Tanım
Kontrol Mühendisi /Kontrol ve Otomasyon Mühendisi, elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlı tüm endüstriyel otomasyon sistemlerinin üretiminde çalışan kişidir.
Görevler
Kontrol Mühendisi /Kontrol ve Otomasyon Mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Endüstriyel otomasyon sistemlerini tasarlamak.
- Sistemin işletilmesi için gereken malzeme ve teknik elemanı belirlemek.
- Sistemin kurulmasını sağlamak ve denetlemek.
- Mevcut sistemleri teknolojik gelişmelere göre yenilemek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kâğıt, kalem, ampermetre, voltmetre, işaret üreteci, osiloskop, kontrol kalemi, pense, yan keski ve iletken tel.
- Tasarım için gerekli her türlü elektrik, elektronik ve mekanik malzeme.
- Bilgisayarlar.
- Programlanabilir lojik kontrolörler (PLC).
- Hesap makineleri.
- Mikrokontrolörler.
- Dijital işaret işleyiciler.
- Sürücüler.
- Robotlar.
- Kontrol mühendisliği alanında uluslararası kural ve uygulamalarla ilgili çeşitli doküman ve kitaplar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Kontrol mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayısal düşünme gücü yüksek olmak.
- Bir işi planlayıp yürütebilme yeteneğine sahip olmak.
- Fen ve matematik alanlarına ilgi duymak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Kontrol mühendisleri, işin planlaması ve projelendirilmesi aşamasında bürolarda çalışırlar. Kurulum aşamasında fabrikalar ve benzeri tesislerde, onarım ve yenileştirme aşamasında ise tesis ve atölyelerde görev yaparlar.
Çalışırken meslektaşlarıyla, tesis sahipleri ve yöneticileriyle, bilgisayar, elektrik, makine ve elektronik mühendisleriyle, teknisyen, tekniker ve işçilerle iş birliği ve iletişim hâlindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Bu mesleğin eğitimi üniversitelerin Mühendislik Fakültesi “Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği” bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programlarının DGS Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak.
Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programlarının belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde “Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği” lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitimin süresi 4 yıldır. Eğitim süresince şu dersler verilmektedir:
- Algoritma Tasarımı ve Programlamaya Giriş.
- Ayrık Matematik.
- İşaretler ve Sistemler - Kontrol Mühendisliğinde Uygulamalar.
- Elektrik Devre Temelleri.
- Analog Elektrik.
- Kontrol Sistemleri, Ölçme ve Algılayıcılar.
Öğrenciler 3. ve 4. sınıflarda her yıl bir ay olmak üzere toplam iki ay staj yaparlar.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Kontrol ve Otomasyon Mühendisleri, her türlü üretim tesisinde tasarım, tesis ve işletim aşamalarında görev alabilirler. Tasarım firmalarında mühendis olarak çalışabilir ve büyük işletmelerin AR-GE (Araştırma-Geliştirme) bölümlerinde görev yapabilirler.
Mezunlar kendi tasarım firmalarını kurarak da çalışabilirler.
Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği, diğer mühendislik dalları kadar tanınan bir mühendislik dalı olmadığından, özellikle ülkemizde kontrol mühendislerinin işlerini elektrik mühendisleri ya da elektronik mühendisleri yapmaktadır. Buna rağmen yetiştirilen ve mezun edilen kontrol mühendisi sayısının azlığı nedeni ile şimdilik herhangi bir işsizlik sorunu yaşanmamaktadır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” ile Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar, İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince bir kazanç sağlanması söz konusu değildir. Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kontrol ve Otomasyon Mühendisleri kamu kurum ve kuruluşlarında işe başlamaları hâlinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ya da 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında belirlenen ücreti alırlar. Varsa çalışılan kurum için belirlenen tazminat ve mesai ücretlerinden de yararlanabilirler.
Özel sektörde ise ücretler çalışılan işletme ve deneyime göre farklılık göstermektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Kontrol mühendisleri, çalıştıkları kurum ve kuruluşlarda mesleklerindeki gelişime ve verimliliklerine paralel olarak yönetim kademelerine yükselebilirler.
Benzer meslekler
- Elektrik-Elektronik Mühendisi.
- Sistem Mühendisi.
- Mekatronik Mühendisi.
Ek bilgiler
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Fakültesi, Kontrol Mühendisliği Bölümü öğretim üyeleri.
- Meslek elemanları.
- Meslek odaları.
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- Otomatik Kontrol Türk Milli Komitesi (TOK).
- International Federation of Automatic Control (IFAC).
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu web sayfası
- Mesleğim Hayatım web sitesi
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
