Tanım
İnşaat mühendisi; bina, karayolu, demiryolu, metro, köprü, tünel, rıhtım, baraj, sulama ve pis su arıtması gibi yapıları tekniğe uygun ve ekonomik olarak tasarlayan, yaptıran ve yapım çalışmalarının yürütülmesini denetleyen kişidir.
Görevler
İnşaat mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Yapının planını ve inşaat alanının yapıya uygun olup olmadığını inceler.
- Mühendislik hesapları yapar ve bunlarla ilgili projeler hazırlar.
- Gerekli malzeme ve donanımı hesaplar, yapım araç ve gereçlerini sağlar.
- İnşaat projeleriyle ilgili olarak yapıyı yaptıran kişi veya birimin istekleri doğrultusunda proje ve ihale dosyası hazırlar.
- İnşaatın değişik görünümlerinin taslak projelerini çizer ve gerekirse projede değişiklik yapar.
- Şantiye kurdurur ve insan gücü sağlar.
- Çalışanlar için iş güvenliğini sağlayıcı önlemler alır.
- İnşaatı belirli bir program dahilinde yürütür.
- Uygulamada ortaya çıkan proje hatalarının düzeltilmesini sağlar.
- Özel ve teknik şartnameler ile sözleşmeleri hazırlar.
- Özel fiyat analizi hazırlar.
- İhale komisyonuyla birlikte ihale işlemlerini yapar.
- İhalesi yapılan işlerin projeye uygunluğunu denetler.
- İnşaatta çalışanların ücretini, çalışma koşullarını ve sosyal haklarını takip eder ve denetler.
- Geçici ve kesin kabul komisyonlarında yer alır.
- İnşaatın devir ve teslim işlemlerinin yapılmasını sağlar.
- İnşaatla ilgili sorunlarda bilirkişi olarak görev yapar.
- Yeni teknolojilerin uygulanması için işbaşı eğitimi yapar veya yaptırır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
İnşaat mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Hesap makinesi
- Bilgisayar
- Büro çalışmalarında kullanılan teknik resim çizim aletleri
- Ölçme aletleri
- Zemin ölçme aletleri
- Takometre
Mesleğin gerektirdiği özellikler
İnşaat mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sayısal akıl yürütme gücüne sahip olmak
- Şekiller arasındaki ilişkileri algılayabilmek
- Fen bilimlerinde başarılı olmak
- Özellikle matematiğe ve fiziğe ilgi duymak
- Sorumluluk sahibi olmak
- Dikkatli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
İnşaat mühendisi çizim yaparken büroda, yapım aşamasında ise inşaatlarda çalışır. Proje mühendislerinin çalışma ortamı rahat olabilir. Şantiye mühendislerinin çalışma ortamı ise tozlu ve gürültülü olabilir; yazın sıcak, kışın soğuk çalışma koşullarıyla karşılaşılabilir.
İnşaatta çalışırken az da olsa kazaya uğrama tehlikesi vardır. Çalışma saatleri düzenli olabileceği gibi hafta sonu çalışması da olabilir. Özellikle büyük firmalarda çalışan meslek elemanları sık sık seyahat edebilirler. Mevsime ve hava şartlarına bağlı olarak iş yoğunluğu artıp azalabilir.
İnşaat mühendisi çalışırken şu kişilerle iletişim kurabilir:
- Tesisat konusuyla ilgili tekniker ve mühendisler
- Mimarlar
- Teknik ressamlar
- Harita mühendisleri
- İşçiler
- Jeoloji mühendisleri
- Belediyelerde çalışan personel
- Devlet Su İşleri personeli
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığında çalışan personel
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin Mühendislik, Mühendislik-Mimarlık ve İnşaat fakültelerinin “İnşaat Mühendisliği” bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS (Yüksek Öğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programlarının Dikey Geçiş Sınavı (DGS) kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde “İnşaat Mühendisliği” lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Yabancı dille eğitim yapan okullarda ise bir yılı hazırlık olmak üzere eğitim süresi 5 yıldır.
