Tanım
Nanoteknoloji mühendisi; malzemelerin atomik ve moleküler düzeyde sentezlenmesi, üretilmesi, karakterize edilmesi ve mühendislik uygulamalarında kullanılmasında çalışan kişidir.
Görevler
Nanoteknoloji mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Nano ölçekli sistemleri araştırıp analiz etmek için deneyler planlamak ve yürütmek.
- Deney sonuçlarını açıklayacak teorileri geliştirmek için veri çıkarmak.
- Raporlara, bilimsel makalelere veya kitaplara sonuç yazmak.
- Ürün veya malzemelerin testini düzenlemek.
- Yeni ürünler geliştirmek için yeni yöntem uygulama yolları geliştirmek.
- Doğru sonuçların kayıtlarını tutmak.
- Fonlama için başvurular yazmak.
- Mevcut ürünleri veya prosedürleri iyileştirmek için yenilikçi yöntemler geliştirmek.
- Yapılan çalışmalarda fayda-maliyet analizini dikkate almak.
- Uzmanlık alanındaki gelişmeler hakkında uzmanlık literatürü ve toplantılar yoluyla bilgi sahibi olmak.
- Çeşitli bulgulara yer vermek de dâhil olmak üzere bölüm, kurumsal ve ulusal toplantılar ile konferanslarda yeni bulguları yaymak.
- Bireysel projeleri ve iş parçalarını yönetmek.
- Maddeleri nano ölçeğinde manipüle ederek yeni malzeme ve ekipmanların yanı sıra teşhis aletleri geliştirmek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Nanoteknoloji mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Çeşitli malzeme sentezi ve üretimine yönelik ekipmanlar.
- Numune hazırlamaya yönelik ekipmanlar.
- Malzemenin yapısını belirlemek için çeşitli mikroskoplar ve spektrometreler.
- Malzemelerin özelliklerini belirlemek için test cihazları.
- Modelleme ve simülasyon için bilgisayar ve çeşitli programlar.
- Malzemelerin yapısal özelliklerini belirlemek için X ışınları kırınımmetreleri.
- Eldiven ve koruyucu maske.
- Ortama uygun üniforma.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Nanoteknoloji mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Fizik, kimya ve matematik alanında yetenekli olmak.
- Psikometri becerileri gelişmiş olmak.
- Tasarlama, inceleme, plan yapma ve uygulama becerisine sahip olmak.
- Sakin ve sabırlı olmak.
- Değişik görüş ve yeniliklere açık olmak.
- Derinlemesine araştırma ilgisine sahip olmak.
- İş birliği hâlinde çalışabilmek.
- Araştırmacı, yaratıcı ve risk alabilen bir yapıya sahip olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Nanoteknoloji mühendisleri fabrikaların Ar-Ge merkezlerinde veya üretim yerlerinde görev yaparlar. Çalışma ortamında ani ısı değişimleri, toz, radyasyon veya gürültü bulunabilir.
Tasarım çalışmaları yürütülürken büroda, incelenecek metal ve ametallerle ilgili çalışmalarda ise çoğunlukla laboratuvarda çalışılır. Nanoteknoloji mühendisi birinci derecede nesnelerle ilgilenir. İş yerinde diğer mühendisler, bilim insanları, teknikerler ve işçilerle iletişim hâlindedir.
Kimyasal maddelere karşı alerjisi olan, nefes darlığı veya astım hastalığı bulunan kişiler bu mesleği yürütmekte zorlanabilir. Ayrıca kanserojen maddelerle çalışıldığı için dikkatli olunması gerekir.
Ulusal veya uluslararası konferans ve toplantılara katılmak için zaman zaman seyahat etmek gerekebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin mühendislik fakültelerindeki Nanoteknoloji Mühendisliği lisans programında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Nanoteknoloji Mühendisliği eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen şartları taşımak.
- Meslek yüksekokulları ile açık öğretim ön lisans programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak.
- DGS kapsamında ÖSYM tarafından açılan sınavda başarılı olmak.
