Tanım
Polimer Malzeme Mühendisi; plastik ve kauçukların üretim yöntemleri ile kimyasal ve fiziksel özelliklerini inceleyen, kimyasal yapıları ile mekanik özellikleri arasındaki ilişkiyi araştıran kişidir.
Plastik ve kauçuk malzemelerin tasarımı, üretimi, geliştirilmesi, işlenmesi ve uygulama alanlarının belirlenmesi işlemlerini yapar.
Görevler
Polimer Malzeme Mühendisi iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Lastik ve plastik iş kollarıyla ilgili ürünlerin üretilmesini sağlar.
- Ham maddenin eriyik hâle gelmesini, belirli bir akışkanlığa gelen ham maddenin kalıpta şekillendirilmesini, gerekirse pişirilmesini ve soğutulmasını sağlar.
- Bu işlemlerin ardından nihai ürünün elde edilmesi sürecini yürütür.
- Plastik ve kauçuk malzemelerin tasarımını, üretimini, işlenmesini, geliştirilmesini ve uygulanmasını sağlar.
- Bu aşamalarda oluşabilecek teknik sorunların çözümüyle ilgilenir.
- Üretimin istenilen miktarda, zamanda ve kalitede gerçekleşmesini sağlar.
- İşletmenin verimli çalışması için üretim aşamasında ürünün kalite kontrolünün yapılmasını sağlar.
- Yeni teknolojilerin geliştirilmesiyle ilgili araştırma ve geliştirme faaliyetlerini yürütür.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Çalışma alanına bağlı olarak kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Enjeksiyon makineleri
- Pres makineleri
- Basınçlı kalıplama makineleri
- Rotasyon kalıplama makineleri
- Vakumla levha şekillendirme makineleri
- Ergitme fırınları
- Kontrol sistemleri ve bilgisayarlar
- Plastik ham maddeleri: Polimer, polipropilen, polistren ve benzeri malzemeler
- Kauçuk ham maddeleri: SBR, CBR, klor kauçuğu ve benzeri malzemeler
- Dinamik Mekanik Analiz Cihazı
- Diferansiyel Taramalı Kalorimetre (DSC)
- Jel Geçirgenlik Kromatografisi (GPC)
- Impact Tester (Darbe Testi) Cihazı
- Universal Sertlik Test Cihazı
- Universal Çekme Kopma Test Cihazı
- Melt Flow (Erime Akışkanlığı) Cihazı
- Pendulum Darbe Testi
- Vicat HDT Cihazı
- Termogravimetrik Analiz Cihazı (TGA)
- FTIR (Fourier Transform Infrared Spectroscopy) Cihazı
- UV/Vis Spektrofotometre
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Polimer Malzeme Mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayısal düşünme gücüne sahip olmak
- Fen bilimlerinde başarılı olmak
- Bilimsel merak taşımak
- Bir işi planlayabilme ve uygulamaya koyabilme gücüne sahip olmak
- Lastik ve plastik ham maddelerine ve kimyasal maddelere karşı alerjisi olmamak
- İyi gözlem yapabilmek
- Ayrıntılara dikkat etmek
- Yaratıcı olmak
- Sorumlu, sabırlı ve düzenli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Polimer Malzeme Mühendisleri tesislerde, Ar-Ge laboratuvarlarında, atölye ve depo benzeri büyük kapalı iş yeri ortamlarında çalışırlar.
Çalışma ortamında toz, gürültü ve koku bulunabilir. İşlerini yaparken teknikerler, kalite kontrolcüler, üretimle ilgili yöneticiler ve diğer çalışanlarla etkileşim hâlindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yükseköğretim kurumlarının Mühendislik Fakültesinde bulunan Polimer Malzeme Mühendisliği bölümünde verilmektedir.
Kaynak dosyada, programın önceki adının “Lif ve Polimer Mühendisliği” olduğu ve program adının “Polimer Malzeme Mühendisliği” olarak değiştirildiği belirtilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Polimer Malzeme Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
İngilizce hazırlık okutulan üniversitelerde öğrenim süresi 5 yıldır. Kaynak dosyada yer alan önceki program bilgisine göre, İngilizce lisans eğitiminin söz konusu olduğu durumlarda 1 yıl İngilizce hazırlık sınıfı bulunmaktadır. Hazırlık öncesindeki İngilizce yeterlik sınavını geçenler hazırlık sınıfı okumadan lisans eğitimine devam edebilirler.
