Tanım
Bilgisayar Bilimcisi; bilgisayar yardımıyla çözülebilecek problemler için bilgi oluşturan, tanımlayan ve dönüştüren kişidir. Algoritmik süreçler oluşturur, karmaşık sistemleri tasarlar ve modellemek için uygun soyutlamalar formüle eder. Yazılım için gerekli yapılandırmayı ve yazılım dilini belirledikten sonra işlemleri gerçekleştirir.
Görevler
Bilgisayar Bilimcisi iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Yapay zekâ, yapay öğrenme, büyük veri, bulut bilişim, akıllı ve uzman sistemler, yazılım geliştirme, veri madenciliği, yazılım mimarisi, programlama, veri tabanı tasarımı ve yönetimi, sistem analizi ve entegrasyonu, insan-bilgisayar etkileşimi, vizyon ve grafikler, sayısal analiz, programlama dilleri, biyoenformatik ve hesaplama teorisi üzerine çalışmalar gerçekleştirmek.
- Yeni teknolojiler, sistemler ve bilgisayar temelli çözümler geliştirmek.
- Yeni ürünler geliştirmek, bilgisayar teknolojileri tasarlamak ve programlama temelli problemleri çözmek.
- Yapay zekâ, robotik ve sanal gerçeklik alanlarında araştırma yapmak.
- Araştırmalarının sonucunda mevcut bilgisayar sistemlerini ve yazılımları geliştirmek.
- Yeni donanım, programlama teknikleri ve materyalleri tasarlayarak geliştirmek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Bilgisayar Bilimcisinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Masaüstü bilgisayar ve dizüstü bilgisayarlar.
- Sunucu sistemler.
- Akıllı mobil cihazlara ait donanımlar ve bu aygıtların kendileri.
- Akıllı mobil cihazlara bağlanan USB disk, DVD, yazıcı, tarayıcı ve benzeri giriş-çıkış ile bilişim cihazları.
- İnternet üzerindeki bulut bilişim sistemleri.
- Bulut bilişim sistemleri için kullanılan yazılımlar ve yazılım geliştirme platformları.
- Nesnelerin interneti (IoT - Internet of Things).
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bilgisayar Bilimcisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Matematik ve fizik gibi temel bilimlere ilgi duymak.
- Dikkatli ve sabırlı olmak.
- Ayrıntıları fark edebilmek.
- Güçlü matematik yeteneklerine sahip olmak.
- İletişim becerileri gelişmiş olmak.
- Gözlem yapma becerisi yüksek olmak.
- Yaratıcı olmak.
- Zengin bir hayal gücüne sahip olmak.
- Geleceğin ihtiyaçlarını algılayabilmek.
- Kendi kendini motive edebilmek.
- Bireysel ve takım çalışmalarında başarılı olmak.
- Yaşam boyu öğrenmeye açık olmak.
- Problemleri fark edebilmek ve alternatif çözüm yöntemleri üretebilmek.
- Analitik düşünme becerisine sahip olmak.
- Teknolojik gelişmeleri takip etmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Bilgisayar Bilimcileri, bilgisayar, bilgi teknolojileri ve internet bağlantısı olan hemen her yerde çalışabilir. Çalışma yeri kuruma ait bir mekân olabileceği gibi kişiye ait bir ev veya ofis de olabilir. Sistemlere internet aracılığıyla uzaktan bağlantı kurarak çalışmaları da mümkündür.
Çalışma ortamları genellikle kapalı alanlardır. Çalışılan kurumun özelliğine göre dönüşümlü olarak gece ve gündüz çalışılabilir. Proje bazlı çalışmalarda çalışma saatleri kişinin kendi iş planına göre değişkenlik gösterebilir.
Çalışırken mesleki hastalık risklerine karşı uygun ekipman kullanılması gerekebilir. Uygun cihaz ve ekipmanlarla çalışılmadığında elektrik çarpması veya maddi hasarlarla karşılaşılabilir. Bilgisayar veya tablet gibi dijital cihazlarla uzun süre çalışmak görme bozukluklarına neden olabilir.
