cihazları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bilgi Güvenliği Uzmanı olmak isteyen kişilerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematik ve sayısal bilimlere ilgili olmak.
- Sayı ve sembollerle akıl yürütebilmek.
- El-göz koordinasyonu sağlayabilmek.
- Bir işi öğelerine ayırıp işlem basamaklarını belirleyebilmek.
- Analitik düşünme ve tasarım yeteneğine sahip olmak.
- İnisiyatif sahibi olmak.
- Analiz ve sentez yapabilmek.
- Dikkatli, sabırlı ve tedbirli olmak.
- Yabancı dile ilgili olmak.
- Hızlı düşünebilmek ve doğru karar verebilmek.
- Araştırmacı bir kişiliğe sahip olmak ve yeniliklere açık olmak.
- Bilgisayarla uzun süre çalışmaktan sıkılmamak.
- İşbirliğine ve takım çalışmasına açık olmak.
- Yeni fikirlere açık olmak.
- Kendini sürekli geliştirebilmek.
- Gizlilik prensibine bağlı ve güvenilir olmak.
- Sorumluluk sahibi olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Bilgi Güvenliği Uzmanlarının çalışma yerleri genellikle kurumsal ağların bulunduğu ofis binaları, bilişim departmanları ve bilgisayar laboratuvarlarıdır.
Çalışma ortamında anabilgisayar (mainframe), sunucu (server), masaüstü bilgisayar (desktop), dizüstü bilgisayar, tablet bilgisayar, akıllı telefon ve diğer bilişim cihazları bulunur.
Yüksek miktarda bilişim cihazı ile kablolu ve kablosuz telekomünikasyon cihazının bulunduğu ortamlarda çalışan kişiler normal seviyenin üzerinde elektromanyetik dalgalara ve radyo dalgalarına maruz kalabilirler.
Çalışma ortamında sürekli olarak açık bırakılan ana bilgisayar, sunucu ve masaüstü bilgisayarlar, havalandırma sistemleri düzgün çalışmadığında yangına sebebiyet verebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin ilgili fakültelerinin Bilgi Güvenliği Teknolojisi Bölümünde verilmektedir.
Bu alanda spesifik eğitimler; Bilgisayar Mühendisliği, Yazılım Mühendisliği ve bilişim programları mezunlarının katılabildiği Siber Güvenlik, Bilişim Sistemleri, Bilgi Güvenliği ve Bilişim Hukuku yüksek lisans programlarında da verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı olmak.
Belirtilen şartları taşıyan ön lisans mezunları, Bilgi Güvenliği Teknolojisi lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince aşağıdaki dersler verilmektedir:
- Sistem analizi ve algoritmalar.
- Siber güvenliğe giriş.
- Mikroekonominin temelleri.
- Bilgisayar bilimleri ve programlamaya giriş.
- Veri yapıları ve veri tabanı uygulamaları.
- Yapısal programlama.
- Bilgi sistemleri güvenliği.
- Hesaplamalı rastsal süreçler.
- Kriptoloji ve siber güvenlik.
- Ağ programlama.
- Sızma testleri ve etik hackleme.
- İleri bilgisayar organizasyonu ve çeviri dili.
- Web tasarımına giriş.
- İleri web tasarımı.
- E-iş.
- Veri madenciliği.
- Nesne yönelimli yazılım geliştirme.
- Sanallaştırma ve bulut sistemleri.
- Nesnelerin interneti.
- Yapay zeka.
- 3D boyutlu oyun tasarımı.
Eğitim süresince staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini tamamlayanlara lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bilgi Güvenliği Teknolojisi Bölümü mezunları, bilgi işlem merkezleri ve yazılım firmaları başta olmak üzere elektronik bilginin olduğu her alanda çalışabilirler.
Mezunların görev alabileceği pozisyonlar şunlardır:
- Bilgi güvenlik uzmanı.
- Sistem güvenliği uzmanı.
- Siber güvenlik uzmanı.
- Ağ uzmanı ve yöneticisi.
- Sistem destek uzmanı.
- Yazılımcı.
Ülkemizde ve dünyada bilişim ve savunma sektörünün hızla büyümesi, mezunların iş olanaklarını genişletmektedir.
CISA, CISM, CEH, CISSP ve ISO 27001 LA gibi temel güvenlik sertifikalarına sahip olmak iş bulma olanağını artırmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Ortalama aylık maaş mevcut asgari ücretin 2.5 veya 3 katına kadar çıkabilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
Bilişim alanında verilen çeşitli eğitimlere katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilirler.
İş hayatında ilerleme
Bilgi Güvenliği Teknolojisi mezunları iş hayatında aşağıdaki görevlerde ilerleyebilirler:
- Bilgi işlem merkezi yöneticisi.
- Bilgi güvenlik uzmanı veya yöneticisi.
- Sistem güvenliği uzmanı veya yöneticisi.
- Ağ uzmanı veya yöneticisi.
- Sistem destek uzmanı.
- Yazılımcı.
- Siber güvenlik uzmanı.
- Bilgisayar şirketlerinde yazılım müdürü.
Benzer meslekler
Bilgi Güvenliği Uzmanlığı ile benzer meslekler şunlardır:
- Bilgisayar Mühendisi.
- Bilişim Uzmanı.
- Yazılım Mühendisi.
- Bilişim Sistemleri Mühendisi.
Ek bilgiler
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Üniversitelerin Bilgi Güvenliği Teknolojisi Bölümü.
- Meslek elemanları.
- Çeşitli üniversitelerin katalogları.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- MEDAK (Meslek Danışma Komisyonu) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
