Tanım
Meteoroloji mühendisi, atmosferdeki sistemleri ve olayları izleyerek veriler elde eden ve bu verileri bir bütün içinde değerlendirerek günlük hayata uygulanmasını sağlayan kişidir.
Meteoroloji mühendisi yalnızca hava tahmini yapmaz. Atmosferdeki tüm olayları inceler; bu olayların dünya üzerindeki etkilerini gelişmiş teknoloji ve bilimsel kavramları kullanarak açıklar ve yorumlar.
Görevler
Meteoroloji mühendisleri iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Yer istasyonlarında, nehir ve göllerde belirli saatlerde, özellikle saat başı, belirli noktalardaki meteorolojik durumu gözler. Isı, yağış, basınç ve bulut gibi verileri izler.
- Çeşitli meteoroloji istasyonlarından gelen gözlem raporlarını yorumlar.
- Gözlenen bilgileri kodlandırarak çeşitli iletişim devrelerine verir.
- Kod hâline dönüşen bilgileri Roma’daki merkeze gönderir.
- Meteorolojik olayları, yer ve basınç durumunu yüksek kartlara işler.
- Haritaların bilgisayar yardımıyla çizimini yapar ve meteorolojik olayları harita üzerinde belirtir.
- Yüksek atmosfer gözlemi yapan istasyonlarda balon sistemi ile gözlemler yapar ve gözlem sonuçlarını yüksek kartlara işler.
- Yerden itibaren 20 km’ye kadar olan çeşitli seviyelerde yapılan gözlemlerde kullanılan yüksek kartların analizini yapar.
- Deniz meteoroloji istasyonlarında gözlem yoluyla rüzgar ve dalga tahmini yapar.
- Hava meydanlarında yağmur, kar ve bulut gibi yer gözlemleri yapar.
- Hava gözlemi sonucunda ortaya çıkan bilgileri kontrol kulesine verir.
- Uygun baraj yerlerinin seçimi amacıyla hava etüdü yapar ve havzaya gelebilecek yağış miktarını belirler.
- Meteorolojik analiz ve tahmin yaparak çığ uyarılarında bulunur.
- Sulama kanallarının seçimi amacıyla küçük çapta sel tahminleri yapar.
- Yağış imkânı olan bulut tabakalarına gümüş iyodürü enjekte ederek yapay yağış sağlar.
- Fırtına yapılarını ve dinamiğini araştırarak sel ve fırtına uyarılarında bulunur.
- Zirai meteoroloji alanında tahmin yapar.
- Toprağın ısı ve nemini ölçer.
- Suni tohumlama konusunda çalışır ve bununla ilgili rapor hazırlar.
- Derece-Gün hesapları ile ısıtma ve soğutma amaçlı enerji ihtiyaçlarını belirler.
- Dünya iklim değişikliklerini inceler.
- Atmosferin kimyasal bileşimini, elektrik, ses ve ışık özelliklerini inceler.
- Orman yangınlarını tahmin eder ve orman yangınlarıyla mücadele eder.
- Hava kirlenmesi ve duman kontrolü üzerinde çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
- Meteorolojinin canlılar üzerindeki etkilerini inceler.
- Çevre sorunları gibi konularda bilimsel araştırma ve geliştirme çalışmalarını sürdürür.
- Güneş ve rüzgar enerjisi potansiyellerini belirler.
- Hava tahminini geliştirmek için nümerik hava analizi konusunda araştırma yapar.
- Dalganın fiziksel durumunu araştırır ve deniz tabanının jeolojik yapısını inceler.
- Televizyon, radyo ve yazılı basın için hava durumu raporları hazırlar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meteoroloji mühendislerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Veri toplayıcılar
- UHF ve VHF rüzgar profilleri
- Bulut tohumlama ve fırtına kontrolü için özel donanımlı uçaklar
- Doppler radar; bulutlardaki yağışı ve küçük çaplı türbülansı tespit eder.
- Arviyar; pist görüşünü belirleyen alettir.
- Sayısal çalışmalar için süper bilgisayarlar
- Veri analizi yapmak için bilgisayarlar
- Gözlem parklarında meteorolojik rasatlar için özel aletler
- Göl ve nehirlerdeki su durumunu tespit eden özel aletler
- Meteorolojik uydular
- Uydu görüntülerini alma ve işleme sistemleri
- Radyosonde; yüksek atmosfer gözlemi yapan cihazdır.
- Güneş enerjisi ölçüm seti
- Isı akılarını tespit etmek için mikrometeoroloji ölçüm kulesi
- Atmosferik sınır tabakanın yapısını ve hava kirliliği parametrelerini belirlemek için Doppler akustik uzaktan algılama radarları
- Hava faksı, teleks, konverter, teleteyp ve faksmile cihazları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Meteoroloji mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Meraklı ve araştırıcı bir kişiliğe sahip olmak
- Matematik, jeoloji, fizik, astronomi ve coğrafya alanlarına ilgi duymak ve bu alanlarda başarılı olmak
- Somut kanıtlara dayalı kararlar verebilmek
- Sabırlı, dikkatli ve gözlemci olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Meteoroloji mühendisleri genellikle meteoroloji istasyonlarında görev yapar. Zaman zaman çalışmalarını açık havada gerçekleştirirler.
