Tanım
Tiyatro Oyuncusu, bir tiyatro oyunundaki kahramanı sahnede canlandıran kişidir.
Görevler
Tiyatro Oyuncusu, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Yönetmen tarafından kendisine uygun görülen rolü incelemek.
- Rolü benimsediği takdirde kahramanın sözlerini bellemek.
- Kahramanın ruh halini anlamaya ve davranışlarını canlandırmaya çalışmak.
- Oyunun kendi payına düşen kısmını yalnız başına ve yönetmen gözetiminde birçok defa prova etmek.
- Oyunun genel provalarına katılmak.
- Temsil saatlerinde oyundaki rolünü oynamak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Tiyatro Oyuncusunun kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Sahnelenecek oyun metni, tekst veya senaryo.
- Rolün gerektirdiği kostümler, aksesuarlar ve takılar.
- Makyaj malzemeleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Tiyatro Oyuncusu olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Çok güçlü bir belleğe sahip olmak.
- Başkalarının duygularını anlayabilmek.
- Başkalarının davranışlarını özümseyip canlandırabilmek.
- Düzgün ve anlaşılır bir diksiyona sahip olmak.
- Yaratıcı ve coşkulu olmak.
- Yönergeye uygun davranabilmek.
- Düzenli ve disiplinli olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Tiyatro Oyuncusu genellikle kapalı mekanlarda, çok ender olarak da açık havada çalışır. Büyük salonlarda ve açık havada temsil verirken oyuncunun sesini iyi ayarlaması gerekir.
Oyuncu görev yaparken rejisörle, kostüm ve makyajcılarla ve diğer oyuncularla doğrudan iletişim halindedir. Seyirciyle ise dolaylı iletişim kurma çabasındadır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, liseden sonra girilebilen çeşitli üniversitelere bağlı şu eğitim kurumlarında verilmektedir:
- Devlet konservatuvarları.
- Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi.
- Müzik ve Sahne Sanatları Fakültesi.
- Güzel Sanatlar Fakültelerinin tiyatro bölümleri.
Ayrıca belediyelerde, kültür merkezlerinde, halk eğitim merkezlerinde, üniversitelerin sürekli eğitim merkezlerinde ve özel sanat eğitimi verilen yerlerde tiyatro oyunculuğu eğitimi verilmektedir.
Özel tiyatrolarını kurmuş olan sanatçılar da kadrolarında yetenekli gençlere yer vererek onların sahne sanatlarının yürütüldüğü ortamlarda yetişmelerine yardımcı olmaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- İlgili üniversite tarafından yapılacak özel yetenek sınavına girmek ve başarılı olmak.
- Bölüme başvurabilmek için adayın TYT puanının hesaplanmış olması.
İlgili bölüme yönelik yetenek sınavı başvuru şartları üniversitelerin kararına bağlıdır. Taban puan şartı olup olmayacağı ve taban puan varsa bunun minimum düzeyi, basın yayın organları ile üniversite tarafından aday öğrencilere duyurulmaktadır.
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Tiyatro lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince şu dersler verilmektedir:
- Şan ve solfej.
- Doğaçlama.
- Oyunculuk.
- Rol.
- Temel konuşma eğitimi.
- Temel ses ve nefes.
- Oyunculuk dersleri.
Öğrenciler eğitimleri süresince uygulamaya yönelik sahne çalışmalarının yanı sıra tiyatrolarda da görev alabilmektedir.
Tiyatro, usta-çırak ilişkisiyle gelişen ve tecrübeye dayalı bir meslektir. Özellikle her oyun öncesi yapılan prova çalışmaları ile ilgili inceleme ve araştırmalar eğitim niteliği taşımaktadır.
Öğrencilerin ileride seçecekleri mesleklerde başarılı olabilmeleri için oyun yazarlığı, eleştirmenlik, sahne uygulaması, sahne tasarımı ve oyunculuk konularında eğitim ve uygulama yapılmaktadır. Her yıl birkaç temsilci bu uygulamalardan örnekler sergilemektedir.
