Tanım
Elektrik Mühendisi; elektrik enerjisinin en ekonomik yollarla üretilmesini ve dağıtımını planlayan kişidir. Elektrik donanımlarının, parça ve sistemlerinin yapımını planlar; sistemi kurup çalışmasını sağlar.
Görevler
Elektrik Mühendisi iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapmak.
- Elektrik enerjisi üreten termik, nükleer ve hidroelektrik santralların yapımını, çalıştırılmasını ve bakımını yapmak.
- Elektriğin üretildiği noktadan tüketileceği noktalara kadar dağıtımında kullanılacak direklerin ve kabloların tasarımını ve hesaplarını yapmak.
- Elektrik dağıtımının gerçekleştirilmesi çalışmalarını yürütmek.
- Elektrik enerjisi tüketen ev, fabrika, büro ve park gibi tesislerin projelerini hazırlamak.
- Elektrik enerjisi tüketen tesislerin montajını ve işletilmesini sağlamak.
- Bu işler için gerekli iş gücünü ve maliyeti hesaplamak.
- Elektrik sistemlerinin verimini artırmak için araştırma ve geliştirme çalışmalarını yürütmek.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Elektrik mühendislerinin kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Ölçü aletleri: avometre, voltmetre, vatmetre ve toprak meg eri.
- El aletleri: tornavida, pense, yankeski ve çekiç.
- Yüksek gerilim eldiveni.
- Yüksek gerilim neonlu ıstaka.
- Transformatör, jeneratör ve elektrik motorları.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Elektrik Mühendisi olmak isteyen kişilerin aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:
- Sayısal yeteneğe sahip olmak.
- Fen alanında, özellikle elektrikle ilgili kavramlarla akıl yürütebilmek.
- Fizik konularına ilgi duymak.
- Birçok ayrıntıyı aynı anda algılayabilmek ve çabuk tepki verebilmek.
- Uygun ve hızlı karar verebilmek.
- Bir işi planlamadan önce derinlemesine araştırma alışkanlığına sahip olmak.
- Düzenli ve sistemli çalışma alışkanlığı edinmek.
- Sorumluluk bilincine ve dikkatli çalışma özelliğine sahip olmak.
- İleriyi görebilmek, koşulları değerlendirebilmek ve değişik görüşleri anlamaya çalışmak.
- Başkalarını yönetebilmek ve başkalarıyla iş birliği yapabilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Elektrik mühendisleri fabrikalarda, elektrik santrallarında, şantiyelerde ve araştırma-geliştirme laboratuvarlarında çalışır. Genellikle büroda görev yaparlar. Bununla birlikte santrallarda gürültülü, şantiyelerde tozlu ortamlarda çalışmaları gerekebilir.
Elektrik dağıtımı alanında çalışan elektrik mühendisleri görevlerini açık havada yürütür. Çalışma sırasında farklı meslek gruplarıyla iş birliği yaparlar.
İş birliği yapılan meslek grupları şunlardır:
- İnşaat, makine, elektronik, bilgisayar ve endüstri mühendisleri.
- Tekniker ve teknisyenler.
- Topograflar.
- Ekonomist ve işletmeciler.
- Teknik ressamlar.
- Müteahhitler.
Eğitimin verildiği yerler
Elektrik Mühendisliği mesleğinin eğitimi üniversitelerin Elektrik Mühendisliği bölümünde verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için aşağıdaki koşulların taşınması gerekir:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS (Yükseköğretim Kurumları Sınavı) kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Elektrik Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Elektrik Mühendisliği mesleğinin eğitim süresi 4 yıldır. Hazırlık sınıfı bulunan üniversitelerde bu süre 5 yıldır.
Eğitim süresince okutulan derslerden bazıları şunlardır:
- Matematik.
- Fizik.
- Kimya.
- Bilgisayar Programlaması.
- Makine Bilgisi.
- Teknik Resim ve Ekonomi.
- Devre Teorisi.
- Elektrik Devre Laboratuvarı.
- Malzeme Bilgisi.
- Mühendislik Mekaniği.
- Bilgisayar Programlama Uygulamaları.
- Güç Elektroniği.
- Elektrik Makineleri.
- Yüksek Gerilim Tekniği.
Ayrıca araştırma ve geliştirme faaliyetleri için ayrılmış alanlarda uygulama yapılabilecek laboratuvar olanakları bulunmaktadır. Eğitim süresince staj yapma ve bitirme ödevi hazırlama zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Elektrik enerjisinin kullanım alanının yaygın olması, elektrik mühendislerine duyulan gereksinimi artırmaktadır. Türkiye’de elektriğin yaygın olarak kullanımı, endüstrinin ihracata yönelmesi ve sonraki yıllarda elektrik enerjisi üretiminin artması, bu mesleğin istihdam alanını genişletmiştir.
Üniversitelere göre değişen laboratuvar, araç-gereç, kütüphane ve sosyal tesis olanakları eğitim farklılıklarına yol açabilmektedir. Bu eksiklikler, öğrencilerin kendi özverileri ve olanaklarıyla giderilmeye çalışılsa da mezuniyet sonrasında da yaşanabilir.
Aranan tecrübenin yetersizliği ve endüstriye uyum sağlayamama gibi nedenlerle mesleğin ilk dönemlerinde daha düşük ücretle çalışmak zorunda kalınabilir. Yabancı dil bilgisine sahip olmak, daha iyi koşullarda iş bulmayı kolaylaştırabilir.
Elektrik Mühendisliği programını bitirenlerden, Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulu iş birliğiyle açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar, aşağıdaki alanlarda öğretmen olarak da çalışabilir:
- Elektrik-Elektronik Teknolojisi.
- Raylı Sistemler Teknolojisi.
- Raylı Sistemler Elektrik-Elektronik.
- Elektrik.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alan ve eğitim sonunda “Eğitim Katılma Belgesi” ile Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar, İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün sağladığı öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanılabilir. Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanılabilir.
Eğitim sonrası
Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara teknik hizmet sınıfından ücret ödenir; zam ve tazminatlardan yararlanılır.
Özel işyerlerinde çalışanların mesleğin ilk yıllarındaki ücretleri daha düşük olabilir. Deneyim kazandıktan sonra, yabancı dil bilgisi de olanların ücret düzeyleri yükselir. Kendi işyerini kuranlarda ise kazanç değişkendir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Elektrik mühendisleri yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilir. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptir.
İş hayatında ilerleme
Elektrik mühendisleri pek çok alanda yöneticiliğe yükselebilir. İlerlenebilecek görevlerden bazıları şunlardır:
- Şantiye şefi.
- Başmühendis.
- Grup mühendisi.
- Genel müdür yardımcısı.
- Genel müdür.
Benzer meslekler
Elektrik Mühendisliği ile benzer meslekler şunlardır:
- Elektronik Mühendisi.
- Nükleer Enerji Mühendisi.
- Elektronik ve Haberleşme Mühendisi.
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi – 2000.
- 80 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı: http://ttkb.meb.gov.tr/www/80-sayili-karar/icerik/19
- Çeşitli üniversitelerin katalogları.
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu.
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08.
- 9 sayılı T.C. MEB Talim ve Terbiye Kurulu Kararı, Şubat 2014.
- MEDAK (Meslek Danışma Komisyonu) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları.
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- ÜNİ-VERİ: https://www.cbiko.gov.tr/projeler/uni-veri
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
