Tanım
Siber Güvenlik Uzmanı; bilişim altyapı ve sistemlerinin gizlilik, bütünlük ve erişilebilirliğini sağlamak için siber güvenlik sistemlerini kuran, işleten ve güncelleyen kişidir. Siber güvenlikle ilgili olayları takip eder, güvenlik, risk, tehdit ve zafiyet analizlerini yapar ve gerekli önlemlerin alınmasını sağlar.
Görevler
Siber Güvenlik Uzmanı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- İş organizasyonu yapar.
- Siber güvenlik ihtiyaçlarını analiz eder ve çözüm üretir.
- Siber güvenliğe yönelik sistemleri kurar, idame ve işletmesini sağlar, günceller.
- Kurumdaki siber güvenlik süreç, usul ve politikalarını oluşturur.
- Yasal mevzuat çerçevesinde gerekli düzeltme ve güncellemeleri yapar.
- Bilgi ve iletişim varlıklarının, yani yazılım ve donanımın, envanterinin tutulmasını sağlar.
- Bilgi ve iletişim varlıklarının siber güvenliğinin sağlanması için tedbirler geliştirir.
- Bilişim altyapısı ve sistemlerine yönelik tehdit analizi, zafiyet analizi ve sızma testleri yapar.
- Siber güvenlik risk analizleri yapar.
- Riskleri önceliklendirir ve risklerin yönetilmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlar.
- Siber saldırıları tespit eder ve saldırıları önlemek için gereken sistemleri tesis eder.
- Yazılım güvenliği faaliyetleri kapsamında güvenli yazılım geliştirilmesini sağlar.
- Mevcut yazılımların test edilmesi için gerekli faaliyetleri yürütür.
- Yazılım, donanım ve sistemlerin güvenli şekilde yapılandırılmasını sağlar.
- Yapılandırma ayarlarını anlık ve dönemsel olarak kontrol eder.
- Sistemlerin zararlı yazılımlardan korunması için ilgili sistemleri kurar ve gereken tedbirleri alır.
- İşlenen verilerin güvenliğini sağlamak amacıyla ilgili sistemlerin güvenli yapılandırılmasını sağlar.
- Bu amaçla gerekli sistemleri kurar ve işletir.
- Kullanıcı hesap yönetimini yapar.
- Kullanıcılara görevlerini yerine getirmelerine yetecek kadar yetki verilmesini sağlar.
- Kullanıcı yetkilerini kontrol eder.
- Siber güvenlikle ilgili kayıt ve işlemleri takip eder.
- Gerekli kayıtların tutulması için ilgili sistemleri kurar.
- Siber olaylara müdahale eder.
- Taşınabilir cihaz ve ortamların güvenliği için gerekli tedbirleri alır.
- Siber güvenliğe yönelik raporları hazırlar ve ilgili makamlara sunar.
- Siber güvenlik farkındalık çalışmalarını yürütür.
- İşlenen verilerin depolandığı veri tabanlarının güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli kriptolama yöntemlerini kullanmaya dönük yazılımlar geliştirir.
- Siber güvenlik yetenek geliştirme çalışmaları kapsamında gerekli eğitimleri planlar.
- İlgili etkinlik ve tatbikatlara katılımı sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Siber Güvenlik Uzmanının kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar
- Bilgisayar çevre birimleri: yazıcı, barkod okuyucu, tarayıcı ve benzeri
- Bilgisayar ekranı: CRT, LCD, LED
- Taşınabilir depolama ortamları: USB bellek, CD, DVD, harici disk ve benzeri
- Sayısal görüntüleme ve görüntü aktarma donanımları: kamera, projeksiyon cihazı ve benzeri
- Dönüştürücüler: DVI, HDMI, PATA, USB
- Kablolu ve kablosuz iletişim araçları: cep telefonu, telsiz, ses kayıt cihazı ve benzeri
- Adlî bilişim araçları: yazma koruma cihazı, disk kopyalama cihazı, disk silme ve imha cihazı ve benzeri
- Siber güvenliğe yönelik donanımlar: güvenlik duvarı, saldırı tespit ve önleme sistemi, ağ trafik analiz cihazı ve benzeri
- Sistem güvenliği ve yönetimine yönelik yazılımlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Siber Güvenlik Uzmanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Gizlilik ve güvenlik konularına özen göstermek
- Ayrıntılara dikkat etmek
- Stres altında çalışabilmek
- Dikkatli ve tedbirli olmak
- Bilgisayar-sistem becerisi yüksek olmak
- Yeniliklere açık olmak
- Muhakeme ve gözlem yeteneği yüksek olmak
- Güvenlik ve mahremiyet konularına özen göstermek
- Risk yönetimi becerilerine sahip olmak
- Analitik düşünebilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Siber Güvenlik Uzmanı genellikle kapalı alanlarda, iyi aydınlatılmış ve havalandırılmış, termal konfor koşulları ile uygun gürültü düzeyine sahip, ofis ergonomisine uygun hazırlanmış ortamlarda çalışır. Çalışma sırasında ayakta veya oturarak görev yapabilir.
