Tanım
Basketbolcu; topu karşı potaya el ile atma kuralına dayanan ve beşer kişiden oluşan iki takım arasında oynanan basketbol oyununu gerçekleştiren sporcudur. Basketbol eğitimi almış, bir ücret karşılığı sözleşme ile bağlı bulunduğu spor kulübünde lisanslı olarak oyunu kurallara bağlı kalarak oynar.
Görevler
Basketbolcu, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Takımla birlikte sezon öncesi hazırlık çalışmalarına, sezon içi çalışmalara ve kamp programlarına katılır.
- Başantrenörün belirlediği çalışma programını antrenörler nezaretinde uygular.
- Takımla birlikte maç takviminde belirtilen tüm basketbol müsabakalarına ve turnuvalara katılır.
- Antrenörlerin maç öncesi, maç sırasında, mola ve devre aralarında vereceği taktikleri ve oyunları dinler ve uygular.
- Sezon çalışmalarını, 11 aylık çalışma dönemini yürütür.
- Yaş kategorisiyle ilgili müsabakalara katılır.
- Gerekli sağlık ve beslenme kontrollerinden geçer.
- Sakatlıklarını kulüp doktoruna bildirir ve tedavisini yaptırır.
- Takımıyla ilgili toplantılara katılır. Bu toplantılarda rakip takımın analizi ve oynanan maçtaki istatistikler gibi konular ele alınır.
- Karşılaşmayı yöneten hakemlere ve rakip takım oyuncularına saygılı, centilmen ve sportmence davranır.
- Uluslararası oyun kurallarına uyar.
- Antrenör, kulüp yöneticileri, diğer teknik ve idari kadro ile sporcu arkadaşlarıyla iyi ilişkiler içerisinde bulunur.
- Davet edilmesi halinde milli takımın kampına katılır ve milli takım adına basketbol karşılaşmalarında yer alır.
- Sağlığını korur ve sporcuya zarar verecek kötü alışkanlıklardan uzak durur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Basketbolcuların kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Antrenman forması
- Spor ayakkabısı
- Spor çorabı
- Basketbol topu
- Basketbol potası
- Huniler
- Sıçrama çubukları
- Sağlık topları
- Kasa
- Minder
- Pas trambolini
- Kuvvet çalışmaları için ağırlık barları
- Dumbbellar
- Koşu bantları
- Bisiklet
- Atlama ipi
- Savunma yastıkları
- Skorbord
Pas trambolini, bir oyuncunun paslaşmasını sağlayan yardımcı alettir. Skorbord ise zaman skorunu, oyuncu faullerini, alınan molaları, sayıları ve periyotları gösteren cihazdır.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Basketbolcu olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Hırslı ve mücadeleci olmak
- Takım oyununa yatkın olmak
- Disiplinli olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Basketbolcular kapalı bir spor salonunda çalışırlar. Çalışma ortamının temiz ve sıcak, sahanın ise uygun basketbol parkesi ile kaplı olması gerekir.
Çalışma ortamı gürültülüdür. Basketbolculardan düzenli ve disiplinli bir gündelik yaşam sürmeleri beklenir. Basketbolcular; diğer sporcu arkadaşları, koçları ve idareciler gibi kişilerle iletişim içindedirler.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, 10-12 yaşlarında basketbol eğitimi veren kurum ve kuruluşlarda verilmektedir. Bu kurum ve kuruluşlar şunlardır:
- Basketbol kulüpleri
- Basketbol kursu veren özel işletmeler
- Okullar
- Üniversitelerin spor bölümleri
Eğitime giriş koşulları
Amatör ve profesyonel basketbol kulüplerinin alt yapı seçmelerine ve çeşitli kurumların basketbol kurslarına katılabilmek için genellikle en az 9 yaşında olmak gerekir. Başvuru sırasında sağlık raporu, yani “Spor Yapmasında Sakınca Yoktur Belgesi” istenir.
Basketbolcu seçiminde şu özellikler değerlendirilir:
Vücut yapısı
- Sporcunun boyu
- Sporcunun kilosu
- Vücut yapısı
- Vücudun ağırlık merkezi
Kondisyonel ön şartlar
- Genel ve özel dayanıklılık
- Statik ve dinamik kuvvet
- Sürat
- Reaksiyon yeteneği
- Beceri
- Hareketlilik
Öğrenim yeteneği
- Algılama
- Gözlem yapma
- Analiz etme
Performans için ön şartlar
- Yoğun yüklemelere dayanabilme
- Antrenman isteği
- Başarıya ulaşma arzusu
Zihinsel yetenekler
- Dikkat
- Oyun anlayışı
- Yaratıcılık
- İnisiyatif kullanabilme
- Taktik yetenekler
Sosyal faktörler
- Liderlik
- Sorumluluk taşıma
- Takım anlayışı
Psikolojik faktörler
- Sağlam psikolojik yapı
- Müsabakaya hazır olma
- Strese dayanabilme
- Zoru başarma isteği
Üst düzeyde sportif güce ve başarıya ulaşmak için yetenekli sporcuların zamanında ve doğru biçimde seçilerek uzun süreli ve sistematik bir çalışmaya girmeleri zorunludur.
