Tanım
Maden mühendisi; yeraltında ve yer üstünde bulunan her tür enerji, maden ve doğalgaz yatağının ekonomik bir biçimde işletilmeye elverişli olup olmadığına karar veren kişidir. Madenlerin işletilmesi için gerekli tesisleri tasarlar, bu tesislerin yapımını gerçekleştirir ve işletir.
Görevler
Maden mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Maden sahalarını saptamak için jeolojik, topoğrafik ve çevresel etkileri değerlendirir.
- Olası maden sahalarından örnekler aldırır.
- Kimyasal ve petrografik analizlerin kimya ve jeoloji mühendislerince yapılmasını sağlar.
- Düzenlenen raporları jeoloji mühendisleriyle değerlendirir.
- Maden yataklarının yerini, rezerv miktarını, etrafını saran tabakaların cinslerini ve özelliklerini saptar.
- Madenlerin çıkartılması için maden kuyusu, galeri, kırma ve ayırma tesisleri ile su ve elektrik kaynakları gibi yer üstü tesis ve araçları planlar.
- Taşıma kolaylıklarını değerlendirir ve maliyet hesaplar.
- Üretim yöntemlerine, maden yatağının karakterine, tipine ve büyüklüğüne göre kullanılacak makine ve teçhizatın tipini belirler.
- Yeraltında ve yerüstünde yürütülen maden ve taş ocağı işlerine gözetmenlik yapar.
- Maden ve taş ocaklarında minerallerin tabi tutulduğu yıkama, kırma ve cevher tozlarını sıvı bir ortamda yüzdürerek ayırma gibi işlemleri planlar.
- Bu işlemlerle ilgili çalışmaları gözetir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Maden mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kazı makineleri
- Pusula, harita ve dedektör
- Çekiç
- Topoğrafik ölçüm aletleri
- Gaz ölçüm cihazları
- İş güvenliği ve kurtarma cihazları
- İlk yardım araç ve ekipmanları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Maden mühendisi olmak isteyenlerin aşağıdaki özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayılarla akıl yürütebilme gücüne sahip olmak
- Kimya, matematik, fizik ve jeoloji konularına ilgi duymak ve bu alanlarda başarılı olmak
- Başkaları ile iyi iletişim kurabilmek
- Başkalarını yönetebilmek
- Sorumlu, sabırlı ve titiz olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Maden mühendisi, üzerinde çalıştığı projeye bağlı olarak büro, şantiye, açık arazi ve yeraltı gibi çok çeşitli yerlerde çalışabilir.
Maden mühendisleri; jeologlar, jeofizik mühendisleri, maden teknikerleri ve işçilerle iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Maden mühendisliği eğitimi, üniversitelerin mühendislik-mimarlık fakültelerinin Maden Mühendisliği bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine girebilmek için aşağıdaki koşulların karşılanması gerekir:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Maden Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Maden mühendisliği eğitiminin öğrenim süresi 4 yıldır.
Eğitim süresince alınan dersler arasında şunlar yer almaktadır:
- Maden Yatakları
- Cevher Hazırlama
- Maden Topografyası
- Madencilikte Temel Mühendislik Pratiği
- Kaya ve Zemin Pratiği
- Maden İşletme
- Açık Maden İşletmeciliği
- Madenlerde Havalandırma
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Maden mühendisliği alanı sürekli gelişim ve ilerleme gösterdiğinden teknolojinin iyi izlenmesi gereklidir. İlerleyen teknolojik olanaklarla yeni maden cevherlerinin ortaya çıkarılması söz konusu olmaktadır.
Meslekte gereksinimden fazla eleman bulunduğundan iş bulma olanakları fazla değildir. Yabancı dil ve bilgisayar bilgisine sahip olan elemanların iş bulma olanakları daha fazladır.
Maden mühendisliği lisans programını bitirenlerden Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programı’nı ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar, Maden Teknolojisi Öğretmeni olarak da çalışabilirler.
Maden mühendisleri, maden arama ve çıkarma işlerini yapan yerli ve yabancı özel şirketlerde iş bulabilirler. Ayrıca aşağıdaki kuruluşlarda da çalışabilirler:
- Türkiye Kömür İşletmeleri
- Eti Maden’e bağlı işletmeler
- Maden Tetkik Arama Enstitüsü
- Karayolları
- Türkiye Demir-Çelik İşletmeleri
- Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü
- Çimento fabrikaları
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” sahibi olanlar, Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavı’nda 70 ve üzeri puan aldıkları takdirde İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanabilirler. Bu kişiler İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Kamu kesiminde görev alan maden mühendisleri, Devlet Memurları Yasası hükümlerine göre maaş ve yan ödeme almaktadır. Ayrıca teknik hizmet sınıfının hak kazandığı zam ve tazminatlardan yararlanırlar.
Özel işyerlerinde kazanç, işverenle karşılıklı görüşme ile belirlenmektedir. Çalışma süresi ve deneyime göre ücretlerde değişiklik söz konusu olabilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Maden mühendisliği mezunları yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Maden mühendisleri, çalıştıkları kurum ve kuruluşlarda uzmanlık alanları, deneyimleri ve kurum ve kuruluşların hizmetleri doğrultusunda yönetim kademelerinde yer alabilirler.
Benzer meslekler
- Jeoloji Mühendisi
- Jeofizik Mühendisi
- Petrol ve Doğalgaz Mühendisi
- Metalürji Mühendisi
- Topograf
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi-2000
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Maden mühendisliği mesleği ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklardan yararlanılabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