Siber güvenlik merkezlerinde vardiya durumu olabilir. Veri merkezleri gürültülü ve soğuk olabilir. Birlikte çalıştığı kişiler ilgili birim amirleri ve çalışma arkadaşlarıdır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, siber güvenlik yüksek lisans programlarının bulunduğu üniversitelerde verilmektedir.
Üniversiteler ve çeşitli eğitim akademileri tarafından düzenlenen Siber Güvenlik sertifika programlarıyla da mesleki eğitim alınabilir.
Eğitime giriş koşulları
Siber Güvenlik Uzmanlığı eğitimine giriş için kaynak dosyada belirtilen koşullar şunlardır:
- Lisans mezunu olmak
- Genellikle sayısal ağırlıklı puan türünde öğrenci kabul eden lisans programlarından mezun olmak
- Bazı üniversitelerde sosyal alan mezunları da başvurabilir.
- Eğitimini farklı bir alanda almış adayların, Enstitü Yönetim Kurulunun belirleyeceği Bilimsel Hazırlık Programına katılması gerekir.
- ALES sayısal puan türünde belirlenmiş puanı almış olmak veya Üniversitelerarası Kurul tarafından ALES sınavına eşdeğer sayılan ve uluslararası düzeyde kabul gören Graduate Record Examination (GRE) sınavında en az ALES sınavına eşdeğer bir puan almış olmak
- İngilizce yüksek lisans programında Enstitü tarafından açılacak yabancı dil sınavında veya YÖKDİL, YDS, e-YDS ve TOEFL IBT’den eşdeğer ve geçerliliği olan yabancı dil sınavlarında Senato tarafından belirlenmiş taban puanı almış olmak
Eğitimin süresi ve içeriği
Tezli yüksek lisans programının süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, kayıt olunan programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere dört yarıyıldır. Program en çok altı yarıyılda tamamlanır.
Tezsiz yüksek lisans programının tamamlama süresi en az iki, en çok üç yarıyıldır.
Eğitim süresince aşağıdaki dersler ve konu başlıkları verilmektedir:
- Ayrık yapılar
- Algoritmalar ve programlama
- Veri yapıları ve algoritmalar
- Bilgisayar iletişimleri
- İşletim sistemi tasarımı
- Bilgisayar yapıları
- Bilgisayar mimarisi
- Araştırma yöntemleri ve bilimsel etik
- Siber sistemler ve bilgi güvenliği
- Kriptografiye giriş
- Uygulama güvenliği
- Blokzincir teknolojileri
- Ağ güvenliği
- Kodlama teorisi
- Güvenli kodlama teknikleri
- Adli bilişim
- Siber saldırı teknikleri
- Gelişmiş şifreleme ve veri güvenliği
- Kablosuz ve mobil güvenlik
- Siber güvenliğin yasal boyutları
- Siber güvenlik ve veri gizliliği hukuku
- Biyometrik sistemler ve kimlik doğrulama
- Yapay öğrenme
- Kripto para teknolojileri
- Donanım güvenliği
- Yazılım güvenliği
- Büyük veri güvenliği ve gizliliği
- Saldırı tespit ve koruma
- Kötü amaçlı yazılım analizi ve tespiti
- Sızma testi ve güvenlik açığı analizi
- Bulut bilişimde siber güvenlik
- Güvenli gömülü sistemler
- Siber güvenlikte özel konular
- Endüstri 4.0 için siber güvenlik: tasarım ve imalat analizi
- Nesnelerin internetinde adli bilişim ve güvenlik
- Siber güvenlik için Linux temelleri
- Siber güvenlikte yapay zekâ
- Diğer ilgili dersler
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere “Yüksek Lisans” diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma
Siber Güvenlik Uzmanları, özel ya da kamu kurumlarının bilgi işlem bölümlerinde çalışma olanağına sahiptir. Bunun yanında serbest çalışma imkânı da bulunmaktadır.
Siber Güvenlik Uzmanları başta aşağıdaki sektörler olmak üzere bütün sektörlerde çalışabilir:
- E-ticaret
- İlaç
- Sanayi
- Bilişim
- Finans kuruluşları
- Bankalar
- Telekomünikasyon
- Otomotiv
- Lojistik
- Dış ticaret
- Enerji
- Sağlık
- Tekstil
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre ücret alır.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretin üstünde başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişebilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
Meslekte uzmanlaşma ve yükselmeyi sağlayan; tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıracak kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Siber Güvenlik Uzmanları özel firmalarda ve kamu kurumlarında çalışabilirler. Bireysel çalışma imkânı da bulunmaktadır.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Siber Güvenlik Uzmanlığı ile benzer olarak belirtilen meslekler şunlardır:
- Bilgisayar Mühendisi
- Yazılım Mühendisi
- Güvenlik Uzmanı (BIT)
- Güvenli Yazılım Uzmanı
- Bilgi Güvenliği Analisti
- Ağ Güvenliği Uzmanı
- Zararlı Yazılım Analisti
- Bilgi Güvenliği Yöneticisi
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Öğretim elemanları
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.