Eğitimin süresi ve içeriği
Basketbol eğitiminin en az 10-12 yaş arasında başlaması gerektiği belirtilmektedir. Eğitim aşağıdaki antrenman türlerini kapsar:
Teknik antrenman
Basketbol oyunuyla ilgili temel çalışmaları kapsar. Bu çalışmalar arasında şunlar yer alır:
- Top sürme
- Pas verme
- Şut atma
- Ribaund
- Savunma çalışmaları
- Hücum çalışmaları
Taktik antrenman
Müsabakalarda uygulanacak oyun sistemi ve rakip takıma göre hazırlanma gibi takım halinde çalışılacak konuları kapsar.
Kondisyon antrenmanları
Antrenmanın özelliğine ve dönemine göre sporcunun beş temel motorik özelliğinin geliştirilmesini ve korunmasını amaçlar. Bu özellikler şunlardır:
- Kuvvet
- Dayanıklılık
- Sürat
- Koordinasyon
- Hareketlilik
Koordinasyon, beceriyle; motorik özellikler ise kişinin doğuştan getirdiği temel kondisyonel değerlerle ilişkilidir.
Teorik antrenmanlar
Sporcuların saha veya salon içinde ve dışında basketbola özgü konularda bilgilendirilmesini amaçlar. Teorik antrenmanlarda şu konular ele alınır:
- Beslenme
- Spor sakatlıkları
- Doping veya yabancı maddelerin zararları
- Basketbol oyun kuralları
- Motivasyon yöntemleri
Eğitim sonunda alınan belge
Lisans alan sporcu “Basketbolcu” unvanını alır. Spor okullarında “Katılım Belgesi” verilmektedir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Günümüzde basketbolcu mesleğine olan ilginin arttığı, branşın başarısının yükseldiği, basketbolla ilgili uluslararası temasların geliştiği ve basketbolcu sayısının her geçen gün arttığı belirtilmektedir.
Resmî Gazete’de 15 Kasım 2006 tarihinde yayımlanan 26347 sayılı yönetmeliğe göre; üniversitelerin fakülte veya dört yıllık yüksekokullarından mezun olup 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 48’inci maddesindeki genel şartları taşıyanlardan aşağıdaki şartları sağlayanlar, kendi istekleri üzerine ve ilgili diğer özel şartları da taşımaları kaydıyla bazı kadrolara sınavsız atanabilirler:
- Olimpiyat Oyunları, Paralimpik Oyunları, Üniversiad Oyunları ile Akdeniz Oyunlarında ferdi ve takım müsabakalarında ilk üç dereceye girenler
- Uluslararası Olimpiyat Komitesinin tanıdığı spor dallarının büyükler kategorisinde Dünya veya Avrupa şampiyonalarında ilk üç dereceye girenler
- Belirtilen yarışmaların takım sporlarında en az on kez ülkemizi temsil ederek milli sporcu belgesi alanlar
Bu kişiler, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünde açık bulunan sportif eğitim uzmanı ve antrenör kadroları ile öğretmenlik için aranan diğer özel şartları taşımaları kaydıyla Milli Eğitim Bakanlığında açık bulunan beden eğitimi branşındaki öğretmen kadrolarına sınavsız atanabilirler.
Basketbolcular ayrıca okullarda, kulüplerde ve sporla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilebilirler.
Profesyonel basketbolcular transferleriyle ilgili olarak farklı kulüplerde faaliyetlerini sürdürürler. Amatör olarak spor yaşamına devam eden basketbolcular ise performanslarına göre iş bulma olanaklarına sahip olabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince kazanç
Eğitim süresince herhangi bir kazanç söz konusu değildir.
Eğitim sonrası kazanç
Amatör takımlarda oynandığı zaman asgari ücretin 2 veya 3 katına kadar ücret alınabilir. Profesyonel olarak yapıldığında ise transfer miktarı ve alınan ücret yükselmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Kaynak dosyada mesleki eğitimde ilerlemeye ilişkin ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
İş hayatında ilerleme
Basketbolcular mesleğe amatör olarak başlar ve profesyonelliğe kadar yükselebilirler. Eğitim alarak şu alanlarda ilerleyebilirler:
- Antrenör
- Teknik direktör
- Teknik ve idari menajer
- Spor yöneticisi
- Spor yorumcusu
- Spor yazarı
Benzer meslekler
- Voleybolcu
- Hentbolcü
- Futbolcu
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi belirtilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- www.basketbolegitim.net.tr
- Türkiye Basketbol Federasyonu
- Resmî Gazete
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.