Tanım
Fotonikçi (Işık Bilimci ve Mühendisi), optik-fotonik bilimsel kuramlarına dayalı olarak ışığın üretimi, yayılımı, iletimi, modülasyonu, işlenmesi, yükseltilmesi, ölçülmesi ve algılanması alanlarında inceleme ve araştırmalar yapan kişidir. Işıktan gelen bilgi ve enerjiyi işleyen cihazları geliştirir.
Görevler
Fotonikçi, iş süreçlerini iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun şekilde yürütür.
- İş organizasyonu yapar.
- Işığın üretilmesini ve farklı ortamlarda yayılmasını inceler.
- Işığın şiddetini ölçer.
- Işığın rengi gibi özelliklerinin değiştirilmesi, işlenmesi ve ölçülmesi konularında araştırmalar yapar.
- Uzmanlaşma alanına göre sağlık, savunma, enerji, aydınlatma, uzay ve iletişim sektörlerinde Ar-Ge ve Ür-Ge faaliyetleri yürütür.
- Üretim yapan, hizmet veren, kamu veya özel, ulusal ya da uluslararası kuruluşlarda fizik, kimya, malzeme bilimi, elektrik ve elektronik mühendisliğiyle ilişkili iş ve işlemleri yapar.
- Araştırma ve eğitim veren akademik kurumlar ile üniversitelerde bilimsel öncü çalışmalar yürütür.
- Mevcut teknolojilerin iyileştirilmesi ve geliştirilmesiyle ilgili işleri yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Masaüstü ve dizüstü bilgisayarlar.
- Aydınlatma, enerji, ekran teknolojileri, savunma ve telekomünikasyon alanlarında ışıkla ilgili alet, makine ve malzemeler.
- Elektrik ve elektronik bilimiyle ilgili ekipmanlar.
- Mikron ve nanometre düzeyindeki küçük boyutlu işlerin incelenmesi ve yapılması için büyüteçler ve mikroskoplar.
- Kristal büyütme ve işleme sistemleri.
- Optoelektronik aygıt üretim ekipmanları.
- Fiziksel ve Kimyasal Buhar Birikimi ile ince film kaplama sistemleri.
- Temel kimya, fizik ve elektrik-elektronik laboratuvarı malzemeleri.
- Çalışma alanına özel bilgisayar yazılımları ve donanımları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Fotonikçi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Fizik, kimya, matematik ve biyoloji gibi temel bilimlere ilgili ve yetenekli olmak.
- Maddelerin, aygıtların ve sistemlerin ışıkla olan fiziksel ve kimyasal ilişkilerini anlayabilmek.
- Mekaniğe ve derinlemesine araştırmaya ilgi duymak.
- Sabırlı ve ileri görüşlü olmak.
- Dikkatli olmak ve ayrıntıları fark edebilmek.
- İletişim becerileri gelişmiş olmak.
- Gözlem yapma becerisi yüksek olmak.
- Odaklanma becerisine sahip olmak.
- Takım çalışmasına yatkın olmak.
- Problemleri fark edebilmek ve alternatif çözüm yöntemleri üretebilmek.
- Analitik düşünme becerisine sahip olmak.
- Teknolojik gelişmeleri takip etmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Fotonikçiler fabrika Ar-Ge birimlerinde, Ar-Ge merkezlerinde ve laboratuvarlarda çalışabilir. Aydınlatma, enerji, savunma, haberleşme ve sağlık alanlarında ofis, atölye ve laboratuvarlarda görev yapabilir; işin gereğine göre açık alanlarda da çalışmaları gerekebilir.
Ar-Ge çalışmalarında elektronik parçalar ve mini, mikro büyüklükteki hücrelerle çalışılır. Bu materyallerin hassasiyeti nedeniyle nem, toz, ani ısı değişimi, kir, yağ, hava, sıcak ve soğuk gibi koşullardan arındırılmış ortamlara ihtiyaç duyulabilir. Çalışma ortamı genellikle kapalı Ar-Ge laboratuvarlarıdır.
Güneş enerjisi gibi yenilenebilir enerji alanlarındaki saha çalışmalarında açık havada deney ve çalışma yapılabilir. Çalışmalar; sektörün ve kurumun özelliğine göre şehir içinde veya şehir dışında, tam gün, yarım gün ya da vardiyalı olabilir. Proje bazlı çalışmalarda çalışma saatleri kişinin kendi iş planına göre değişebilir.
