Tanım
Operasyon Elemanı/Tur Operatörü; yurtiçi ve yurtdışına spor, eğlence, sağlık, ibadet, bilimsel veya kültürel etkileşim amacıyla yapılacak gezileri planlayan ve düzenleyen kişidir.
Görevler
Operasyon Elemanı/Tur Operatörü, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Yerli ve yabancı müşterilerin katıldığı turlar düzenler.
- Yerli ve yabancı müşterilerin giriş kapıları ile kalacakları konaklama tesisleri ve turistik hizmet üniteleri arasında her türlü nakil aracıyla nakledilmesine ilişkin hizmetleri yapar veya yaptırır.
- Konaklama, sağlık tesisleri, eğlence yerleri ve spor gösterilerinde yer ayırtır.
- Turistlere döviz mevzuatı, gümrük işlemleri, pasaport, vize ve seyahatleriyle ilgili çeşitli işlemlerde yardımcı olur.
- Karşılama ve ağırlama hizmetlerini yerine getirir.
- Biletlerini sattığı işletmelerin hizmetleri ile gezi plan ve programı hakkında bilgi verir.
- Doğal, tarihsel veya arkeolojik değerlerin görülüp gezilmesi amacıyla düzenlenen, konaklamasız şehir ve yöre turları düzenler. Bu turlar yarım gün, tam gün veya gece turları şeklinde olabilir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Faks
- Telefon
- Fotokopi makinesi
- Diğer büro malzemeleri
- Gezi programları
- Turistik yerleri tanıtıcı yayınlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Operasyon elemanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Büro işlerinde çalışmaktan hoşlanmak
- Başkalarıyla iyi iletişim kurabilmek
- Duyguları anlayabilmek ve düşünceleri aktarabilmek
- Pratik çözümler üretebilmek
- Yaratıcı olmak
- Araştırmacı ve girişimci olmak
- Yöneticilik özelliklerine sahip olmak
- Dikkatli olmak ve ayrıntıları algılayabilmek
- Hesaplama yeteneğinin yüksek olması
- Yabancı dil yeteneğine sahip olmak
- Bir işi planlayıp uygulamaya koyabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Seyahat acentası operasyon elemanları genellikle büro ortamında çalışır. Çalışma saatleri düzenli olup iş değişiklik arz etmektedir.
Çalışmalarını zamana bağlı olarak yürüttükleri için stres altında kalabilirler. Çalışırken Turizm Bakanlığı temsilcileriyle, turistlerle, turist rehberleriyle ve otobüs-uçak şirketlerinin elemanlarıyla iletişim hâlindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Konaklama ve Seyahat Hizmetleri alanı Operasyon dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri yapılmaktadır.
Ayrıca en az lise ve dengi okul mezunu olup bir yabancı dili kullanabilir düzeyde bilenlere yönelik kamu ve özel sektör tarafından düzenlenen 6 ay gibi kısa süreli kurslarda da mesleki eğitim verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olanlar, eğitim seviyelerine uygun olarak düzenlenecek mesleki eğitim programlarına göre çıraklık eğitimine alınabilir.
- Kayıt yaptıracak öğrencilerin sağlık durumlarının ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması gerekir. Bu durum, programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporuyla belgelendirilir.
- 14 yaşını doldurmuş olmak gerekir.
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulunmalı ve işverenle çıraklık sözleşmesi imzalanmalıdır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Mesleğin seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilmektedir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde verilmektedir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik olarak verilen bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma da yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve meslekleriyle ilgili işyeri açma belgesi alabilirler.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meslekte eğitim gören kişiler turizm sektöründe, seyahat acentesi bürolarında, otel, motel, tatil köyü ve benzeri kurumların ön bürolarında teknik eleman olarak çalışabilir veya kendi işyerlerini açabilirler.
Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte insanların boş zamanları ve ulaşım olanakları artarken farklı bölge ve ülkeleri gezip görme isteği de artmaktadır. Yurtiçi ve yurtdışı seyahat eden insanların sayısındaki artış yeni ihtiyaçları beraberinde getirmektedir.
