Tanım
Enerji Sistemleri Mühendisi; her türlü enerjinin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde üretilmesi, tüketiciye sunulması ve ekonomik olarak kullanılması süreçlerini planlayan, projelendiren, uygulayan ve bu konuda strateji geliştiren kişidir.
Görevler
Enerji Sistemleri Mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Enerji kaynaklarının bütün çeşitlerinin tanımlanması, üretimi, işletilmesi, iletimi, dağıtımı ve tüketimi aşamalarında görev alır.
- Ekolojik ve mali açıdan temiz ve tükenmez enerji kaynaklarıyla ilgili çalışmalar yürütür.
- Yakıt hücreleri, yenilenebilir enerji kaynakları, enerji tasarrufu, endüstriyel kurutma, dondurma sistemleri ve ısı alanlarında çalışmalar yapar.
- Üreticinin yükünü azaltmak amacıyla enerji tasarrufu, enerji üretiminde verimliliğin artırılması ve enerji imkânlarının iyileştirilmesi için enerji analizi alanında danışmanlık yapar.
- Ülkenin enerji stratejisi ve politikalarının belirlenmesine katkıda bulunur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan araç, gereç ve ekipmanlar arasında şunlar yer alır:
- Birinci sınıf: Elektrik üretim santrali, generatör.
- İkinci sınıf: Güneş pilleri, rüzgâr tribünleri.
- Üçüncü sınıf: Yakıt pilleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Enerji Sistemleri Mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematik, fizik ve kimya alanlarına ilgili ve yetenekli olmak.
- Sistemli ve disiplinli çalışma alışkanlığına sahip olmak.
- Çevre sorunlarına karşı duyarlı olmak.
- Analitik düşünme ve problem çözme yeteneğine sahip olmak.
- Yaratıcı ve sorgulayıcı olmak.
- Liderlik vasfı bulunmak.
- Dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak.
Çalışma ortamı ve koşulları
Enerji Sistemleri Mühendislerinin çalışma yerlerinde gürültü, radyasyon ve ani ısı değişiklikleri bulunabilir. İşin tehlikeleri arasında yakıcı ve patlayıcı maddelerin bulunması ile elektrik çarpması ihtimali sayılabilir.
Çalışırken genellikle meslektaşları, diğer çalışanlar ve müşteriler ile iletişim hâlindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelerin Mühendislik Fakültelerinde bulunan “Enerji Sistemleri Mühendisliği” bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak ve ÖSYM tarafından açılan DGS’de başarılı olmak.
Belirtilen koşulları sağlayan ön lisans mezunları, Enerji Sistemleri Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilir.
Eğitim süresi ve içeriği
Eğitimin süresi, bir yılı İngilizce hazırlık sınıfı olmak üzere toplam 5 yıldır.
Eğitim süresince aşağıdaki gibi mesleki dersler verilmektedir:
- Bilgisayar Programlama
- Mühendislik Mekaniği
- Tesisat Teknolojisi
- Termodinamik
- Konvansiyonel Enerji Kaynakları
- Araştırma Teknikleri ve Rapor Yazma
- Isı Transferi
- Otomatik Kontrol
- Akışkanlar Mekaniği
- Nükleer Enerji
- Rüzgâr, Su ve Dalga Enerjisi
- Jeotermal Enerji
- AR-GE ve Teknoloji Yönetimi
Başarılı öğrencilerin çift ana dal ve yan dal yapma imkânı da bulunmaktadır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimi başarıyla tamamlayanlara “Enerji Sistemleri Mühendisi” lisans diploması verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Günümüzde enerji kullanımında güvenilirlik, ekonomiklik ve çevre dostu olma gibi özellikler hedeflenmektedir. Dünyanın mevcut fosil yakıta dayalı enerji sistemi bu hedefleri tam olarak sağlamamaktadır. Bu enerji sistemlerini etkin biçimde yönetmek için bilgili ve lider enerji sistemleri mühendislerine ihtiyaç duyulacağı belirtilmektedir.
Bununla birlikte, meslekte mevzuattan kaynaklanan sorunlar olması nedeniyle günümüzde istihdamda sorun yaşanabilmektedir.
Enerji Sistemleri Mühendisleri kamuda, az sayıda kadro tahsis edilmekle birlikte, aşağıdaki kurumlarda çalışabilir:
- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı
- Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)
- Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ)
- Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ)
- Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” bulunan kişiler, Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alırlarsa İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanabilir. Bu belgeyle İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Enerji Sistemleri Mühendisliği programını bitirenlerden, Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulu iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar aşağıdaki alanlarda öğretmen olarak da çalışabilir:
- Yenilenebilir enerji teknolojileri
- Gemi donatım
- Tesisat teknolojisi
- İklimlendirme
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Eğitimini tamamlayanlar kamu kurum ve kuruluşlarında çalışıyorsa teknik hizmet sınıfının ücretini alır, zam ve tazminatlarından yararlanır.
Özel işyerlerinde çalışanların kazancı ilk yıllarda genellikle daha düşük olabilir. Deneyim kazandıktan sonra yabancı dil bilgisi de olanların ücret düzeyleri daha yüksek olabilir.
Kendi işini kuranların ortalama kazancı yaptıkları işe göre değişkenlik gösterebilir. Yabancı şirketlerde proje bazlı çalışan mühendislerin daha iyi kazanç sağladıkları gözlemlenmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Meslekte ilerleme, kişinin kendini sürekli yenilemesine ve çok iyi yabancı dil bilmesine bağlıdır. Özellikle İngilizce ve Almanca bilgisi mesleki ilerleme açısından önem taşır.
Meslekte başarılı olanlar işletmelerde üst düzey yönetici olabilirler.
Benzer meslekler
- Makina Mühendisi
- Elektrik Mühendisi
Ek bilgiler
Bu meslek bilgi dosyası, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Bahçeşehir Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