Çalışılan alana bağlı olarak hastalık ve kaza risklerine karşı uygun ekipman kullanılması gerekebilir. Gerekli önlemler alınmaz ve uygun cihaz veya ekipmanlarla çalışılmazsa elektrik çarpması ya da maddi hasarlar meydana gelebilir. Uzun süre bilgisayar gibi dijital cihazlarla ve küçük boyutlardaki malzemelerle çalışmak görme bozukluklarına neden olabilir.
Fotonikçi, çalıştığı kurum veya kuruluşlarda bireysel olarak çalışabileceği gibi yöneticiler, çalışanlar ve projenin hedef kitlesindeki gruplarla da iletişim kurabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin ilgili fakültelerinin Fotonik lisans bölümlerinde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır. Eğitim süresince aşağıdaki dersler ve benzeri dersler verilmektedir:
- Fizik
- Kimya
- Fotoniğe Giriş
- Bilgisayar Programlama
- Diferansiyel Denklemler
- Fotonikte Matematiksel Yöntemler
- Optik ve Matematiksel Yöntemler
- Optik ve Fotoniğin Temelleri
- Kuantum Fotoniği
- Elektrodinamik
- Moleküler Fotonik
- Elektronik Devreler
- Katıhal Optiği
- Fotonikte Sayısal Yöntemler
- Lazerlere Giriş
- Biyofotonik
- Nanofotonik
- Biyofotonik ve Laboratuvar
Öğrenciler, üniversite uygulama ve araştırma merkezlerinde yürütülen, özellikle sanayi işbirlikli projelerde görev alarak araştırma ve üretim deneyimi kazanabilir. Staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini tamamlayanlara Lisans Diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Fotonikçiler kamu kurumlarında ve özel kuruluşlarda çalışabilir. Aldıkları teknolojik uygulama bilgisi ve girişimcilik eğitimleri sayesinde kendi işlerini de yapabilirler.
Çalışabilecekleri başlıca birimler ve alanlar şunlardır:
- Fabrika Ar-Ge birimleri
- Ar-Ge merkezleri
- Ür-Ge birimleri
- Üretim birimleri
- Laboratuvarlar
- Ofisler
- Atölyeler
- Üretim hatları
- Üniversiteler ve akademik çalışma birimleri
Fotonikçiler; aydınlatma, enerji, savunma, haberleşme, sağlık ve uzay teknolojileri alanlarında kariyer yapabilir. Ayrıca yenilenebilir enerji, fotovoltaik hücre ve modül geliştirilmesi ve üretimi, ekran teknolojileri, optoelektronik aygıt üretimi, kristal büyütme ve ince film kaplama teknolojileri kapsamında çalışabilirler.
Fotonik, çok disiplinli bir bilim dalıdır. Kaynak dosyada, fotoniğin Avrupa Birliği tarafından anahtar etkinleştirme teknolojisi ve Birleşmiş Milletler tarafından geleceğin inovatif teknoloji alanı olarak tanımlandığı belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Şartları uyan öğrenciler, üniversitelerde yürütülen özel ve kamu destekli Ar-Ge ve Ür-Ge projelerinde çalışabilir. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşların sağladığı burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alır. Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslekte ilerleme, kişinin kendi becerilerine ve hangi alanda ne düzeyde uzmanlaşmak istediğine bağlıdır. Fotonikçiler şu unvanlarla mesleklerinde ilerleyebilir:
- Akademisyen
- Uzman
- Danışman
- Ekip lideri
- Ar-Ge yöneticisi
- Proje yöneticisi
- Proje müdürü
Mezunlar, lisans eğitimi sonrasında lisansüstü programlara başvurabilir. Çeşitli üniversitelerin ve özel kuruluşların düzenlediği ücretli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilirler.
İş hayatında ilerleme
İş hayatındaki bilgi ve tecrübeye göre kamu ve özel sektörde üst düzey görevlere yükselme olanağı bulunmaktadır. Fotonikçiler sektörün Ar-Ge ve Ür-Ge merkezlerinde yönetici olabilir.
Benzer meslekler
- Fizikçi
- Kimyager
- Elektrik-elektronik mühendisi
- Elektrik mühendisi
- Fizik mühendisi
- Optik ve Akustik Mühendisi
- Nanoteknoloji Mühendisi
- Optik Mühendisi
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- İYTE Fen Fakültesi Fotonik Bölümü
- Meslek öğretim üyeleri ve elemanları
- İlgili eğitim kurumlarının web siteleri
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.