Eğitim süresince şu dersler verilmektedir:
- Kalkülüs
- Mukavemet
- Lineer Cebir
- Yapısal Analiz
- Yer Bilimi
- Yapım Yönetimi
- Deprem Mühendisliği
Eğitim sırasında staj zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
İnşaat mühendisleri kamu ve özel kurum ve kuruluşlarda çalışırlar. En yoğun olarak çalıştıkları kurumlar şunlardır:
- T.C. Devlet Demiryolları
- Karayolları
- Devlet Su İşleri
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Ülkemizde tarım ve sanayi sektöründen sonra inşaat sektörü önemli bir istihdam alanını oluşturmaktadır. Ancak yeni üniversitelerin açılması ve üniversitelere göre farklılık gösteren eğitim olanakları nedeniyle yeni mezun olan inşaat mühendislerinde işsiz kalma olasılığı bulunmaktadır.
İnşaat sektörü devamlı gelişim ve ilerleme içinde olduğundan gelişen teknolojinin takip edilmesi gerekir. Ayrıca köprü, baraj, otoyol ve bina inşaatı gibi alanlarda uzmanlaşma ile bilgisayar kullanımı artmaktadır. Deprem ve diğer tabii afetler göz önünde bulundurularak yapılaşmaya gidilmesi, inşaat mühendisliğinin gelecekteki çalışmalarını etkileyecektir.
Ülkemizde inşaat sektörüne yapılan yatırımların artması ve yurt dışında da inşaat işleri alınması nedeniyle sektör uzman mühendislere ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle İnşaat Mühendisleri Odası, Avrupa İnşaat Mühendisleri Konseyine üye olmuştur. Bu kapsamda Avrupa’daki inşaat mühendislerinin eğitim düzeylerinin eşitlenmesi çalışmaları için ön hazırlık yapılmaktadır.
Mezuniyet sonrası eğitimle sertifikalı mühendislik uygulamasının işler hale getirilmesi için çalışmalar devam etmektedir. Mezuniyet sonrası tecrübe ile katılınılan teknik toplantı, mesleki seminer ve sempozyumlar göz önünde bulundurularak uzmanlardan oluşan bir komite önünde sözlü ve yazılı bir şekilde sınav yapılarak bu sertifikanın elde edilmesi düşünülmektedir.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” ile Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar, İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
İnşaat Mühendisliği lisans programını bitirenlerden, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarı ile tamamlayanlar, İnşaat Teknolojisi ve Yapı Tasarım Öğretmeni olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün vermiş olduğu öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu kurumlarında çalışanlar, teknik hizmet sınıfının faydalandığı zam ve tazminatlardan yararlanırlar.
Özel işyerlerinde çalışanlarda kazanç tecrübeye ve bölgelere göre değişmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Kendi işyerlerini açarak müteahhitlik yapanlarda ise ücret yapılan işe göre değişkendir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Meslek eğitiminden sonra yatırımcı kuruluşların, meslek odalarının ve büyük firmaların açtığı mesleki eğitim kursları vardır. İnşaat Mühendisleri Odası ihtiyaca göre sık sık çeşitli eğitimler düzenlemektedir.
Meslekte uzmanlaşma imkânı oldukça fazladır. Çeşitli üniversiteler bünyesinde şu alanlarda uzmanlaşmak mümkündür:
- Yapı Malzemesi
- Yapı İşletmesi
- Deprem Mühendisliği
- Geoteknik (Yer bilimleri)
- Ulaştırma ve Tatbiki Yapı Analizi
- Mekanik ve Boyutlandırma
- Hidrolik
- Su Yapıları (Barajlar, bentler, dalga kıran)
- Yol
- Demiryolu
İlgili fakültede eğitimini bitiren kişi mühendis unvanı alır. Daha sonra Yüksek Mühendislik, Bilim Uzmanlığı ve Bilim Doktorluğu eğitimiyle meslekte yükselme ve ilerleme mümkün olabilmektedir.
Gerek kamu kuruluşlarında gerekse özel işyerlerinde çalışan inşaat mühendisleri, deneyim ve yeteneklerine bağlı olarak zaman içerisinde yönetim kademelerine yükselebilirler.
Benzer meslekler
- Mimar
- Jeofizik Mühendisi
- Çevre Mühendisi
Ek bilgiler
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi - 2000
- TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
