Tanım
Raylı Sistemler Mühendisi; raylı sistemler alanında her türlü raylı aracın ve raylı araç ekipmanlarının belirli kriterler çerçevesinde tasarımını yapan, geliştiren, üretimini planlayan, üretim teknolojilerini geliştiren, sistemler arası ilişkileri kurabilen ve geçerli fiziksel kurallar içinde test eden kişidir.
Görevler
Raylı Sistemler Mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Raylı Sistemler Mühendisinin görevleri makine mühendisinin görevlerine çok benzer. Raylı Sistemler Mühendisi, raylı araçlar konusunda uzmanlaşmış makine mühendisi olarak da düşünülebilir.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Tramvay, tren ve metro gibi raylı taşıtları tasarlar.
- Raylı taşıtların üretiminde kullanılacak araç ve gereçleri belirler.
- Raylı taşıtların ışıklandırma, kontrol ve iletişim sistemlerini tasarlar ve prototipler üretir.
- Raylı taşıtların makine ve diğer aksamlarını test eder ve problemleri belirler.
- Raylı sistem araçlarının mekanik, elektrik-elektronik ve hava basıncı sistemlerini test eder.
- Demir yolunun ve hattın planlanmasını yapar.
- Demiryolu düzenlemelerine uygun olarak rayların yapımında kullanılan araç ve gereçleri belirler.
- Taşıtların hızını ve pil gücünü kontrol eder.
- Taşıtların işleyişini test eder ve problemleri çözer.
- Taşıtlarda ve yollarda kullanılan malzemeleri seçer ve uygunluklarını test eder.
- İş planı yapar ve uygulanışını denetler.
- Taşıtların yapımı, işleyişi ve hatalarına ilişkin rapor tutar.
- Araçların ray üzerinde güvenli hareketini sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Raylı Sistemler Mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar ve çeşitli mühendislik yazılım programları
- Hesap makinesi
- Çizim gereçleri; T cetveli, pergel, rapido, gönye takımı ve metre
- İmalat için çeşitli tezgâhlar
- Bakım ve onarım ekipmanları
- Ölçüm ekipmanları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Raylı Sistemler Mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılama yeteneğine sahip olmak
- Matematik ve fizik konularına ilgi duymak ve bu alanlarda başarılı olmak
- Makineler üzerinde çalışmaktan hoşlanmak
- Yeniliklere açık ve tasarım gücü yüksek olmak
- Ekip çalışmasına yatkın olmak
- Yaratıcı ve analitik düşünebilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Raylı araçlarla ilgili her türlü üretimi yapan fabrikalarda, işin yapıldığı koşullarda çalışırlar. Bu ortamlarda yüksek düzeyde ses ve makine yağı bulunabilir.
Raylı Sistemler Mühendisleri, diğer mühendislik gruplarından makine, elektrik-elektronik ve metalurji mühendisleriyle benzer çalışma şartlarına sahip olabilir. Eğitim kurumlarında, fabrikalarda, ofis ortamlarında ve şantiyelerde çalışabilirler.
Çalışma sırasında yöneticiler, işçiler, teknikerler ve diğer mühendislerle iş birliği içinde görev yaparlar.
Eğitimin verildiği yerler
Raylı Sistemler Mühendisliği eğitimi, Mühendislik Fakülteleri ile Mühendislik-Mimarlık Fakültelerinin “Raylı Sistemler Mühendisliği” bölümünde verilmektedir.
Meslek eğitimine giriş koşulları
Raylı Sistemler Mühendisliği eğitimine giriş için şu koşullar belirtilmiştir:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
- Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak
- ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı olmak
Belirtilen ön lisans programlarından mezun olanlar, DGS’de başarılı oldukları takdirde Raylı Sistemler Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi hazırlık eğitimi hariç 4 yıldır. İngilizce programlarda yüzde 30 ve yüzde 100 eğitim verilmektedir. Hazırlık eğitimi 1 yıl sürmektedir.
Eğitim süresince verilen derslerden bazıları şunlardır:
- Raylı Sistemler Mühendisliğinin Temelleri
- Bilgisayar Destekli Teknik Resim
- Raylı Sistemler Araç Mekaniği
- Taşıma Teknolojisi ve Ekonomisi
- Patent ve Endüstriyel Tasarım
- Sıhhi Tesisat Sistemleri ve Tasarımı
Makine ve metalurji malzeme mühendisliğini içeren meslek dersleri ağırlıklı olarak verilmektedir. Dersler uygulamalı ve kuramsal olarak sürdürülür. Ayrıca yaz aylarında staj yapılması zorunludur.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Raylı Sistemler Mühendisleri çeşitli kamu ve özel kuruluşlarda, bakım-onarım bölümlerinde ve araştırma merkezlerinde çalışabilirler.
Alanlarında iş bulmak biraz zor olmakla birlikte alanında kendini geliştiren ve yetenekli mühendisler daha kolay iş bulabilmektedirler.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” bulunan kişiler, Bakanlıkça açılan “İş Güvenliği Uzmanlığı” sınavında 70 ve üzeri puan aldıkları takdirde İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanabilirler. Bu belgeyle İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe çalışanlar, 657 Sayılı Devlet Memurları Yasasına göre teknik eleman olarak maaş ve yan ödeme almaktadırlar. Kamu sektöründe 8. dereceden göreve başlarlar. Kıdeme ve yıllık belirlenen oranlara göre ücret artışları yapılmaktadır.
Özel sektörde çalışanlar, alanlarında donanım ve deneyim kazanarak yüksek ücret alabilmektedirler. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Raylı Sistemler Mühendisliği mezunları yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Yüksek lisans yapmış olmak ve yabancı dil bilmek, özel sektörde çalışmak isteyenler için avantaj sağlamaktadır. Bu nitelikler meslekte ilerlemede de etkili olmaktadır.
Benzer meslekler
Raylı Sistemler Mühendisliği ile benzer meslekler şunlardır:
- Metalürji Mühendisi
- Makine Mühendisi
- Otomotiv Mühendisi
Ek bilgiler
Etkinlik alanı
Raylı Sistemler Mühendisinin temel etkinlik alanlarından biri tasarım çalışmalarıdır. Tasarım çalışmaları; üretim sistemlerinin tasarımını ve araçların mekanik sistemlerinin tasarımını kapsar.
Tasarım çalışmaları, var olan teknolojinin uygulanmasına ve yeni teknoloji üretimine yönelik olarak sürdürülür.
Raylı Sistemler Mühendisleri etkinliklerini şu alanlarda sürdürebilirler:
- Makine başında çalışma
- Büroda tasarım çalışması
- Yöneticilik
Kaynakça
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi-2000
- Makine Mühendisleri Odası
- www.parlakbirgelecek.com
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Raylı Sistemler Mühendisliği hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.