Tanım
Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisi; metal, alaşım, seramik, cam, polimer ve kompozit gibi malzemelerin mikro ve nano ölçekte yapısı ile özellikleri arasındaki ilişkileri araştıran kişidir.
Bu yapı-özellik ilişkilerini kullanarak elektronik, sağlık, tıp, tekstil, yapı, uzay, savunma ve enerji gibi uygulama alanlarının ihtiyaçlarına göre istenilen özelliklerde malzemelerin geliştirilmesini, tasarımını ve üretimini gerçekleştirir. Üretilen malzemelerin kalite kontrolünü ve kullanım güvenliği testlerini de yapar.
Görevler
Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisi, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun şekilde yürütür. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Uygulama alanına ve gereksinimlere göre metalik, polimerik, seramik, kompozit, yarı iletken, enerjik, elektronik ve optik malzeme ve sistemlere yönelik tasarım yapmak.
- Malzeme seçimini yapmak.
- Üretim sürecini belirlemek veya geliştirmek.
- İlk örnek ve prototip üretimi ile test ve karakterizasyon çalışmalarını planlamak.
- Hâlihazırda kullanılan malzemelerin istenen özelliklerini iyileştirmek veya maliyetlerini düşürmek için yöntem geliştirmek.
- Üstün özellik ve performansa sahip yeni nanomalzemeler geliştirmek üzere yeni üretim yöntemleri geliştirmek.
- Deney düzenekleri tasarlamak.
- Geliştirilen yeni malzemelerin fiziksel ve kimyasal özelliklerini belirlemek için testleri planlamak ve değerlendirmek.
- Yeni geliştirilen malzemelerin avantaj sağlayacağı uygulama alanlarına sunulması ve entegrasyonunda çalışmak.
- Malzemelerin nanoboyutta daha iyi karakterizasyonu için yeni testler, ölçüm yöntemleri ve karakterizasyon cihazları geliştirme çalışmalarına katılmak.
- Laboratuvarlarda ve AR-GE bölümlerinde geliştirilen yeni malzemelerin endüstriyel uygulamalara yönelik büyük ölçekli üretimi için yöntem tasarlamak.
- Alanıyla ilgili teknik şartname hazırlamak.
- Gerekli raporlamaları yapmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Çeşitli malzeme sentezi ve üretimine yönelik ekipmanlar.
- Numune hazırlamaya yönelik ekipmanlar.
- Malzemenin yapısını belirlemek için çeşitli mikroskoplar.
- Çeşitli spektrometreler.
- Malzemelerin özelliklerini belirlemek için test cihazları.
- Malzemelerin yapısal özelliklerini belirlemek için X ışınları kırınımmetreleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Fizik, kimya ve matematik alanında yetenekli olmak.
- Psikomotor becerileri gelişmiş olmak.
- Tasarlama, inceleme, plan yapma ve uygulama becerisine sahip olmak.
- Sakin ve sabırlı olmak.
- Değişik görüşlere ve yeniliklere açık olmak.
- Derinlemesine araştırma ilgisine sahip olmak.
- İş birliği içinde çalışabilmek.
- Araştırıcı ve yaratıcı olmak.
- Risk alabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisi fabrikalarda veya ofis ortamlarında görev yapabilir. Çalışma ortamında ani ısı değişimleri, toz, radyasyon veya gürültü bulunabilir.
Mühendis, tasarım çalışmalarını yürütürken büroda; metallerin yumuşaklık, hafiflik ve sağlamlık özelliklerini incelerken laboratuvarda çalışır. Meslek, birinci derecede nesnelerle ilgilenmeyi gerektirir. Bununla birlikte mühendis, iş yerinde diğer mühendisler, teknikerler ve işçilerle iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin mühendislik fakültelerindeki Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği lisans programlarında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek yüksekokulları ile açık öğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve ÖSYM tarafından açılan DGS’de başarılı olmak.
Belirtilen ön lisans programlarından mezun olup DGS’de başarılı olanlar, Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği, üniversitelerin mühendislik fakültelerine bağlı bölümlerde 4 yıllık lisans düzeyinde eğitim gerektirir. Hazırlık sınıfı bulunan üniversitelerde eğitim süresi, bir yıl yabancı dil eğitimi olmak üzere toplam 5 yıldır.
Eğitimin birinci yılında ağırlıklı olarak diğer mühendislik dallarında olduğu gibi matematik, fizik ve kimya dersleri okutulur. İkinci yıldan itibaren malzemelerin mekaniği, nanomalzeme ve üretim metotları, mühendislik ekonomisi gibi derslerin yanında laboratuvar dersleri de verilir.
