Tanım
Petrol ve Doğal Gaz Mühendisi; petrol ve doğalgazın bulunması, çıkarılması, depolanması ve nakledilmesi ile uğraşan ve bu konuda araştırmalar yapan kişidir.
Görevler
Petrol ve Doğal Gaz Mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Petrol ve doğalgazın nerelerde ve ne miktarda bulunduğunu saptamaya çalışır.
- Jeolojik ve jeofizik etütleri yapılan bölgelerdeki jeolojik numuneler üzerinde araştırmalar yapar ve elde edilen verileri değerlendirir.
- Sondaj için kullanılacak araç ve gereçleri saptar.
- Sondaj faaliyetlerinin ekonomik, emniyetli ve hızlı bir şekilde yürütülmesi için gerekli önlemleri alır ve sondaj faaliyetlerini denetler.
- Petrol ve doğalgaz çıkarılması metotlarını geliştirmek ve yenileştirmek için araştırmalar yapar.
- Isıl ve kimyasal yöntemleri kullanarak üretimi gerçekleştirir.
- Akıcılığı çok düşük olan ağır petrol rezervlerinin akıcılığını sıcak su vererek veya yerinde yakma yöntemiyle artırır.
- Kimyasal yöntemleri kullanarak petrolün içindeki karbondioksit gazını basınç altında karıştırır ve üretilmeyen petrol yüzdesini azaltır.
- Ham petrol ve doğalgazın depolanması ve nakledilmesi ile ilgili projeler hazırlar.
- Ham petrol ve doğalgazın depolanmasını ve nakledilmesini denetler.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Sondaj makineleri
- Çeşitli borular
- Değişik killerden yapılmış sondaj çamurları
- Çimento ve çimento karışımları
- Sondaj kurtarma aletleri
- Çizim, hesaplama ve ölçüm için gerekli malzemeler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Petrol ve Doğal Gaz Mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayısal düşünme gücüne sahip olmak
- Bir işi planlayıp uygulamaya koyabilmek
- Bir konuyu derinliğine araştırma isteği duymak
- Mantıklı ve tedbirli olmak
- Tertipli ve düzenli çalışmak
- Ayrıntılara dikkat etmek
- İyi gözlem yapabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Petrol ve Doğal Gaz Mühendisleri görevlerini genellikle arazide ve açık havada, kısmen de laboratuvarlarda yürütürler. Çalışma ortamı sıcak, soğuk veya tozlu olabilir.
Petrol ve Doğal Gaz Mühendisleri; jeoloji mühendisleri, maden mühendisleri, teknikerler ve işçilerle iş birliği içinde çalışırlar. Görevleri seyahat etmelerini gerektirebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerin Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Petrol ve Doğalgaz Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleki eğitim liseden sonra 4 yıl lisans düzeyindedir. Hazırlık eğitimi olan üniversitelerde eğitim süresi 5 yıldır.
Eğitim kapsamında:
- İlk iki yılda Matematik, Fizik ve Kimya gibi temel bilim dersleri ile temel mühendislik derslerine ağırlık verilir.
- Petrol mühendisliği ile ilgili dersler son iki yılda verilir.
-
- ve 4. yıllarda Sondaj Mühendisliği, Petrol Üretim Mühendisliği, Petrol Rezervuar Mühendisliği, Petrol Jeoloji İlkeleri, Doğalgaz Mühendisliği ve Petrol Ekonomisi gibi meslek dersleri alınır.
- Eğitim teorik ve uygulamalı olarak yapılır.
- Mezun olabilmek için toplam 8 haftalık yaz stajı zorunludur.
- İlk 4 haftalık stajın 2. yıl sonunda sondaj teknikleri konusunda yapılması tercih edilir.
- İkinci 4 haftalık stajın 3. yıl sonunda üretim ve/veya rezervuar mühendisliği konusunda yapılması tercih edilir.
- Son sınıfta petrol mühendisliği konusunda araştırma yapma ve rapor yazma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Ülkemizde petrol mühendisliği, çalışma alanı kısıtlı bir meslektir. Petrol rezervlerinin ve rafinerilerin belli bölgelerde ve az sayıda olması iş bulma olanağını zorlaştırmaktadır. Yeni petrol ve doğalgaz kaynaklarının araştırılmasının maliyeti çok fazla olduğundan bu konudaki çalışmalar yeterli değildir.
Bununla birlikte, ülkemizde petrol ve doğalgaz mühendisi yetiştiren eğitim kurumlarının fazla olmaması ve mesleki eğitim veren iki üniversitedeki bölümlerin kontenjanlarının diğer mühendislik bölümlerine göre oldukça düşük olması, bu bölüm mezunlarının iş bulmalarını kolaylaştırmaktadır. Çalışma alanı fazla olmasa da bu konuda araştırmalar yapacak bilim adamlarına ihtiyaç vardır.
Petrol ve Doğal Gaz Mühendisleri şu kurum ve kuruluşlarda çalışabilirler:
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü
- Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı ve bağlı şirketleri
- Maden Tetkik Arama
- Devlet Su İşleri
- BOTAŞ
- Yabancı şirketler
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” sahibi olanlar, Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan aldıkları takdirde İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanabilirler. Bu kişiler İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Petrol ve Doğal Gaz Mühendisleri devlet sektöründe teknik hizmetler sınıfında görev alırlar. Kamu sektöründe 8. dereceden göreve başlarlar. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre ücret alırlar. Kıdeme ve yıllık belirlenen oranlara göre ücret artışları yapılır.
Özel sektörde alınan ücretler çok değişik olup kişinin yabancı dil bilgisine, erkekse askerliğini yapıp yapmadığına, mesleki bilgisine ve benzeri özelliklerine göre farklılık gösterebilir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Lisans eğitiminden sonra yüksek lisans ve doktora yaparak akademik kariyer yapılabilir. Üniversitelerde araştırma görevlisi, doçent ve profesör olarak görev alınabilir.
İş hayatında ilerleme
Petrol ve Doğal Gaz Mühendisi, çalıştığı kuruluş veya şirkette üst düzey yöneticiliğe kadar yükselebilir.
Benzer meslekler
- Jeoloji Mühendisi
- Jeofizik Mühendisi
- Maden Mühendisi
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- ÖSYM Üniversiteler Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi – 2000
- Üniversitelerin web siteleri
- Ortadoğu Teknik Üniversitesi Kılavuzu
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Üniversite Adaylarına Meslekler Rehberi (Emlak Bankası)
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.