Belirtilen ön lisans programlarından mezun olanlar, DGS’de başarılı oldukları takdirde Nanoteknoloji Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Üniversitelerin mühendislik fakültelerine bağlı Nanoteknoloji Mühendisliği bölümlerinde eğitim süresi 4 yıldır. Hazırlık okutulan üniversitelerde 1 yıl yabancı dil eğitimiyle birlikte eğitim süresi 5 yıldır.
Mesleğin eğitim süresince aşağıdaki gibi dersler verilmektedir:
- Matematik.
- Malzeme Bilimi.
- Nano Bilim ve Mühendislikte Kimyasal Kuramlar.
- Doğrusal Cebir.
- Endüstriyel Malzemeler ve Üretim Süreçleri.
- Diferansiyel Denklemler.
- Taşınım Mekanizmaları Laboratuvarı.
- Nanomalzemeler ve Üretim Metotları.
Eğitimin birinci yılında, diğer mühendislik dallarında olduğu gibi ağırlıklı olarak matematik, fizik ve kimya dersleri okutulur. İkinci yıldan itibaren nanoteknoloji derslerinin yanında laboratuvar derslerine de yer verilir. Eğitim süresince iş yerinde staj yapılması zorunludur.
Eğitim sonunda alınan belge
Nanoteknoloji Mühendisliği bölümünden mezun olanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Nanoteknoloji, 21. yüzyılın endüstriyel devriminin temel teknolojisi olarak tanımlanmaktadır. Nanoteknolojiyi kontrol edebilenlerin endüstriyi de kontrol edebileceği belirtilmektedir. Bu nedenle Türkiye’de sayıları artan araştırma merkezleri ve bu alanlara giriş yapan özel şirketler bulunmaktadır.
Nanoteknoloji mühendisleri şu kurum ve alanlarda çalışabilirler:
- TÜBİTAK.
- ASELSAN.
- HAVELSAN.
- TAI.
- Birincil malzeme üretim tesisleri.
- Beyaz eşya sektörü.
- Otomotiv sektörü.
- Havacılık sektörü.
- Petrokimya alanı.
- Enerji alanı.
- Elektronik alanı.
- Kozmetik alanı.
- Biyomedikal alanı.
- Savunma sanayisi.
- Demir çelik sektörü.
- Metal, seramik ve cam entegre işletmelerinin Ar-Ge merkezleri.
- Üniversiteler.
Üniversitelerde araştırmacı ve akademisyen olarak çalışabilirler. Ayrıca nanoteknoloji alanına giren, çok küçük boyutlarda olmasına rağmen büyük beceriler sergileyen teknolojik ürünlerin tasarlandığı alanlarda da görev alabilirler.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılım Belgesi” edinen kişiler, bakanlıkça açılan iş güvenliği uzmanlığı sınavında 70 ve üzeri puan aldıkları takdirde “İş Güvenliği Uzmanı” belgesi almaya hak kazanabilirler. Bu kişiler İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Meslek elemanları kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmak istemeleri durumunda 8. derecenin 1. kademesinde göreve başlarlar. Maaşları her yıl bütçe kanununa göre belirlenmektedir.
Özel sektörde kazanç; çalışılan yer, tecrübe ve benzeri durumlara göre değişiklik göstermektedir. Eğitim sonrasında özellikle demir çelik sektöründe yüksek ücret alınmaktadır. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Nanoteknoloji Mühendisliği mezunları yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Çeşitli firmalarda mühendis, proje mühendisi, proje yöneticisi; fabrikalarda ise şef, başmühendis, müdür ve yönetici olarak ilerleme olanakları vardır.
Benzer meslekler
- Metalürji ve Malzeme Mühendisi.
- Kimya Mühendisi.
- Kimyager.
- Fizik Mühendisi.
- Seramik Mühendisi.
- Malzeme ve Nanoteknoloji Mühendisi.
- Tekstil Mühendisi.
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bilgiler; meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından alınan bilgiler doğrultusunda oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Eğitim kurumları.
- İş sağlığı güvenliği kanunu.
- ÖSYM üniversiteler yükseköğretim programları ve meslekler rehberi.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.