Eğitim sonunda alınan belge
Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği bölümünden mezun olanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Nanoteknoloji, 21. yüzyılın endüstriyel devriminin temel teknolojilerinden biri olarak tanımlanmaktadır. Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği mezunlarının farklı sektörlerde çalışma olanakları bulunmaktadır.
Mezunların çalışabileceği başlıca alanlar şunlardır:
- Malzeme ve imalat sektörü.
- Otomotiv.
- Tekstil.
- Yapı malzemeleri.
- Boya.
- Kozmetik.
- Plastik.
- Cam.
- Çimento.
- Kimya sektörü.
- Nanoelektronik ve bilgisayar teknolojileri.
- Sensör, LED, çip ve transistör uygulamaları.
- Telekomünikasyon.
- MEMS ve NENS.
- Bilgi depolama.
- Bükülebilir ekranlar.
- Elektronik cihazlar.
- Nano üretim ve karakterizasyon cihazları.
- Kuantum bilgisayarlar.
- Nanorobotlar.
- Tıp ve sağlık sektörü.
- DNA teknolojisi.
- İlaç ve biyomedikal cihaz sektörü.
- Havacılık ve uzay araştırmaları.
- İleri malzemeler.
- Kompozit malzemeler.
- Enerji birimleri.
- Çevre ve enerji.
- Filtrasyon.
- Su arıtma.
- Gaz sensörleri.
- Güneş pilleri.
- Yakıt pilleri.
- Bataryalar.
- Süper kapasitörler.
- Savunma sanayisi.
- Askeri elektronik cihazlar.
- İleri mühendislik malzemeleri.
- Güç üniteleri.
Ayrıca mezunlar, fabrika ve firmaların Araştırma-Geliştirme (AR-GE) departmanlarında, bağımsız AR-GE merkezleri ve enstitülerinde çalışabilirler. Ülkemizde ve yurt dışında birçok üniversitede araştırmacı veya akademisyen olarak görev yapma imkânına da sahip olabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Meslek elemanları kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmak istemeleri durumunda 8. derecenin 1. kademesinde göreve başlarlar. Maaşları her yıl bütçe kanununa göre belirlenmektedir.
Özel sektörde kazanç durumu; çalışılan yere, tecrübeye ve benzeri durumlara göre değişiklik göstermektedir. Kaynak dosyada sabit bir özel sektör maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Çeşitli firmalarda mühendis, proje mühendisi ve proje yöneticisi olarak görev alabilirler. Fabrikalarda ise şef, başmühendis, müdür ve yönetici olarak yükselme olanakları bulunmaktadır.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler şu şekilde sıralanmıştır:
- Metalurji Mühendisi.
- Seramik Mühendisi.
- Polimer Mühendisi.
- Nanoteknoloji Mühendisi.
- Fizik Mühendisi.
- Kimya Mühendisi.
- Malzeme Mühendisi.
Ek bilgiler
Günümüzde nanobilim ve nanoteknolojinin önemi üniversitelerin yanı sıra devlet ve özel şirketler tarafından da kavranmıştır. TÜBİTAK tarafından yayımlanan Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları 2003-2023 Strateji Belgesinde, zamanında sanayi ve mikroelektronik-enformatik devrimlerini yakalayamamış olan ülkemiz için nanoteknolojinin son fırsat olduğu vurgulanmıştır.
Bu teknolojiye sahip ülkelerin refah seviyesinin, ekonomisinin ve ulusal güvenliğinin daha güçlü bir konumda olacağı belirtilmektedir. Bu bağlamda aşağıdaki alanlarda yeni malzemelerin tasarımı, geliştirilmesi, üretim yöntemleri ve karakterizasyonları konularında iyi yetişmiş mühendislere ihtiyaç duyulmaktadır:
- Enerji; alternatif enerji kaynakları, güneş pilleri ve yakıt pilleri.
- Sağlık; erken teşhis, etkili ilaç salınımı ve hedefe odaklı nanokapsül ilaçlar.
- Kompozit malzemeler.
- Polimer teknolojileri.
- Akıllı malzemeler.
- Tekstil.
- Manyetik, elektronik ve opto-elektronik malzemeler.
- Hafif ve yüksek mukavemetli malzemeler.
- Güvenlik ve savunma.
- Uzay araştırmaları ve havacılık.
Kaynakça
- TOBB Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Malzeme ve Nanoteknoloji Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Turgut Baştuğ.
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014.
- http://www.onetonline.org/link/details/17-2199.09
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr/
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik; meslek mensupları, iş yerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.