Turizm alanındaki ulaştırma, karşılama, dinlence ve eğlence gibi çeşitli faaliyetlerin organizasyonu, sektöre özgün çözümler geliştiren profesyonel elemanlara duyulan gereksinimi ortaya çıkarmaktadır.
Yaşanan gelişmelere paralel olarak turizm sektörünün kapsamı da genişlemektedir. Deniz tatilinin yanı sıra dağ turizmi, sağlık turizmi, kültür turizmi, spor turizmi ve orman kampingleri gibi yeni ve farklı faaliyetler de turizm alanında yer almaya başlamıştır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere şu tutarlardan aşağı olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30’u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15’i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30’u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50’si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
“Operasyon Elemanı/Tur Operatörü” olarak görev yapan kişinin aylık kazancı, seyahat acenteleriyle yaptıkları anlaşmalara göre değişiklik göstermektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir. Bu miktar bazı dönemlerde oldukça yüksek rakamlara ulaşmaktadır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan verilmektedir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler. Çeşitli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve beceriler artırılabilir.
İş hayatında ilerleme
Tecrübe kazanmış olan meslek elemanları turizm alanının değişik birimlerine geçiş yapabilirler. Ayrıca yönetici kadrolarında görev alabilirler.
Benzer meslekler
- Enformasyon Memuru
- Turist Rehberi
- Otel Yöneticisi
Ek bilgiler
Tur nedir?
Tur; başladığı noktada bitebilen, bir programa bağlı olarak yapılan ve bu programda öngörülen hizmetleri kapsayan bir organizasyondur.
Turlar şu şekilde çeşitlendirilmektedir:
- Şehir ve yöre turları
- Yurtiçi ve yurtdışına düzenlenen turlar
- Yurtdışından düzenlenen turlar
Seyahat acenteleri
Seyahat acenteleri; kâr amacıyla turistlere ulaştırma, konaklama, gezi, spor ve eğlence olanakları sağlayan, turizmle ilgili bilgiler veren, bu konuya ilişkin hizmetleri sunan ve turizm ekonomisine katkıda bulunan ticari kuruluşlardır.
Seyahat acenteleri, Turizm Bakanlığınca verilen işletme belgesi ile kurulur. Seyahat acenteliği işletme belgesi Turizm Bakanlığından alınır. Başvurular Bakanlık ve TÜRSAB (Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği) tarafından incelenir.
İnceleme sırasında acentelerin bağlı oldukları gruplara göre işin gereklerine uygun bir yerde bulunup bulunmadığına, iç ve dış görünüşlerinin özenle düzenlenmiş olup olmadığına ve işyerlerinin Seyahat Acenteliği hizmetleri dışında kullanılıp kullanılmadığına bakılır.
İnceleme sonucu olumlu olduğunda başvuru sahibine “Seyahat Acenteliği İşletme Belgesi” verilir. Belge alındıktan sonra faaliyete başlanır.
Seyahat acenteleri ve şubeleri; müşterileri ile biletlerini satacakları ulaştırma kuruluşlarına sunacakları hizmetler ve tüm seyahat acenteliği işlemlerinden doğacak yükümlülüklerine karşılık olmak üzere Turizm Bakanlığına kuruluş teminatı vermek zorundadır.
Seyahat acentesi grupları
Seyahat acenteleri gördükleri hizmetlere göre üç grupta toplanır ve faaliyetlerini gruplarında belirlenen esaslara göre yürütürler.
- A Grubu Seyahat Acenteleri: Görevler bölümünde yazılı her türlü hizmeti yürütür.
- B Grubu Seyahat Acenteleri: Uluslararası kara, deniz ve hava ulaştırma araçları ile A grubu seyahat acentelerinin düzenleyecekleri turların biletlerini satar.
- C Grubu Seyahat Acenteleri: Yalnız Türk vatandaşları için yurtiçi turlar düzenler.
Turları A ve C grubu seyahat acenteleri organize edebilir.
Kaynakça
- 3308 Sayılı Mesleki Eğitim Kanunu
- Meslek elemanları
- Türkiye Seyahat Acenteleri ve Seyahat Acenteleri Birliği Kanunu (28.9.1972 tarih 1618 sayılı yasa)
- İzmir Seyahat Acenteleri Rehberi
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr/
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
