Tanım
Kumanda Tablosu Operatörü; fabrikalarda, atölyelerde, özellikle büyük termik ve elektrik santrallerinde kontrol odasında bulunan bilgisayar aracılığıyla üretimin son aşamasına kadar sistemi kontrol eden, sistem ayarlarını gerçekleştiren, üretim sisteminde meydana gelen arıza ve aksaklıklara müdahale ederek problemlerin giderilmesini sağlayan kişidir.
Görevler
Kumanda Tablosu Operatörü, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Çalışma öncesi görev yaptığı kumanda ve panellerin bakım ve temizliğini yapar veya yaptırır.
- Bilgisayar üzerinden merkezi kumandaya bağlı ünitelerin şemasını inceler.
- Ürünün işlenmesi gereken kalite standartlarına göre işleyişini sağlamak için iş talimatında belirtilen girdi oranlarıyla ilgili bilgi yüklemesi yapar.
- Sistemin tamamının devreye alınabilirliğini kontrol eder.
- Herhangi bir olumsuz çalışmayı anında tespit eder.
- Vardiya ve bakım süreçlerini panel üzerinde takip eder.
- Kumanda üzerinde herhangi bir arıza varsa bu arızayı giderir.
- Süreçteki aksaklıkları amirine bildirir.
- Bakım ve onarım işleri ekibini sevk ve idare eder.
- Üretim ile ilgili günlük çalışma ve rapor defteri tutar.
- Tesisteki çalışmaları kaydederek incelemelerini periyodik olarak gerçekleştirir.
- İşletmenin iyi işlemesi, tesis güvenliğinin sağlanması, üretimin artması ve performansın iyileştirilmesi için tavsiyelerde bulunabilir.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar
- Aydınlatma enerji
- Telsiz (cep telefonu)
- Hesap makinesi
- Mikrofon
- Operatör paneli
- Operasyon formları
- Çalışma alanına özel bilgisayar yazılımı ve donanımları
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Kumanda Tablosu Operatörü olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Mekaniğe ilgi duymak
- Alternatif çözüm yöntemleri üretebilmek
- Sabırlı ve ileri görüşlü olmak
- Dikkatli olmak ve ayrıntıları fark edebilmek
- İletişim becerileri gelişmiş olmak
- Gözlem yapma becerisi yüksek olmak
- Odaklanma becerisine sahip olmak
- Takım çalışmasına yatkın olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Fabrikanın içerisinde, çoklu bilgisayar ekranları aracılığıyla gözlemlenen sistem veya durumların 7/24 kesintisiz izlenebilmesi ve gerektiğinde manuel ya da otomatik olarak müdahale edilebilmesi amacıyla kullanılan ofis ortamında çalışılır. Ofis ortamının yanı sıra fabrika içerisinde ayrılmış bölümlerde de görev yapılabilir. Bu çalışma alanı otomasyon odası olarak da adlandırılır.
Çalışma koşulları gereği vardiyalı çalışılır. Sürekli elektronik cihazlarla çalışıldığından çalışma ortamının ne sıcak ne de soğuk olması gerekir. Önlemler alınmaz ve uygun cihaz veya ekipmanla çalışılmazsa elektrik çarpması ya da maddi hasarlarla karşılaşılabilir. Sürekli bilgisayar ekranları takip edildiğinden genellikle oturarak çalışma sağlanır.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, işyerlerinde hizmet içi eğitimlerle verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine giriş koşulu lise mezunu olmaktır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Firmalar sektörlerine göre alandan mezun olanları istihdam ettiklerinden eğitim süresi sektörden sektöre ve firmadan firmaya değişebilmektedir. Ayrıca süre; kişinin meslekteki hazır bulunuşluk düzeyine, bilgi düzeyine ve algılama kapasitesine göre de farklılık gösterebilir.
Eğitimde genellikle şu konulara yer verilir:
- Mekanik
- Matematiksel işlemler
- Makine ve teçhizatların çalışma prensipleri
- Kumanda panosu simgelerinin tanıtımı
- Sinyallerin ne anlama geldiği
- Acil müdahale edilmesi gereken durumlarda acil durum bildirisi akış şeması
- İş güvenliği önlemleri
- Vardiya teslimi için not edilmesi gereken noktalar
- Vardiya teslim etme prosedürü
Eğitim sonunda alınan belge
Hizmet içi eğitim sonunda herhangi bir belge verilmemektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Fabrikalarda, atölyelerde ve özellikle büyük termik ve elektrik santrallerinde kontrol odaları bulunmaktadır. Bu nedenle Kumanda Tablosu Operatörü olarak mesleki yeterliliği olan kişilerin özel sektörde istihdam edilme şansı daha yüksektir.
Kumanda Tablosu Operatörleri, mesleki alanlarının dışında süpervizör ve takım yöneticisi olarak da istihdam edilebilirler. Hizmet içi eğitim almış kişiler firma içerisinde mesleki açıdan bir üst kademeye yükselebilirler.
MS Office programlarına hâkim olmak bazı şirketlerin aradığı özelliklerden biridir. Kontrol sistemlerine hâkim olması gereken kumanda operatörlerinden çeşitli sertifikalara sahip olmaları da istenebilmektedir. Örneğin elektrik veya inşaat firmaları, Elektrik Kuvvetli Akım Tesislerinde “Yüksek Gerilim Altında Çalışma İzin Belgesi” gibi belgeler isteyebilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince kazanç söz konusu değildir.
Eğitim sonrası
Kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişkenlik göstermektedir.
Kaynak dosyada, ortalama asgari ücretin bir buçuk katı kadar maaş alan çalışanların asgari ücretin üç katına kadar ücret alabileceği belirtilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Kumanda Tablosu Operatörleri, çeşitli eğitimlere katılarak sınavlarda başarılı olmaları halinde alanlarıyla ilgili yeterliliklerini artırabilirler.
İş hayatında ilerleme
Meslekte doğrudan bir ilerleme bulunmamakla birlikte, iş hayatındaki bilgi ve tecrübeye göre farklı iş pozisyonlarına geçme şansı bulunmaktadır.
Benzer meslekler
- Arıtma Tesisi İşletme Operatörü
- Merkezi Kumanda Operatörü
- Termik Santral Kumanda Operatörü
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- İlgili eğitim kurumları web siteleri
- Özel sektör çalışan ve yöneticileri
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.