Tiyatro sanatı üzerine ekol ve üslup araştırmaları, tiyatro toplulukları, yönetmenler, oyuncular ve yazarlar hakkında monografik çalışmalar, seyirci araştırmaları, geleneksel ve çağdaş Türk tiyatrosu üzerine tez çalışmaları yapılmaktadır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bir oyuncunun başarı veya başarısızlığı halkın ilgisine göre belirlenir. Başarılı olabilmek ve bu başarının devamlılığını sağlayabilmek için sanatçının sürekli kendini yenilemesi, kültürel altyapısını geniş tutması ve gelişmek için her türlü çabayı göstermesi gerekir.
Topluma çeşitli mesajlar vermek amacıyla yaşanılan veya tecrübelerden hareketle yaşanılacağı düşünülen sosyal, kültürel ve ekonomik olayların yorumlanmasıyla ortaya konulan eserlerdeki kişiliklerin seyirci veya dinleyicilere yansıtılması önemlidir. Bu sanat dalı, toplumun olaylara bilinçli yaklaşımında ve toplumsallaşma sürecinde eğitici bir role sahiptir.
Sinemacılığın gelişmesi, televizyon ve radyoda da yerini bulmasıyla tiyatro oyunculuğu geniş ve çok yönlü bir çalışma alanına sahip olmuştur.
Oyuncular şu alanlarda çalışabilir:
- Devlet tiyatroları.
- Büyük şehir belediyelerine bağlı şehir tiyatroları.
- Özel tiyatrolar.
- TRT.
- Özel radyo ve televizyonlar.
- Film şirketleri.
- Video kuruluşları.
- Reklamcılık sektörü.
- Çeşitli sanat dalları.
- Dergi ve gazetelerin sanat bölümleri.
Oyuncular ayrıca kendi kadrolarını oluşturarak tiyatrolarını kurabilirler. Oyun yazarlığı yeteneği olanlar tiyatro metni ve dramatik metin yazabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir. Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Öğrenciler, öğrenimleri süresince sahnelenen oyunlarda görev almaları halinde rolleri ve prova, inceleme, araştırma gibi ilgili çalışmaları karşılığında belli bir kazanç elde edebilmektedir.
Eğitim sonrası
Oyuncular devlet tiyatroları, büyük şehir belediyesi şehir tiyatroları ve TRT gibi kamuya ait kurumlarda sözleşmeli olarak görev alabilir. Bu durumda ücretleri meslekteki tecrübeleri ve başarıları doğrultusunda belirlenir. Bu ücretlerde her yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından belirlenen oranlarda değişiklikler söz konusu olabilir.
Sözleşmeli olarak bu kuruluşların kadrolarında yer almayanlar günlük, haftalık veya oyun başı gibi yevmiye karşılığı çalışabilirler.
Oyuncuların özel tiyatrolar ve film şirketleri gibi özel kurum ve kuruluşlarda çalışmaları halinde ücretleri; işverenle yaptıkları anlaşmalara, tecrübelerine ve oyunda aldıkları rollere göre belirlenir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Kendilerini yetiştirme çabası içindeki oyuncular, başarı göstermeleri halinde büyük oyunların kadrolarında yer alabilir veya kendi kadrolarını oluşturabilirler.
Oyuncular dram, trajedi veya komedi türü oyunlarda uzmanlaşabilirler. Devlet tiyatrolarında ve özel tiyatrolarda rejisör, yönetici veya teknik eleman konumuna geçebilirler.
Benzer meslekler
- Opera Sanatçısı.
- Pandomimci.
- Rejisör.
- Şovmen.
- Yönetmenlik.
- Oyun Yazarı.
- Animatör.
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Bölüm eğitimi veren fakültelerin web siteleri.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.