Tanım
Jeoloji mühendisi; yerkürenin başlangıcından bugüne kadar geçirdiği yapısal değişmeleri, yerkabuğunun yüzeyinin ve altının bugünkü durumunu inceleyen kişidir. Yerleşim alanları ve her türlü mühendislik yapılarının yer seçimi çalışmalarını yürütür.
Görevler
Jeoloji mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Jeotermal (sıcak su) enerji kaynaklarını bilimsel ve teknik yöntemlerle araştırmak, potansiyelini belirlemek ve kullanıma hazır hale gelmesini sağlamak.
- Yerkürenin yüzeyini ve yeraltındaki doğal zenginliklerin; maden, petrol, doğalgaz ve yeraltı suları gibi kaynakların birikimi ve dağılımına neden olan faktörleri incelemek.
- Jeotermik (sıcak su) enerjiyi bilimsel ve teknik yöntemlerle araştırmak.
- Heyelan, deprem ve su baskını gibi doğal afetlerin nedenlerini araştırmak ve bunların zararlarını azaltmaya yönelik incelemeler yapmak.
- Fırtına, kuraklık, kar, buz, dolu, yağmur, sel ve su baskını gibi olayların yerküre üzerindeki etkilerini incelemek.
- Bu olaylardan doğabilecek olumsuzlukların giderilmesi ve en aza indirilmesi için çözümler üretmek.
- Yeryüzünün jeolojik haritalarını çizmek ve çizilmiş haritaları okuyarak yorumlamak.
- Yerüstünden ve yeraltından elde edilen fosillerin kimyasal analizlerini yapmak.
- Kent alanlarının ve imar çalışmalarının yapılacağı yerler ile nükleer enerji santrali, köprü, baraj, liman, havaalanı, tünel, karayolu ve demiryolu yapılacak alanların en uygun jeolojik özelliklere göre seçilmesine çalışmak.
- Bu alanlarda araştırmalar ve incelemeler yapmak.
- Çalışma konularıyla ilgili planlama, projelendirme, uygulama, denetleme ve değerlendirme görevlerini yürütmek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Jeoloji mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Jeolog çekici.
- Altimetre (yükseklik ölçer).
- Pusula.
- Lup (büyüteç).
- Topografik harita.
- Laboratuvar araç ve gereçleri.
- Topografik ölçüm aletleri.
- Çeşitli çizim araç ve gereçleri.
- Uydudan çekilen yeryüzüne ait uydu fotoğrafları.
- Uçaktan çekilen yeryüzüne ait hava fotoğrafları.
- Sondaj makineleri.
- Bilgisayar.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Jeoloji mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematik, fizik, kimya ve coğrafya konularına ilgili ve bu konularda başarılı olmak.
- İnceleme ve araştırma merakına sahip olmak.
- Açık havada çalışabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Jeoloji mühendisleri çoğunlukla açık arazide ve şantiyelerde çalışırlar. Yeraltı ve yerüstünde araştırma yapılması gereken her katmanda görev yapar; ıslak, soğuk ve sıcak gibi farklı ortamlarda bulunurlar.
Arazi çalışmaları genellikle yaz aylarında yürütülür. Jeoloji mühendisleri, arazide elde ettikleri bulguları incelemek üzere laboratuvarlarda kimyasal analiz çalışmaları yaparlar. Büro ortamında harita okuma, harita çizme ve araştırma sonuçlarını raporlama gibi çalışmalar yürütürler.
Arazi çalışmaları sırasında aylarca arazide kalabilir ve zaman zaman çadırlarda yaşayabilirler.
Eğitimin verildiği yerler
Jeoloji mühendisliği eğitimi, üniversitelere bağlı mühendislik fakültelerinin Jeoloji Mühendisliği bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Jeoloji mühendisliği eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Jeoloji Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Jeoloji mühendisliği eğitiminin süresi 4 yıldır.
Eğitim süresince şu dersler verilmektedir:
- Teknik Resim.
- Türevsel Denklemler.
- Mineraloji.
- Fiziksel Jeoloji.
- Mühendislik Mekaniği.
- Malzeme Mukavemeti.
