Tanım
Süt ve süt ürünlerinin hijyenik koşulları sağlanmış üretim hattında üretilmesini, satışa hazırlanmasını, ambalajlanmasını, kalite kontrolünü yapan ve saklama yöntemlerini uygulayan kişidir.
Görevler
Süt ve Süt Ürünleri İşlemecisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Üretime uygun sütün seçimini yapar.
- Üretim hattının insan sağlığı için uygun olmasını sağlar.
- Sağlıklı koşullarda ve besleyici niteliği yüksek süt ürünleri üretilmesi için gerekli koşulları sağlar.
- Üretilen ürünlerin kalite kriterlerini belirler ve analizlerini yapar; sonuçları yorumlar.
- Üretimde çalışacak elemanların nitelik ve sayılarını belirler.
- Gerekli malzemeleri temin eder ve malzemelerin kullanılmasını ve kullanıma hazır olmasını sağlar.
- Kullanılan alet ve makinelerin bakım ve onarımlarını yapar veya yaptırır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Laboratuvar ekipmanları: Büret, pipet, petri kutusu, beher, erlen, mezur, etüv ve benzeri ekipmanlar.
- Kimyasal analiz ekipmanları: Kjeldahl düzeneği, Gerber santrifüjü, laktodensimetre, bütirometre, el refraktometresi ve benzeri ekipmanlar.
- Mikrobiyolojik analiz ekipmanları: İnkübatör, pastör fırını, otoklav, koloni sayıcı, mikroskop, öze ve benzeri ekipmanlar.
- Yağ separatörleri ve homojenizatör.
- Ambalajlama ve dolum makineleri.
- Peynir, yoğurt, tereyağı, süttozu ve ayran üretim donanımları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Bu meslekte çalışmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Fen bilimlerine ilgili ve bu alanlarda başarılı olmak.
- Dikkatli ve tedbirli olmak, gerekli önlemleri zamanında alabilmek.
- Koku ve tat alma duyularının keskin olması.
- Hepatit B, Salmonella gibi bulaşıcı hastalıkların taşıyıcısı olmamak.
- İletişim becerilerinin gelişmiş olması.
- Düzenli ve temiz çalışabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Süt ve Süt Ürünleri İşlemecileri süt fabrikalarında, mandıralarda, kalite kontrol laboratuvarlarında ve yemek sanayiinde çalışır.
Çalışma ortamı rutubetli, nemli, kokulu ve sıcak olabilir. Bazen büroda da çalışırlar. İş genellikle ayakta yürütülür. Diğer çalışanlar, işverenler ve müşterilerle iletişim kurmaları gerekir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Gıda Teknolojisi alanı “Süt İşleme” dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri düzenlenmektedir.
Ayrıca mesleğin eğitimi, halk eğitim merkezleri bünyesinde Gıda Teknolojisi alanı “Süt İşleme” meslek dalında da verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için aşağıdaki koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir. Bu durum, programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında, işyerinde usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Süt ve Süt Ürünleri İşlemecileri şu alanlarda çalışabilir:
- Süt fabrikaları.
- Mandıralar.
- Kalite kontrol laboratuvarları.
- Yemek sektörü.
Ayrıca kendi işyerlerini de açabilirler.
Teknolojik gelişmeler her alanda olduğu gibi bu mesleği de etkilemektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki tutarlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’u.
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’i.
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’u.
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12’nci sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’si.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre maaş alır.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Ayrıca mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Meslekte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür.
Ustalık belgesine sahip olanlar veya bu belgeye sahip kişileri işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler. Ayrıca işyerinde çırak çalıştırılması için “Usta Öğretici” belgesine sahip çalışanın olması zorunludur.
Benzer meslekler
- Et ve Et Ürünleri İşlemecisi.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Çıraklık eğitim programı.
- Mesleki eğitimden sorumlu eğitici ve öğreticiler.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı.
- Türkiye İş Kurumu.
- Mesleğim Hayatım.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı.
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