Eğitim süresince verilen mesleki derslerden bazıları şunlardır:
- Polimer Kompozitler
- Talaşlı Üretim
- Gerilme Analizi
- Termodinamik
- Makine, Kalıp ve Onarımı
- Proses Geliştirme
Kaynak dosyada programın önceki adı olan Lif ve Polimer Mühendisliği dönemine ilişkin dersler de şu şekilde belirtilmiştir:
- Polimer Kimyası
- Fiziko Kimya
- Teknik Resim ve Bilgisayar Uygulamaları
- Mühendislik Mekaniği
- Polimer Fiziği ve Morfolojisi
- Endüstriyel Plastikler
- Elektrik ve Elektroniğin Temelleri
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” bulunan kişiler, Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan aldıkları takdirde İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanabilirler. Bu belgeyi alanlar İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Polimer malzemeler, yapılarından dolayı sahip oldukları üstün özellikler nedeniyle pek çok alanda kullanılmaktadır. Bu alanlar şunlardır:
- İleri mühendislik malzemelerinin üretimi
- Plastik ve kauçuk sanayisi
- Uzay ve havacılık sanayisi
- Savunma ve silah sanayisi
- Bina iç ve dış tesisatları
- Otomotiv sanayisi
- Makine sanayisi
- Tekstil sanayisi
- Ambalaj sanayisi
- Yapıştırıcı üretimi
- Oyuncak ve hediyelik eşya üretimi
- Kozmetik sanayisi
- Tıp
- Eczacılık
Polimer Malzeme Mühendisi unvanını almaya hak kazananlar, yurt içinde ve yurt dışında sanayinin pek çok alanında hizmet veren firmaların şu departmanlarında çeşitli kademelerde iş bulabilirler:
- Üretim
- Ar-Ge
- Kalite kontrol
- Hammadde kontrol
- Satış
- Pazarlama
Farklı özelliklere sahip polimer malzemelerin sentezi ve geliştirilmesiyle ilgili olarak Türkiye’deki üniversitelerde ve dünyadaki diğer üniversitelerde yürütülen akademik çalışmalarda da yer alabilirler.
Lastik ve plastik üretim süreçlerini içeren işletmelerin araştırma, geliştirme ve kalite kontrol birimlerinde görev yapabilir, bu birimlerin sorumlu müdürlüğünü yürütebilirler. Lastik ve plastik madde işleyen imalathane ve fabrikalar kurabilir; mesleki danışmanlık ve temsilcilik yapabilir, ticari faaliyette bulunabilirler.
Plastik ve lastik sektöründe üretim Marmara Bölgesi’nde daha gelişmiş olduğundan, bu bölge iş bulma açısından diğer bölgelere göre daha avantajlıdır.
Bölüm mezunları, gelecekte ihtiyaçlar doğrultusunda kamu kurum ve kuruluşlarında teknik hizmetler sınıfında çalışma imkânı bulabilirler.
Önceki program bilgisine ilişkin çalışma alanları
Kaynak dosyada, programın önceki adı olan Lif ve Polimer Mühendisliği mezunlarının yurt içinde ve yurt dışında sanayinin pek çok alanında hizmet veren firmaların üretim, Ar-Ge, kalite kontrol, hammadde kontrol, satış ve pazarlama departmanlarında çeşitli kademelerde iş bulabilecekleri belirtilmiştir.
Bu mezunların gelecekte ihtiyaçlar doğrultusunda kamu kurum ve kuruluşlarında teknik hizmetler sınıfında çalışma imkânı bulabilecekleri de ifade edilmiştir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler. Kaynak dosyada, meslek eğitimi süresince sabit bir kazanç sağlanmasına ilişkin bilgi yer almamaktadır.
Eğitim sonrası
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar teknik hizmet sınıfının ücretini alır, zam ve tazminatlardan yararlanır.
Özel sektörde ücret, çalışılan iş yeri ve deneyime göre değişmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Polimer Malzeme Mühendisliği mezunları yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Özel sektöre ait iş yerlerinde deneyim ve donanım sahibi olanlar üst düzey yöneticiliğe kadar yükselebilirler.
Kaynak dosyada yer alan önceki program bilgisine göre, özel sektöre ait iş yerlerinde yeterli başarı gösterenler yöneticilik ve genel müdürlük düzeyine kadar ilerleyebilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada Polimer Malzeme Mühendisliği ile benzer olduğu belirtilen meslekler şunlardır:
- Kimya Mühendisi
- Makine Mühendisi
- Metalurji ve Malzeme Mühendisi
- Malzeme Bilimi Mühendisi
Kaynak dosyada programın önceki adı olan Lif ve Polimer Mühendisliği için ayrıca şu benzer meslekler belirtilmiştir:
- Tekstil Mühendisi
- Polimer Mühendisi
- Metalurji ve Malzeme Mühendisi
- Malzeme Bilimi Mühendisi
- Kimya Mühendisi
- Biyomühendis
Ek bilgiler
Polimer Malzeme Mühendisinin iş süreçlerinde yerine getirdiği ek görevler şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynak dosyada programın önceki adı olan Lif ve Polimer Mühendisliği için tanımlanan görevler arasında ayrıca sentetik ve suni liflerin üretilmesini, doğal liflerin işlenmesini ve lif ile polimer malzemelerden kompozit yapılar üretilmesini sağlamak yer almaktadır.
Bu program kapsamında termoplastik, termoset ve elastomer polimerlerin şekillendirilerek nihai ürüne dönüştürülmesi, lif ve polimer malzemelerin kalite süreçlerinin yürütülmesi ve yeni polimer ve kompozitlerin sentezi ile modifikasyonu süreçlerinde görev alınması da belirtilmiştir.
Kaynakça
- Yalova Üniversitesi Polimer Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri
- Öğretim üyelerinin web sayfaları
- İnternette yayımlanan ilgili dokümanlar
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
- Üniversiteler
- Meslek elemanları
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.