Tanım
Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisi, ticaret gemilerinin verimli bir biçimde işletilmesi ile limanların yönetimi alanında çalışan kişidir.
Görevler
Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Deniz ticaret filosunda uzak yol vardiya zabiti veya uzak yol vardiya mühendisi olarak da görev yapabilen Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisinin başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Gemilerin güvenli bir biçimde çalıştırılmasını ve işletilmesini sağlar.
- Yüklerin ilgili limana teslim edilmesini sağlar.
- Limanda deniz ticareti ile ilgili brokerlik, forvarderlik, acentelik, sigorta ve gümrük işleri gibi faaliyetleri yürütür.
- Teknik kadrolar ile yönetim kadroları arasında iletişimi sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Harita
- Meteoroloji aletleri
- Gemi makineleri
- Radar
- Cayro pusula
- Manyetik pusula
- GPS ve benzeri seyir aletleri
- Bilgisayar ve diğer büro malzemeleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Analitik düşünme yeteneğine sahip olmak
- Mekanik yeteneğe sahip olmak
- Bir işi planlayabilmek ve uygulamaya koyabilmek
- Fen bilimlerine, özellikle matematiğe ve mekaniğe ilgi duymak
- Matematik ve mekanik alanlarında başarılı olmak
- Şekiller arasındaki ilişkileri algılayabilmek
- Dikkatli ve sorumluluk sahibi olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisi; resmi ve özel deniz taşımacılık şirketlerinde, gemilerde ve limanlarda çalışır. Denizde açık havada çalışabileceği gibi büro ortamında da görev yapabilir.
Büro ortamı temiz olabilir. Gemilerdeki çalışma ortamı ise sıcak, soğuk, nemli, tozlu, gürültülü, sarsıntılı veya ıslak olabilir ve ani ısı değişimleri yaşanabilir.
Meslek çalışanı, işi sırasında birinci derece verilerle, yani sayılarla, ilgilenir. Bunun yanında gemi makineleriyle ve insanlarla da iletişim halindedir. Emrinde çalışan personelle, deniz sigorta şirketi elemanlarıyla ve yerli ve yabancı işletmelerin çalışanlarıyla iletişim kurar.
Mesleğin düşme, boğulma ve mali kayıp gibi tehlikeleri olabilir. İşin gereği denizaşırı ülkelere seyahat söz konusu olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yükseköğretim kurumlarının şu fakültelerinde bulunan Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği bölümünde verilmektedir:
- Mühendislik Fakülteleri
- Denizcilik Fakülteleri
- Deniz Bilimleri Fakülteleri
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için aşağıdaki koşullar belirtilmiştir:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek yüksekokulları ile Açıköğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı'nda başarılı oldukları takdirde Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği lisans programına dikey geçiş yapabilirler.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
Mesleki eğitimde aşağıdaki dersler ve konu başlıkları okutulmaktadır:
- Denizcilik Kimyası
- Seyir Gemicilik
- Beden Yeterliliği ve Yüzme
- Denizde Güvenlik
- Denizcilik Ekonomisi
- Gemi Manevrası
- Elektronik Seyir Sistemleri
- Liman ve Terminal İşlemleri
- Gemi Kiralama ve Komisyonculuk
- Yük İşlem ve Gemi Stabilitesi
- Gemi Kontrol Sistemleri ve Otomasyon
- Gemi Kullanma
Uluslararası STCW sözleşmesi gereği her ülke aynı konuları okutmaktadır.
Eğitim sırasında staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarı ile bitirenlere lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisleri şu alanlarda çalışabilirler:
- Resmi ve özel deniz ticaret firmaları
- Liman ve liman işletme kuruluşları
- Uluslararası sularda çalışan acenta ve şirketler
- Denizcilikle ilgili sigorta ve finans kuruluşları
- Gemiler
Kaynak dosyada, gemilerde kaptan veya gemi makine mühendisi olarak da çalışabilecekleri belirtilmektedir.
Deniz sektörü yalnızca deniz yoluyla yapılan taşıma faaliyetlerinden oluşmaz. Sektör; limancılık, işletmecilik, gemi yapımı, uluslararası anlaşmalar ve pazarlamalar, deniz sigortacılığı ve hukuku, makinecilik gibi birçok faaliyeti içerir.
Uluslararası düzeyde çok yönlü rekabet ve çalışma şartları altında bulunan denizcilik sektöründe hem karada hem de denizde çalışabilecek üst düzey elemanlara ihtiyaç vardır. Kaynak dosyada, denizciliğe yapılan teşvikler ve uluslararası katkılarla gelişmelere açılan sektörün mezunlara geniş çalışma alanı verdiği belirtilmektedir.
Öğretmenlik olanağı
Deniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği programını bitirenlerden, Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulu iş birliği ile açılan veya açılacak Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da pedagojik formasyon eğitimi sertifika programını başarıyla tamamlayanlar, denizcilik alanı ve gemi makineleri alanı öğretmeni olarak da çalışabilirler.
İş güvenliği uzmanlığı olanağı
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onaylanan eğitim kurumlarından eğitim alıp eğitim sonunda Eğitim Katılma Belgesi alan ve Bakanlıkça açılan İş Güvenliği Uzmanlığı Sınavında 70 ve üzeri puan alanlar, İş Güvenliği Uzmanı Belgesi almaya hak kazanarak İş Güvenliği Uzmanı olarak da çalışabilirler.
Eğitim süresince ve eğitim sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Mesleki eğitimin tamamlanmasından sonra denizcilik sektöründe işe giren elemanlardan denizde çalışanların, karada çalışanlara kıyasla daha yüksek ve döviz bazında kazanç elde ettiği belirtilmektedir.
Kaynak dosyada sabit bir maaş veya ücret rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilirler. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptirler.
İş hayatında ilerleme
Karada çalışanlar, çalıştıkları işyerlerinde yöneticilik ve müdürlük görevlerine yükselebilir. İşletme veya şirket müdürlüğüne kadar ilerleme olanağı bulunur.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler olarak şu meslekler belirtilmiştir:
- Makine Mühendisi
- İşletme Mühendisi
- Gemi İnşaatı Mühendisi
- Gemi ve Deniz Yapıları Mühendisi
- Denizcilik İşletmecisi
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek Elemanları
- Çeşitli Üniversitelerin Katalogları
- ÖSYM Üniversiteler, Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi – 2000
- 30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.