Bilgisayar Bilimcisinin çalıştığı kurum veya kuruluşun yöneticileri ve çalışanlarının yanı sıra projenin hedef kitlesindeki gruplarla da iletişim kurması gerekebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin ilgili fakültelerinin aşağıdaki lisans bölümlerinde verilmektedir:
- Bilgisayar Bilimleri.
- Bilgisayar Teknolojileri ve Bilişim Sistemleri.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan DGS’de başarılı oldukları takdirde Bilgisayar Bilimi lisans programına dikey geçiş yapabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Bilgisayar Bilimleri Programı’nda dersler dört ana kategoride yürütülmektedir:
- Başlangıçta bilgisayar bilimleri için gerekli matematik temelinin yer aldığı ayrık matematik, mantık ve hesaplama kuramı gibi dersler verilir.
- İkinci grupta bilgisayar biliminin özü niteliğindeki programlama kuramı içerikli dersler bulunur.
- Üçüncü grupta bilgisayarların uygulamada kullanımı, pratik programlama becerileri ve program geliştirme yönetimi gibi konular incelenir.
- Son grupta kontrol sistemleri, yapay zekâ uygulamaları, paralel ve dağıtık sistemler alanlarında kuramsal ve uygulamalı konuları işleyen dersler yer alır.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bilgisayar Bilimcisi kamu kurumlarında ve özel kuruluşlarda çalışabilir. Bunun yanı sıra kendi işini de yapabilir.
Bilgisayar Bilimcileri, eğitimleri sırasında edindikleri bilgiler sayesinde farklı alanlarda görev üstlenebilir. Bu alanlardan bazıları şunlardır:
- Bilgisayar ve bilgi sistemleri yöneticiliği.
- Veri tabanı uzmanlığı.
- Oyun programcılığı.
- Sistem analistliği.
- Ağ mühendisliği.
- Medya programcılığı.
- Siber güvenlik yöneticiliği.
- Bilgisayar programcılığı.
- Yazılım geliştiriciliği.
Mezunlar tercih ettikleri çalışma alanına göre sağlık hizmetleri, üretim sektörü, otomotiv, güvenlik sanayi, eğitim, oyun ve eğlence gibi birçok sektörde çalışma olanağı bulabilir.
Bu alanda kişisel bilgi, beceri ve yetenekler de önemlidir. Kaynak dosyada, işsiz kalma riskinin çok az olduğu belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Bilgisayar Bilimcisinin ücreti; işteki tecrübe, işyerinin büyüklüğü ve çalışılan sektörün ücret politikası gibi faktörlere göre değişir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar hizmet sınıfının ücretini alır. Ayrıca zam ve tazminatlardan yararlanır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Bu bölümden mezun olan adaylar akademik kariyer yapabilir. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doçent ve profesör gibi unvanlarla öğretim üyesi olarak görev yapabilir.
Çeşitli üniversitelerin ve özel kuruluşların düzenlediği ücretli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilir.
İş hayatında ilerleme
İş hayatındaki ilerleme, kişinin kendi becerilerine ve hangi alanda ne düzeyde uzmanlaşmak istediğine bağlıdır.
Bilgisayar Bilimcisi mesleğinde şu unvanlarla ilerleyebilir:
- Uzman.
- Kıdemli uzman.
- Danışman.
- Kıdemli danışman.
- Ekip lideri.
- Birim yöneticisi.
- Sistem yöneticisi.
- Proje yöneticisi.
- Bilgi işlem müdürü.
- Bilgi işlem koordinatörü.
- Teknoloji müdürü.
- Şirket genel müdürü.
- CIO.
- CTO.
Benzer meslekler
Bilgisayar Bilimcisi mesleğiyle benzerlik taşıyan meslekler şunlardır:
- Bilgisayar Mühendisi.
- Yazılım Mühendisi.
- Bilgisayar Programcısı.
- Elektronik Mühendisi.
- Bilgisayar Analiz Uzmanı.
- Bilişim Sistem Uzmanı.
- Yazılım Tasarımcısı.
- Yazılım Geliştirici.
Kaynakça
- İlgili eğitim kurumları öğretim elemanları.
- İlgili eğitim kurumları web siteleri.
- 15 Ocak 2014 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu toplantı kararı.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.