- Harita.
- Petrografi.
- Stratigrafi Prensipleri.
- Jeofiziksel Prospeksiyon.
- Yapısal Jeoloji.
- Tarihsel Jeoloji.
- Zemin Mekaniği.
- Akışkanlar Mekaniği.
- Jeokimyasal Termodinamik.
- Jeolojik Harita Alımı.
- Maden Yatakları.
Eğitim sırasında staj zorunluluğu vardır. Son sınıfta tez çalışmaları daha ağırlıklı olarak devam eder. Tez çalışmalarında başarılı olamayan öğrenci mezun olamaz. Öğrenciler staj çalışmalarını çoğunlukla kamu kurumlarında yapmaktadır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Yeraltı ve yerüstü kaynaklarının daha iyi ve bilinçli kullanılması ülke ekonomisi için önem taşımaktadır. Hızlı bir kentleşme sürecinde olan ülkemizde sağlıklı imar projelerinin üretilmesinde jeoloji mühendislerinin görüşleri büyük önem taşır.
3213 sayılı Maden Yasası gereği jeoloji mühendisleri, arama ve ön işletme faaliyet raporlarının hazırlanmasında maden mühendisleri ile birlikte çalışmaktadırlar.
Kamu kurumlarında çalışan jeoloji mühendisleri yoğun olarak şu kuruluşlarda görev yapmaktadır:
- Devlet Su İşleri.
- Maden Tetkik Arama Enstitüsü.
- Türkiye Kömür İşletmeleri.
- Eti Maden.
- İller Bankası.
- Türkiye Petrolleri A.O.
Son yıllarda mezunlar arasında bankacılık sektörüne talep artmıştır. Yabancı dil, bilgisayara yatkınlık ve matematik bilgisi bu talebin başlıca nedenlerini oluşturmaktadır.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alıp eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” ile Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar, İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Jeoloji mühendisliği; inşaat sektöründen madencilik, çevre, şehir ve bölge planlamaya kadar çeşitli çalışma olanakları bulunan geniş bir bilim dalıdır. Baraj, gölet, köprü, tünel, yol ve insan yerleşimleriyle ilgili tüm altyapı ve inşaat projeleri ile planlama faaliyetleri jeoloji mühendislerinin çalışma alanları arasındadır.
Bazı üniversitelerde uygulamaya konulan uydu teknolojileri, yani uzaktan algılama, ile coğrafi bilgi sistemleri jeoloji mühendisliği bölümü öğrencileri tarafından ilgi görmektedir. Bu konuda yetişmiş elemana ihtiyaç olacağı dikkate alındığında, bilgisayar uygulamaları ile mesleki bilgi ve becerileri gerektiren bu sektörde önemli bir iş potansiyeli bulunmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağlamış olduğu öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu kurumlarında çalışanlar, teknik hizmet sınıfının faydalandığı zam ve tazminatlardan yararlanırlar. Özel işyerlerinde çalışanlarda ise ücret durumu mesleki yeterlilik ve tecrübeye göre değişmektedir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Jeoloji mühendislerinin yönetici düzeyine kadar yükselme imkânı bulunmaktadır. İşletme yöneticisi olabilir, idari hizmetler ve teknik hizmetlerde yönetim kadrolarında görev alabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada jeoloji mühendisliğiyle benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Petrol ve Doğalgaz Mühendisi.
- Meteoroloji Mühendisi.
- Maden Mühendisi.
- İnşaat Mühendisi.
- Çevre Mühendisi.
- Jeofizik Mühendisi.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Jeoloji Mühendisleri Odası.
- Jeoloji Mühendisleri Odası Haber Bülteni.
- Türkiye İş Kurumu Türk Meslekler Sözlüğü.
- Maden Tetkik Arama Enstitüsü.
- Devlet Su İşleri.
- Ketin İ. 1982 Genel Jeoloji I. İ.T.Ü Kütüphanesi S.1096.
- İller Bankası Genel Müdürlüğü.
- Meslek Elemanları.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi-2000.
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- Üniversitelerin web siteleri.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara ve kurumlara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
