Tanım
Metalurji ve Malzeme Mühendisi; bileşiminde metal bulunan maden filizlerinden metal ve alaşımların elde edilmesi ve bunların çeşitli işlemlerden geçirilerek endüstrinin istediği hammadde haline getirilmesi çalışmalarını yürütür. Plastik ve seramik gibi metal olmayan maddelerin elde edilmesi ve işlenmesiyle de ilgilenir.
Görevler
Metalurji ve Malzeme Mühendisleri iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışırlar.
Yaptıkları işler başlıca metal üretimi ve malzeme üretimi olmak üzere iki grupta incelenebilir.
Metal üretimi
- Topraktan çıkarılan maden cevherleri üzerindeki artık maddelerin çeşitli yöntemlerle temizlenmesini sağlar.
- Yoğunlaşmış cevherin, ateş veya asitle eritme yöntemleriyle, ergime ısılarına göre çeşitli fırınlarda ergitilerek saflaştırılması işlemlerine gözcülük eder.
- Metal karışımlardan çeşitli alaşımlar elde edilmesi işlemlerini yürütür.
- Maden cevherlerinin en yüksek verimlilik ve kalitede üretimi için yeni yöntemler geliştirir.
- Cevherlerin yarı işlenmiş ürün haline getirilmesini sağlar.
- Metalurji sanayiindeki yeni gelişmeleri takip ederek uygulama alanına koyar.
Malzeme üretimi
- Ergitilerek sıvı hale getirilmiş veya alaşımlandırılmış sıvı cevherin istenilen şekilde ve biçimde kalıplara döktürülmesini ve mekanik yöntemlerle şekillendirilmesini sağlar.
- Kalıplara dökülmeyen cevherlerin tavlanmasını sağlar.
- Alaşımların elektrik ve ısı iletkenliğini, sertliğini ve dayanıklılığını ölçen fiziksel ve kimyasal deneyler yapar.
- Metallerde yumuşaklık, hafiflik ve sağlamlık gibi istenilen özellikleri elde etmek için haddeleme ve tavlama işlemlerini geliştirir.
- Alaşımların standartlara uygunluğunu deneylerle saptar.
- Metal ve alaşımların fiziksel özelliklerini saptamak için mikroskop, röntgen, spektroskop incelemeleri ve diğer araştırmaları yapar.
- İş organizasyonu yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Metalurji ve Malzeme Mühendislerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Spektrometre
- Optik mikroskop
- Mekanik test cihazları
- Çekme ve çarpma cihazları
- Kalıplama makineleri
- Kum test cihazları
- Yolluk ve besleyici dizaynları
- Laboratuvar ekipman cihazları
- Mekanik metalurjide dövme cihazları
- Üretim metalurjisinde cevher kırıcılar ve elekler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Metalurji ve Malzeme Mühendisi olmak isteyenlerin:
- Fen bilimlerinde akıl yürütme yeteneğine sahip,
- Tasarlama, plan yapma ve uygulama becerisine sahip,
- İşbirliği halinde çalışabilen,
- Araştırıcı ve yaratıcı
kişiler olmaları gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Metalurji ve Malzeme Mühendisleri metal ve malzeme üreten fabrikalarda görev yaparlar. Çalışma ortamı tozlu, gürültülü ve kimyasal maddelerden dolayı rahatsız edici kokulu olabilir.
Mühendis, tasarım işlerini yürütürken büroda çalışır. Metallerin yumuşaklık, hafiflik ve sağlamlık özelliklerini incelerken laboratuvarda görev yapar. Meslek, birinci derecede nesnelerle ilgilenmeyi gerektirir. Bununla birlikte işyerinde diğer mühendislerle, teknikerlerle ve işçilerle iletişim halinde olunur.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi üniversitelerin mühendislik fakültelerinde bulunan Metalurji ve Malzeme Mühendisliği bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak,
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Metalurji ve Malzeme Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Metalurji ve Malzeme Mühendisliği bölümü, üniversitelerin mühendislik fakültelerine bağlı olarak 4 yıllık lisans düzeyinde eğitim gerektirir. Hazırlık sınıfı bulunan üniversitelerde eğitim süresi, 1 yıllık yabancı dil hazırlığı ile birlikte toplam 5 yıldır.
Meslek eğitiminin birinci yılında, diğer mühendislik dallarında olduğu gibi ağırlıklı olarak matematik, fizik ve kimya dersleri okutulur. İkinci yıldan itibaren malzeme bilgisi ve döküm derslerinin yanında laboratuvar derslerine de yer verilir.
Eğitim süresince işyerinde staj zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Metalurji ve Malzeme Mühendisliği bölümünden mezun olanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Metalurji ve Malzeme Mühendisleri, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı meslek liselerinde ve meslek eğitim merkezlerinde Metalurji Teknoloji Alanının İzabe Dalına ait alan ortak dal ve derslerini vererek öğretmenlik yapabilirler.
Kamu veya özel sektöre ait aşağıdaki alanlarda çalışabilirler:
- Demir, çelik, alüminyum ve döküm fabrikaları
- Metal dışı malzeme üreten endüstri işletmeleri
- Mühendislik ve araştırma-geliştirme alanları
- Standartlar ve tasarımlarla ilgili bürolar
- Bakır ve ferro alaşım üretim sektörü
- Özel dökümhaneler
- Haddehaneler
- Isıl işlem ve metal işleme fabrikaları
- Seramik ve refrakter endüstrileri
- Cam sektörü
- Hammadde alımı ve mühendislik firmalarında ürünlerin pazarlanması alanları
Bu alanın ülkemizde yeterince tanınmadığı ve üniversite öğrencilerince tercih edilmediği belirtilmektedir. Kaynak dosyada, mezunların tamamına yakınının özel veya kamu sektöründe kolaylıkla ve yüksek ücretlerle iş bulduğu ifade edilmektedir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” bulunan kişiler, Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan aldıkları takdirde İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Metalurji ve Malzeme Mühendisliği programını bitirenlerden, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu işbirliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar Metal Teknolojisi, Metalürji Teknolojisi ve Gemi İnşa alanı öğretmeni olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum veya kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlar teknik hizmet sınıfının ücretini alır, zam ve tazminatlardan yararlanır.
Özel sektörde çalışanların ücreti; işyerinin büyüklüğüne ve çalışanın bilgi, beceri ve deneyimine bağlı olarak artabilir ve yüksek kazançlar elde edilebilir.
Kaynak dosyada, eğitim sonrası özellikle demir-çelik sektöründe yüksek ücret alındığı belirtilmektedir. Döküm sektöründe daha kolay iş bulma imkânı olduğu da ifade edilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Metalurji ve Malzeme Mühendisleri iş hayatında yönetici kadrolarında görev alabilirler.
Benzer meslekler
- Kimya Mühendisi
- Makine Mühendisi
- Maden Mühendisi
- Seramik Mühendisi
- Malzeme Mühendisi
- Endüstri Mühendisi
- Fizik Mühendisi
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi-2000
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
