Tanım
Sistem mühendisi; teknik, ekonomik, biyolojik, endüstriyel ve politik sistemleri birleştirerek analiz eden kişidir. İş dünyasının bütün sektörlerinde oluşan ve oluşturulacak sistemlerin tasarımını, üretimini ve geliştirilmesini maliyet unsurunu da göz önünde bulundurarak gerçekleştirir.
Görevler
Sistem mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Tasarlanacak sistemin amaçlarını belirlemek.
- Belirlenen amaçlara göre oluşturulacak sistemin elemanlarını belirlemek.
- Sistemin firmanın faaliyet planlarına uygunluğunu incelemek.
- Sistemin maliyet hesaplamalarını yapmak.
- İletişim sistemi, karar destek sistemi, haberleşme sistemi, üretim sistemi ve yönetim sistemi gibi sistemlerin alt sistemlerle, firma çevresiyle ve birbirleriyle uyumlu bir şekilde çalışıp çalışmadığını kontrol etmek.
- Sistemlerin geliştirilmesi çalışmalarında bulunmak.
- Zaman zaman firma projelerinin yürütülmesini sağlamak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Sistem mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Çeşitli büro malzemeleri.
- Bilgisayar.
- Çeşitli ölçüm aletleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Sistem mühendisi olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:
- Analiz yeteneğine sahip olmak.
- Analitik düşünme yeteneğinin güçlü olması.
- Şekil-uzay ilişkilerini algılayabilmek.
- Kendini sürekli yenileme gereği duymak.
- Araştırmayı sevmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Sistem mühendisleri genellikle büro ortamında, oturarak çalışır. Bazen fabrikada üretimin yapıldığı yerde de görev yapabilirler.
Çalışma sırasında yöneticilerle, meslektaşlarıyla ve firmadaki diğer çalışanlarla iletişim halinde olurlar.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerin Fen Bilimleri Enstitüsü yüksek lisans programlarında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için herhangi bir mühendislik dalında dört yıllık lisans eğitimini tamamlamış olmak gerekir. Bu koşulu sağlayan tüm adaylar başvurabilir.
Adayların ön koşul derslerini en fazla iki dönemde tamamlayabilecek durumda olması şartı aranır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 2 yıldır.
Eğitim süresince aşağıdaki meslek dersleri verilmektedir:
- Sistem Mühendisliği Temel Kavramları.
- Sistem Yaşam Döngüsü.
- Teknik Süreçler:
- Paydaş ihtiyaç ve gereksinimlerini tanımlama.
- Mimari tanımlama.
- Tasarım tanımlama.
- Gerçekleştirme.
- Entegrasyon.
- Doğrulama.
- Proje Değerlendirme ve Kontrol.
- Karar Yönetimi.
- Risk Yönetimi.
- Konfigürasyon Yönetimi.
- Bilgi Yönetimi.
- Ölçüm.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitim sonunda mezun olan kişilere yüksek lisans diploması verilir.
Ayrıca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alıp eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” alan ve Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar, İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Sistem mühendisleri çok farklı alanlarda iş bulma olanağına sahiptir. Başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Endüstriyel kurumlar.
- Finans kurumları.
- Çevre alanındaki kurumlar.
- Sağlık kurumları.
- Ulaştırma işletmeleri.
- İletişim işletmeleri.
Sistem mühendisleri kamu veya özel kurum ve kuruluşların aşağıdaki bölümlerinde görev yapabilir:
- Satış yönetimi.
- Proje yönetimi.
- Üretim.
- Planlama.
Ülkemizde sistem mühendisliği çok yeni bir alan olup yeterince tanınmamaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince bir kazanç sağlanması söz konusu değildir. Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum veya kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Sistem mühendisleri, çalıştıkları firmanın yapısı ve büyüklüğüne göre ücret elde ederler. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Sistem mühendisleri yüksek lisans eğitiminden sonra alanlarında doktora eğitimi alarak akademik kariyer yapabilirler.
Yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doçent ve profesör gibi unvanlarla öğretim üyesi olarak görev yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Sistem mühendisleri çalıştıkları işyerlerinde proje yardımcısı, proje yöneticisi ve departman müdürü gibi unvanlarla göreve başlayabilirler. Çalıştıkları firmanın en üst kademelerine kadar yükselebilirler.
Benzer meslekler
Sistem mühendisliği ile benzer olarak belirtilen meslekler şunlardır:
- Endüstri Mühendisi.
- Bilgisayar Mühendisi.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi.
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- Yeditepe Üniversitesi Mimarlık-Mühendislik Fakültesi, Yeditepe Üniversitesi Sistem Mühendisliği bölümü öğretim görevlileri.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Sistem mühendisliği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bilgiler; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından alınan bilgilerle oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.