Tanım
Bilgisayar Teknik Servisçisi/Bilgisayar Donanım Teknisyeni; bilgisayar sistemlerinin donanım ve yazılım kurulumunu, bakımını ve arıza giderme işlemlerini yapan, bilgisayar ile kontrol edilebilen sistemler kuran nitelikli kişidir.
Bilgisayar teknolojisi donanım ve yazılım olmak üzere iki kısma ayrılır. Donanım, bilgisayarların iç yapısıyla ve elektronik kısmının çalışmasıyla ilgilidir. Yazılım ise bilgisayar programlarının hazırlanması ve kullanılmasıyla ilgilidir.
Görevler
Bilgisayar Teknik Servisçisi/Bilgisayar Donanım Teknisyeninin başlıca görevleri şunlardır:
- Önceden tasarlanmış bir otomasyon sistemini kurarak tümüyle çalışır hâle getirir ve bakım onarımını gerçekleştirir.
- Temel elektrik ve elektronik uygulamaları yapar.
- Teknik ve mesleki çizimler yapar.
- Temel programlama işlemlerini yapar.
- Sayısal elektronik ve elektronik uygulamalarını yapar.
- Mikrodenetleyici ile sistem kontrol uygulamaları yapar.
- Bilgisayar ortamlarının bakımını gerçekleştirir; varsa arızaları tespit ederek onarımını yapar.
- Donanım birimlerini sisteme tanıtarak en verimli şekilde çalışmasını sağlar.
- Donanım birimlerinin birbirleriyle çakışmadan verimli çalışması için en uygun donanımı seçer.
- Sistemlerin güncelleştirilmesinde gerekli olan birimleri (bellek, sabit disk ve diğer kartlar) seçer, sisteme monte eder ve çalışır hâle getirir.
- Bilgi işlem merkezlerinde gerekli donanımın kurulumunu gerçekleştirir ve ağ güvenliğinin sağlanması için kurulum sırasında gerekli önlemleri alır.
- İnternet bağlantısını ve ayarlarını gerçekleştirir.
- Bilgisayarları ve çevre birimlerini, örneğin yazıcıları, ağ ortamında çalıştırır ve paylaşımı gerçekleştirir.
- Ölçü aletleri grubuna giren birçok cihazı kullanır ve temel arızalarını giderebilir.
- İşletim sistemlerini kurar ve kullanır.
- Yazıcıların toner, kartuş ve şeritlerini değiştirebilir.
- Devre tasarımı yapar ve gerçekleştirir.
- Gerektiğinde bilgisayar ile kontrol edilebilen projeler geliştirir ve testini gerçekleştirir.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar ve bilgisayarların çevre birimleri
- Elektronik ölçü aletleri (gerilim ölçme, akım ölçme ve direnç ölçme cihazları)
- Ağ kablosu test cihazı ve benzeri cihazlar
- Elektronikçi tipi takımlar (matkap, pense, kargaburun, kablo soyacağı ve çeşitli tornavidalar)
- Lehimleme aletleri
- Lojik prop
- Lojik analizör
- Lojik pulser
- Osilaskop
- Frekansmetre
- RAM test cihazı
- HDD kopyalama cihazı
- Fonksiyon jeneratörü
- Akım izleyici (Tracer)
- İşaret analizörü
- Temizleme aletleri (temizleyici köpük, temizleme fırçaları, temizleme kompresörü, temizleyici sıvı ve spreyler)
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bilgisayar Teknik Servisçisi/Bilgisayar Donanım Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematik ve fen bilimlerine ilgili ve bu alanlarda başarılı olmak
- Makine parçaları arasındaki ilişkileri görebilmek
- Sorumluluk sahibi ve dikkatli olmak
- Ayrıntılara dikkat edebilmek
- Göz ve ellerini eşgüdümle kullanabilmek
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Tertipli ve düzenli olmak
Yabancı dil bilgisine sahip olmak ve teknolojik yenilikleri takip etmek, meslekte başarıyı artırıcı özelliklerdir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Bilgisayar Teknik Servisçileri/Bilgisayar Donanım Teknisyenleri genellikle kapalı, temiz, bol ışıklı ve klimalı ortamlarda çalışırlar.
Bilgisayar sistemlerinin kurulumu ve bakım-onarımı sırasında eğilme ve uzanma gibi hareketleri sıklıkla yaparlar. Bina içinde veya dışında, tozlu ve kirli ortamlarla karşılaşabilirler.
Çalışırken mühendisler, teknikerler, operatörler, müşteriler ve diğer çalışanlarla iletişim hâlindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi daha önceki yıllarda meslek liselerinin Bilişim Teknolojileri alanı Bilgisayar Teknik Servis dalında verilmekteydi. Yeni uygulamaya göre bu isimde bir dal bulunmamaktadır. Eğitimle ilgili bilgiler, bu değişiklikten önceki dönemi kapsamaktadır.
Yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde de Bilişim Teknolojisi alanı Bilgisayar Teknik Servisi dalında mesleğin eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için gereken koşullar şunlardır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Eğitim içeriği ve sınıflara göre dağılımı şöyledir:
- Ortak genel kültür dersleri 9. sınıfta verilir ve yıl sonunda öğrenci alanını belirler.
- Alanda yer alan tüm dallara yönelik ortak yeterlikleri kazandıran dersler 10. sınıfta verilir.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal seçimi yapılır.
- Dala ait yeterlikleri içeren dersler 11. ve 12. sınıfta verilir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bilgisayar Teknik Servisçileri/Bilgisayar Donanım Teknisyenleri, kamu sektörüne ait bilgisayar kullanılan bütün kuruluşlarda çalışabilirler.
Bunun yanında mali ve finans sektörü, iletişim sektörü ve benzeri özel şirketlerde, bankaların bilgi işlem merkezlerinde iş bulabilirler.
Çalışabilecekleri diğer alanlar şunlardır:
- Bilgisayar satış ve teknik destek hizmeti veren firmalar
- Teknik servis birimleri
- Kamu kuruluşları
- Özel şirketlerin bilgi işlem merkezleri
- Bankaların bilgi işlem merkezleri
Meslek mensupları kendi adlarına işyeri de açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası kazanç
Kamu sektöründe çalışanlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre aylık alırlar. Ücretler kıdeme göre ve yıllık belirlenen oranlarda artış gösterir.
Özel şirketlerde çalışıldığında ücretler anlaşmalara göre belirlenir. Genellikle ilk işe başlayışta asgari ücretin 1, 1,5 katı civarında ücret alınır. Deneyimi olanlarda kazanç artar.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Bilişim Teknolojileri alanı Bilgisayar Teknik Servisi dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans veya lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
İş hayatında ilerleme
Bilgisayar Teknik Servisçileri/Bilgisayar Donanım Teknisyenleri, çalıştıkları kurum, kuruluş ve işletmelerde ustabaşı, şef ve benzeri görevlere ilerleyebilirler.
Benzer meslekler
- Bilgisayar İşletimi Teknisyeni
- Elektronik Teknisyeni
Ek bilgiler
Meslek mensuplarının yerine getirdiği ek görevler şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak
- Çevre koruma önlemleri almak
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygulamak
- Kalite yönetim sistemi kurallarına uygun çalışmak
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Meslek lisesi öğretmenleri
- 3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu”
- MEGEP Mesleki ve Teknik Eğitim Alanları Tanıtım Modülü, Eylül/2007
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve hizmet merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
