Tanım
Heykeltıraş; taş, beton, demir, sac, bronz, ağaç ve polyester gibi maddeleri işleyerek anıtlar, abideler, çeşitli şiltler, plaketler veya süs eşyaları yapan kişidir.
Görevler
Heykeltıraş, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Yapacağı eseri zihninde tasarlamak.
- Kullanılacak malzemeyi seçmek.
- Eserin alçı, balmumu veya çamurla taslağını, yani eskizini hazırlamak.
- Taslağın ölçümlerini gerçek malzeme üzerine nokta veya çizgi halinde işaretlemek.
- Kullanılan malzemenin türüne göre uygun alet ve gereçlerle istenilen formu kabaca oluşturmak.
- Taş ve beton dışındaki maddelerle çalışırken ekleme, kalıp alma ve kaynatma gibi yöntemlerle malzemeye şekil vermek.
- Elmas veya çelik uçlu kalemlerle oluşturulan formun ince oyuntularını şekillendirmek.
- Eserin yüzeyini parlatmak.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Heykeltıraşların kullandığı araç, gereç, ekipman ve malzemeler şunlardır:
- Çeşitli ağırlık ve büyüklükte çekiçler.
- Elmas ve çelik uçlu kalemler.
- Murç, tarak ve pergel.
- Ölçüm aletleri.
- Ağrandizör (büyütme aleti).
- Çeşitli elektrikli aletler.
- İskarpela.
- Tahta tokmaklar.
- Taş, beton, alçı, ağaç, bakır, çamur, polyester, bronz ve döküm gibi malzemeler.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Heykeltıraş olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Tasarım ve çizim yeteneğine sahip olmak.
- Şekil-mekân ilişkilerini iyi yorumlamak.
- Elleri incelik ve ustalıkla kullanabilmek.
- Güzel sanatlara ilgi duymak.
- Yaratıcı olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Heykeltıraş çalışmalarını atölyede yürütür. Çalışma ortamı kirli ve çamurlu olmakla birlikte sakindir.
Heykeltıraş genellikle tek başına çalışır. Bununla birlikte zaman zaman müşterilerle ve diğer sanatçılarla iletişim halinde olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Heykeltıraşlık eğitimi, üniversitelerin Güzel Sanatlar Fakülteleri ile Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültelerinin Heykel bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşulların yerine getirilmesi gerekir:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- İlgili üniversite tarafından yapılacak özel yetenek sınavına girmek.
- Özel yetenek sınavında başarılı olmak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Heykel bölümü eğitimi 4 yıl sürer. Bölümde yaratıcı ve uygulamalı bir eğitim ve öğretim programı uygulanır. Eğitimin temel amacı, öğrencinin yaratıcı kişiliğini geliştirmektir.
Bu doğrultuda öğrencilerin bilgi, beceri, bilimsel ve yaratıcı yeteneklerini geliştirmeye yönelik kavramsal ve deneysel çalışmalar yapılır.
Birinci sınıftaki temel sanat eğitimine paralel olarak aşağıdaki dersler temel dersler arasında yer alır:
- Üç boyutlu şekillendirme.
- Anatomi.
- Sanat tarihi ve yorumu.
- Teknoloji.
Heykel tasarım atölyelerinde yapılan çalışmalarla öğrencilere optik anlatım ve devingen şekillendirme becerileri kazandırılır. Ayrıca öğrencilerin meslekle ilgili malzemelerle şekillendirme yapabilmeleri için bilgi ve beceri edinmeleri sağlanır.
Eğitim sürecinde öğrencilerin taş, metal, tahta, seramik ve yapay malzemeleri kullanmaları, bu malzemelerin teknolojilerini öğrenmeleri ve bunlarla soyut ya da somut çalışmalar yapmaları amaçlanır. Bu çalışmalar öğrencilerin yaratıcı kişiliklerini geliştirmelerine yardımcı olur.
Peyzaj mimarisi ve çevre tasarımı dersleri, öğrencilerin eserleriyle doğa arasında ilişki kurabilmelerine ve çevrede düzenleme yapabilmelerine yardımcı olur.
Dördüncü sınıfta heykel çalışmaları yoğunlaşır. Öğrenci, üçüncü sınıfta zorunlu olarak gördüğü taş, tahta, seramik ve yapay malzeme atölyelerinden birini seçer. Uygulamalarının bir bölümünü seçtiği atölyenin olanaklarıyla gerçekleştirir.
Çalışma yeri, donanım, öğretim elemanı ve öğrenci sayısı, çalışmaların zamanını ve süresini etkileyebilir. Heykel bölümünde okutulan dersler fakülteler arasında bazı farklılıklar gösterse de amaç ve içerik yönünden aynıdır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlar Lisans Diploması alırlar.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Heykeltıraşlar genellikle bağımsız çalışırlar. Çalışabilecekleri başlıca alanlar ve kurumlar şunlardır:
- Kültür ve Turizm Bakanlığı Güzel Sanatlar Müdürlüğüne bağlı kurumlar.
- Özel galeriler.
- Üniversiteler.
Heykeltıraşlar özel galerilerde sanat danışmanı olarak görev alabilirler. Üniversitelerde ise öğretim elemanı olarak çalışabilirler.
Heykeltıraşlık düzenli gelir getiren bir meslek değildir. Bazı kişiler bu sanatı bir yan uğraş olarak sürdürmektedir. Yetenekli ve girişimci kişilerin bu alanda kariyer edinme olasılıkları daha yüksektir.
Heykel programını bitirenler, Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans Programını veya Millî Eğitim Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu iş birliğiyle açılan ya da açılacak pedagojik formasyon programını başarıyla tamamladıklarında Plastik Sanatlar Öğretmeni olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ya da kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrası kazanç; heykeltıraşın yeteneğine, üretkenliğine, tanınmışlığına, girişkenliğine, sanat çevresiyle ve halkla ilişkilerine göre değişiklik göstermektedir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Heykeltıraşlık bölümü mezunları yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Heykeltıraşlar kendilerini belli bir alanda yetiştirerek uzmanlaşabilirler. Ayrıca çeşitli kuruluşlara sanat danışmanlığı yapabilirler.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada heykeltıraşlıkla benzer olarak belirtilen meslekler şunlardır:
- Ressam.
- Seramik Sanatçısı.
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler başlığı altında ayrıca bir bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi-2000.
- Güzel Sanatlar Fakültesi 1991-1992 Dokuz Eylül Üniversitesi yayını.
- Marmara Üniversitesi Rehberi, “Marmara Üniversitesi Temmuz 1991”.
- Türk Meslekler Sözlüğü, İİBK Genel Müdürlüğü Yayın No: 190.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
