Tanım
Gemi Makineleri İşletme Mühendisi; gemilerin itici kuvvet sistemlerinin, güç merkezlerinin, ısıtma ve havalandırma sistemlerinin, dümen-dişli mekanizmasının, pompaların ve diğer mekanik ve elektrik teçhizatının projelerini yapan kişidir. Bu sistemlerin yapımı ve işletilmesiyle ilgili işleri planlar ve yürütülmesini denetler.
Görevler
Gemi Makineleri İşletme Mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Yeni inşa edilecek, yenilenecek veya onarılacak gemilerin itici kuvvet sistemlerinin, güç merkezlerinin, ısıtma ve havalandırma sistemlerinin, dümen-dişli mekanizmalarının, pompalarının ve diğer mekanik ve elektrik teçhizatının projelerini yapmak.
- Projelerin veya proje taslaklarının gemi genel planına yerleşimini sağlamak.
- Gemi genel planına, müşteri isteklerine ve uluslararası standartlara uygun olarak makine ve ekipman seçmek.
- Geminin mühendislik hesaplarını yapmak.
- Gerekli malzemelerin alımı için istenen nitelikleri belirlemek.
- Projeler doğrultusunda yapım, işletim, bakım ve onarım işlerinin yürütülmesini sağlamak.
- Teknolojik gelişmeleri izlemek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayarlar ve hesap makineleri.
- Ölçü ve kontrol aletleri.
- Çizim alet ve malzemeleri.
- Büro malzemeleri ve çizim masası.
- Telefon ve faks gibi iletişim araçları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Gemi Makineleri İşletme Mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Analitik düşünme gücüne sahip olmak.
- Şekil ve uzay ilişkilerini iyi algılamak.
- Mekanik ilişkileri görebilmek.
- Bir makineyi tasarlayabilmek.
- El ve göz eşgüdümü sağlayabilmek.
- Fen bilimlerine, özellikle fiziğe ilgi duymak.
- Öğrenmeye meraklı ve yaratıcı olmak.
- Kapalı yerlerde çalışabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Gemi Makineleri İşletme Mühendisleri tersanelerde, fabrikalarda ve gemi makine dairelerinde görev yapar. Çalışma yerleri bazen kirli ve rutubetli olabilir. Çalışma ortamı kapalı ve gürültülüdür.
Proje hazırlarken büroda çalışırlar. Görevlerini yürütürken makine zabitleri, deniz motor makinistleri, ateşçi ve makine teknisyenleriyle iş birliği hâlinde çalışırlar.
Eğitimin verildiği yerler
Bu mesleğin eğitimi Denizcilik Fakültesi ve Makine Fakültesinde, “Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği” bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Meslek eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek Yüksekokulları ile Açık Öğretim Ön Lisans Programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve ÖSYM tarafından açılan DGS’de başarılı olmak.
Bu koşulları sağlayan adaylar “Gemi Makineleri İşletme Mühendisi” lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince şu dersler verilmektedir:
- Denizde Güvenlik.
- Fizik.
- Temel Bilgisayar Bilimleri.
- Deniz Hukuku.
- Malzeme ve Gemi Yapı Malzemeleri.
- Gemi Elektriği.
- İstatistik Olasılık.
Eğitim ve öğretimin son iki yılında teorik derslerin yanı sıra mühendislik bilim dersleri uygulamalı olarak okutulur.
Öğrenciler eğitimleri sırasında tamir, bakım, üretim ve tasarım üzerine staj yapmak zorundadırlar.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Gemi Makineleri İşletme Mühendislerinin iş bulma olanakları oldukça fazladır. Aşağıdaki kurum ve kuruluşlarda çalışabilirler:
- Kamu kurumları.
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı.
- Denizcilik ve Haberleşme Bakanlıkları.
- Türkiye Denizcilik İşletmeleri.
- Resmî ve özel tersaneler.
- Deniz taşımacılığı yapan özel kuruluşlar.
- Class kuruluşları.
- Gemi makineleri imal eden fabrikalar.
- Gemi makinelerinin alım ve satımını yapan ticarethaneler.
- Mühendislik büroları.
Gemi Makineleri İşletme Mühendisliği lisans programını bitirenlerden, Millî Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu iş birliğiyle açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar, Gemi Makineleri alanında öğretmen olarak da çalışabilirler.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” ile Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar, İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Mühendisler işe ilk başladıklarında kamu kurum ve kuruluşlarında çalışmaları hâlinde hizmet sınıfının ücretini alır. Zam ve tazminatlardan yararlanır.
Özel sektörde ücret, işyerinin büyüklüğüne ve çalışanın bilgi ve becerisine bağlı olarak artabilmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Denizcilik alanında ve gemi sanayisinde uluslararası standartlara uyulması ve yurt dışı ile yoğun ilişkiler, yabancı dilde yeterli olmayı zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle Gemi Makineleri İşletme Mühendisleri, özellikle İngilizcede yeterli seviyeye ulaşabilmek amacıyla dil kurslarına gidebilirler.
Meslek odaları, üniversiteler, kamu ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından zaman zaman denizcilik ve gemi sanayisindeki gelişmelerin ele alındığı kısa süreli eğitim programları veya seminerler düzenlenmektedir.
Gemi Makineleri İşletme Mühendisleri şu çalışma alanlarından birine ağırlık vererek uzmanlaşabilirler:
- Proje çizimi.
- Projelerin uygulamaya konulması.
- Yapılan çalışmaların uluslararası standartlara uygunluğunun kontrol edilmesi.
- Makinelerin imali.
- Makinelerin kurulması.
Gemi Makineleri İşletme Mühendisleri çalıştıkları kurum ve kuruluşlarda yönetim kademelerinde yer alabilirler.
Benzer meslekler
- Gemi İnşaat Mühendisi.
- Uzak Yol Makine Zabiti.
- Makine Mühendisi (Genel).
- Gemi ve Deniz Yapıları Mühendisi.
Ek bilgiler
Class kuruluşları (Loydlar)
Class kuruluşları, vakıf statüsünde, Vakıflar Genel Müdürlüğüne bağlı yarı resmî kuruluşlardır.
Gemicilik ve denizcilik alanındaki temel uluslararası ilkeler doğrultusunda her ülke, kendi durum ve şartlarına göre loydları, yani kurallarını belirler. Bu açıdan class kuruluşları millî nitelik taşır.
Bu kuruluşların amacı; ülkelerinin kural ve standartlarına uygun olarak gemilerin, gemi makinelerinin, gemi ve deniz yapılarının ve makine mühendislerinin görev alanı içinde yer alan kara tesislerinin güvenli şekilde inşa ve yapımını sağlayıcı denetim hizmetlerinde bulunmaktır.
Class kuruluşlarının hizmetlerinden yararlanmak zorunlu değildir. Ancak gemi, makine ve ilgili gemi ve deniz yapılarının classlı olması, daha ucuz sigortalanmasına neden olur ve güvenilirliği nedeniyle tercih edilir.
Türkiye’de yabancı ülkelere ait class kuruluşlarının büroları bulunmaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- Üniversitelerin web siteleri.
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- 9 sayılı T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi-2000.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- https://kariyerkapisi.cbiko
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.