Tanım
Makine mühendisi; her türlü mekanik sistemin, makinenin ve makine elemanlarının belirli kriterler çerçevesinde tasarımını yapan, geliştiren, üretimini planlayan, üretim teknolojilerini geliştiren, sistemler arasındaki ilişki ve fonksiyonları kuran ve geçerli fiziksel kurallar içinde test eden kişidir.
Görevler
Makine mühendisi iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Bir makine mühendisi üç ana işlevi üstlenir:
- Tasarlama.
- Üretim yönetimlerini geliştirme.
- Üretimi planlama ve uygulama.
Çalışılan yerin gelişmişlik düzeyi ve özelliklerine göre bu görevlerin ağırlıkları değişebilir. Gelişmekte olan ülkelerde bu işlev daha çok uygulama biçiminde, gelişmiş ülkelerde ise tasarlama, planlama ve üretim yöntemlerini geliştirme şeklinde yürütülür.
Makine mühendisi çalıştığı kuruma göre aşağıdaki sistem ve ürünlerin tasarımı, geliştirilmesi ve üretimiyle ilgilenebilir:
- Ucuz ve kullanışlı mekanik sistemler.
- Gaz ve buhar türbinleri.
- Pistonlu kompresörler.
- Soğutma, ısıtma ve havalandırma sistemleri.
- İçten yanmalı motorlar.
- Nükleer reaktörler.
Ayrıca makine mühendisi:
- İş organizasyonu yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Makine mühendislerinin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar ve çeşitli yazılım programları.
- Hesap makinesi.
- Çizim gereçleri: T cetveli, pergel, rapido, gönye takımı ve metre.
- İmalat için çeşitli tezgâhlar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Makine mühendisi olmak isteyenlerin:
- Şekil ve uzay ilişkilerini algılayabilen,
- Matematik ve fizik konularına ilgili ve bu alanda başarılı,
- Makineler üzerinde çalışmaktan hoşlanan,
- Yaratıcı ve yeniliklere açık,
- Tasarım gücü yüksek,
- Eleştirel ve analitik düşünme yeteneğine sahip,
- Hayal ve tasarım gücü yüksek,
- Çözüm odaklı,
- Ekip çalışmasına yatkın,
- Etkili iletişim kurma becerisine sahip
kişiler olmaları gerekir.
Çalışma ortamı ve koşulları
Makine mühendisleri fabrikalarda, kirli, yağlı ve gürültülü ortamlarda çalışabilirler. Yönetici kademelerinde bulundukları zaman büro ortamında da çalışırlar.
Makine mühendisi çalışırken nesnelerle ve insanlarla uğraşır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, Mühendislik Fakülteleri ve Mühendislik-Mimarlık Fakültelerinin Makine Mühendisliği bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak,
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Makine Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mühendislik ve Mühendislik-Mimarlık Fakültelerinde eğitim süresi 4 yıldır. Bazı üniversitelerde bir yıl hazırlık sınıfı vardır.
Eğitim süresince aşağıdaki dersler verilmektedir:
- Akışkanlar Mekaniği.
- İçten Yanmalı Motorlar.
- Motor Elemanları.
- Hidrolik Makineler.
- İmalatta PLC Kullanımı.
- Makine Teorisi ve Dinamiği.
- Yakıtlar ve Yanma.
- Alternatif Enerji Kaynakları.
Dersler uygulamalı ve kuramsal olarak sürdürülür. Ayrıca yaz aylarında staj zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Makine mühendisleri aşağıdaki yerlerde çalışabilirler:
- Fabrikalar.
- Şantiyeler.
- Santrallar.
- Araştırma merkezleri.
Makine mühendisleri; köprü ve baraj gibi büyük projelerden en küçük bir aracın üretildiği yerlere kadar uzanan geniş bir alanda çalışma olanağına sahiptir. Hemen her fabrika makine mühendisi çalıştırır.
Makine Mühendisliği lisans programını bitirenlerden, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar, Makine Teknolojisi, Makine ve Tasarım Teknolojisi ile Makine ve Kalıp alanı öğretmeni olarak da çalışabilirler.
Makine mühendisliği, ülkemizde gereksinim duyulan bir meslektir. Ancak ülkemizde teknoloji üretimi daha yeterli düzeye ulaşmadığından makine mühendisleri alanlarında her zaman iş bulamayabilirler. Alanlarında çok iyi yetişmiş olanlar, beklentileri doğrultusunda bir iş bulabilmektedirler.
Makine mühendisleri kendi adlarına işyeri açma olanağına sahiptirler. Özellikle mekanik tesisat sistemlerinin projelendirilmesi ve uygulanması alanlarında çalışabilirler.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alıp, eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” ile Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar, İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu kesiminde çalışanlar, 657 Sayılı Devlet Memurları Yasasına göre teknik eleman olarak maaş ve yan ödeme almaktadırlar.
Özel sektörde çalışanlar, alanlarında çok iyi yetişerek yüksek ücret alabilmektedirler. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Makine mühendisliği eğitimini tamamlayanlar tesisat mühendisliğinde uzmanlaşabilirler. Makine mühendislerinin tesisat mühendisi olarak çalışabilmeleri için yapı teknolojisi, ısıtma, havalandırma ve soğutma, mimari tasarım ve uygulama hizmetleri, otomatik kontrol ve otomasyon sistemleri gibi işlerle ilgili tasarım, üretim, montaj, tedarik, kontrol, bakım ve onarım faaliyetlerinde deneyim sahibi olmaları gerekir.
Otomotiv sektöründe görev yapanlar otomobil sistemleri konusunda uzmanlaşırlar. Ayrıca otomotiv dalında yüksek lisans yaparak “Otomotiv Mühendisi” unvanı almak da mümkündür.
Lisans eğitiminden sonra yüksek lisans ve doktora yapılabilir, araştırma görevlisi olunabilir ve akademik kariyer sürdürülebilir.
Meslek eğitimini tamamlayanların işletme yüksek lisansı yapmaları durumunda, özellikle özel sektörde yönetici olarak çalışma olanakları bulunmaktadır.
Benzer meslekler
- İmalat Mühendisi.
- Metalürji Mühendisi.
Ek bilgiler
Etkinlik alanı
Makine mühendisinin temel etkinlik alanlarından biri tasarım çalışmalarıdır. Tasarım çalışmaları; üretim sistemlerinin tasarımını, mekanik sistemlerin tasarımını ve ısıl sistemlerin tasarımını kapsar.
Tasarım çalışmaları, var olan teknolojinin uygulanmasına ve yeni teknoloji üretimine yönelik olarak sürdürülür.
Makine mühendisinin önemli etkinlik alanlarından biri de imalat işlemleridir. Başka mühendislik dallarını ilgilendiren birçok ürün tasarlandıktan sonra, imal edilme aşamasında geniş ölçüde makine mühendisliğinin etki alanına girer.
Makine mühendisleri etkinliklerini makine başında ve büroda sürdürürler.
Kaynakça
- Meslek Elemanları.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi-2000.
- Makine Mühendisleri Odası.
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