Savunma, tarım, ulaştırma ve turizm başlıca çalışma alanları arasındadır. Çalışma sırasında meteoroloji teknisyeni, haberleşme teknisyeni, gözlemci yani rasatçı, bilgisayar programcısı, pilot, deniz kaptanları, çeşitli mühendisler ve meslektaşları ile iletişim hâlindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Meteoroloji mühendisliği eğitimi, Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Meteoroloji mühendisliği eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
- Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı olmak
Bu koşulları sağlayan ön lisans mezunları, başarılı oldukları takdirde Meteoroloji Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Meteoroloji mühendisliği eğitiminin süresi 4 yıldır.
Eğitim süresince şu dersler verilmektedir:
- Güneş ve Yer Radyasyonu
- Meteoroloji Alet ve Gözlem Usulü
- Atmosfer Termodinamiği
- İklim Dinamiği
- Havacılık Meteorolojisi
Meteoroloji Mühendisliği Bölümünde fen ve mühendislik dersleri ağırlıklı bir eğitim yapılır. Eğitim boyunca atmosfer hareketlerini ve özelliklerini izlemek, atmosferin dünya üzerindeki tüm yaşamı nasıl etkilediğini gözlemek, araştırmak, anlamak, açıklamak ve öngörmek için gerekli bilimsel prensipler öğretilir. Ayrıca en son teknolojiler tanıtılır.
Bu eğitim sonucunda meteoroloji ve atmosfer bilimleri ile ilgili her konuda çalışabilecek mühendisler yetiştirilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meteoroloji mühendisleri farklı kamu kurumlarında ve özel kuruluşlarda görev alabilirler. Çalışabilecekleri başlıca alanlar ve kurumlar şunlardır:
- Millî Eğitim Bakanlığına bağlı meslek liseleri ve mesleki eğitim merkezleri: Meteoroloji alanında öğretmenlik yapabilirler.
- Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü: Meteorolojik gözlem, araştırma, hava analizi ve tahmini yapabilirler.
- Devlet Su İşleri
- Elektrik İşleri Etüt İdaresi
- Baraj ve gölet inşa eden özel şirketler: Hidrolojik ve meteorolojik etütler yapabilirler.
- Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi
- Özel enerji şirketleri: Rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir enerji çalışmalarında görev alabilirler.
- Televizyon, radyo ve gazete gibi kitle iletişim kurumları
- Üniversiteler
- Araştırma ve planlama örgütleri
- Sigorta şirketleri ve bankalar gibi özel kuruluşlar
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Büyükşehir belediyeleri
- Yerel yönetimlerin su işletmeleri ve çevre koruma daireleri
- Deniz Kuvvetlerinin Seyir, Hidrografi ve Oşinografi daireleri
- Sağlık, turizm, enerji, tarım ve orman bakanlıkları ile bu alanlardaki işletmeler
- Silahlı Kuvvetler ve Millî Savunma Bakanlığı
- Sivil ve askerî uzay ve havacılık ajansları
- Resmî ve özel hava yolları
- Hava limanları ve diğer ulaşım sektörleri
- Türkiye Atom Enerjisi Kurumu
Türkiye Atom Enerjisi Kurumunda nükleer santrallerin kurulmasında yer seçimi için meteorolojik parametrelerin saptanması ve kaza anında nükleer serpintinin kirleteceği yerlerin belirlenmesi konularında çalışabilirler.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan, eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” bulunan ve Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar, İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi devam ederken Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar teknik hizmet sınıfının ücretini alır, zam ve tazminatlardan yararlanır.
Özel sektörde çalışanların ücreti işyerinin büyüklüğüne ve çalışanın bilgi, beceri ve deneyimine bağlı olarak artabilir; yüksek kazançlar elde edilebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meteoroloji mühendisleri yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Meteoroloji mühendisleri ilgili kamu kurum ve kuruluşlarında tecrübelerine ve çalışma yıllarına bağlı olarak yönetici olarak görev alabilirler.
Benzer meslekler
Meteoroloji mühendisliğiyle benzer meslekler şunlardır:
- Çevre Mühendisi
- Su ve Enerji Mühendisi
- Fizik Mühendisi
- Astronom
Ek bilgiler
Meslek bilgi dosyasında ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir açıklama bulunmamaktadır.
Kaynakça
- İTÜ Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Tanıtım Broşürü
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014
- Meslek elemanları
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi-2000
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meteoroloji mühendisliği hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.