Tanım
Dalgıç (Balıkadam), gemilerin, yüzer dok gibi motorsuz yük taşıtlarının ve liman gibi yapıların su altında kalan kısımlarının yapım veya onarım çalışmalarını yapan kişidir. Batıkların çıkarılması ve her türlü arama-kurtarma faaliyetlerinde bulunur. Ayrıca sualtı fotoğrafçılığı ve video çekimi yapar.
Görevler
Dalgıç (Balıkadam), çalışmalarını iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine ve mesleğin verimlilik ve kalite gereklerine uygun şekilde yürütür. Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Su altındaki araziyi, gemi kanallarını ve dokları inceler.
- Boru, kablo ve su altı rayları döşer veya döşenmesine yardım eder.
- Emme hortumlarını yerleştirir; emme ve basma süzgeçlerini temizler.
- Su altı rayları veya gemilerin suya indirildiği kızaklar üzerindeki engelleri giderir.
- Dengesi bozulmuş demiryollarının altına kamalar koyarak düzeltir.
- Yol, köprü ve liman inşası sırasında su altı betonu döker.
- Blok beton yerleştirir ve su altı kaynağı yapar.
- Direk, kolon ve benzeri şeyleri keser.
- Suya yeni indirilmiş gemilerin omurgalarından kayma payandalarını ve kızaklarını söker.
- Karaya oturmuş veya yan yatmış gemilerin kurtarılmasına çalışır.
- Gemilerin veya dokların gevşemiş ya da düşmüş perçinlerini takar.
- Batık canlı veya ölü varlıkların, eşya, yük ve kalıntılarını çıkarır.
- Her türlü arama ve kurtarma faaliyetinde bulunur.
- Su altı araştırmalarında fotoğraf veya video çeker.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Dalgıçların kullandığı başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Palet, maske, şnorkel ve dalış elbisesi.
- Ağırlık kemeri, regülatör ve denge yeleği.
- Tüp basınç göstergesi (manometre), derinlik göstergesi ve zaman saati.
- Bıçak, pusula, fener, patik ve eldiven.
- Dalış bilgisayarı.
- Kamera ve fotoğraf makinesi.
- Yapılacak işin türüne göre kaynak, delme, kesme, çakma ve beton dökme araç-gereçleri ile malzemeleri.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Dalgıç olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Dalmaya engel herhangi bir hastalığının olmaması.
- Soğukkanlı ve tedbirli olması.
- Çabuk karar verebilmesi.
- Sualtı dünyasına ilgi duyması.
Çalışma ortamı ve koşulları
Dalgıçlar çalışmalarını su altında yürütür. Çalışma ortamı soğuk, nemli ve ıslaktır.
Mesleğin çalışma koşullarında boğulma veya vurgun yeme tehlikesi bulunabilir. Dalgıçlar çalışırken amirleri, gemi personeli, meslektaşları ve gemi acenteleri ile iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, İstanbul Üniversitesine bağlı Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulunun Sualtı Teknolojisi programında verilmektedir. Türkiye Sualtı Sporları Federasyonunun açtığı kurslar da dalgıçlık eğitimi vermektedir.
Türk Silahlı Kuvvetleri, kendi bünyesinde ihtiyaç duyduğu dalgıçları yetiştirmek amacıyla Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlı İstanbul Çubuklu Kurtarma ve Sualtı Komutanlığında bu mesleğin eğitimini vermektedir. Bunun dışında özel kurs firmaları da dalgıçlık eğitimi düzenlemektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak.
Meslek liselerinin ilgili bölümlerinden mezun olanlar, Sualtı Teknolojisi önlisans programına sınavsız geçiş için başvurabilirler.
Bu programa başvurabilmek için yükseköğretim kurumunun aradığı koşullara ek olarak vücut yapısının düzgün olması gerekir. Astım, bronşit, epilepsi, nefes darlığı, ileri derecede görme bozukluğu gibi biyolojik bozuklukların bulunmaması beklenir.
Ayrıca bayılma, histeri, marazi çarpıntı, aşırı psikolojik duyarlık, davranış bozuklukları, kapalı alan korkusu ve karanlık korkusu gibi psikolojik veya sinirsel hastalıklardan herhangi birinin bulunmaması gerekir. Kayıt sırasında bu konularda herhangi bir engel bulunmadığı, üniversitelerin tıp fakültelerinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelenmelidir.
Dalışa engel yaratacak fizyolojik bir bozukluğun bulunmadığı da üniversitelerin tıp fakültelerinin Deniz ve Sualtı Hastalıkları Anabilim Dalından alınacak sağlık raporu ile belgelenmelidir.
Türkiye Sualtı Sporları Federasyonunun açtığı kurslara katılabilmek için dalışa engel bir hastalık bulunmadığını ispat eden, tam teşekküllü bir hastaneden alınmış “sağlam” raporu gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Meslek Yüksekokulunun Sualtı Teknolojisi programının eğitim süresi 2 yıldır. Programda fizik, kimya ve biyoloji gibi temel bilim alanlarıyla ilgili derslerin yanı sıra şu dersler verilir:
- Oşinografi.
- Scuba dalgıçlığı.
- Sualtı arkeolojisi.
- Sualtı arama yöntemleri.
- Dalış sağlığı ve fizik kondisyon eğitimi.
- Sualtı tehlikeleri.
- Gemi kurtarma dalgıçlığı.
Türkiye Sualtı Sporları Federasyonunun açtığı kursların süresi, her birey ve sertifika düzeyi için kişinin başarısına ve eğitmenin kişiyi yeterli bulmasına bağlıdır. Federasyonun eğitimleri sırasıyla Bir Yıldız Balıkadamlık, İki Yıldız Balıkadamlık ve Üç Yıldız Balıkadamlık düzeylerinden oluşur.
Bir Yıldız Balıkadamlık eğitimi
Bir Yıldız Balıkadam eğitim programında şu konular öğretilir:
- Dalış malzemesine giriş.
- Temel işaretler.
- Basınç-hacim ilişkileri.
- SCUBA kullanımı ve prensipleri.
- Temel fizyoloji.
- Malzeme bakımı.
- Kendini kurtarma ve başkasını kurtarma.
- Dalış bölgesi seçimi.
İki Yıldız Balıkadamlık eğitimi
İki Yıldız Balıkadam eğitim programında şu konular yer alır:
- Dalış hastalıkları.
- İlkyardım ve kurtarma.
- Hava hesapları.
- Azot emilimi.
- Derin dalış.
- Dalış organizasyonu.
Üç Yıldız Balıkadamlık eğitimi
Üç Yıldız Balıkadam eğitim programında şu konular öğretilir:
- Küçük bot hâkimiyeti.
- Sualtı navigasyonu.
- Arama-kurtarma.
- Kompresör kullanma.
- Kazaya müdahale.
- Grup dalış organizasyonu.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara ön lisans diploması verilir. Mezunlar Dalgıç, Kurbağa Adam veya Balıkadam gibi unvanlar alabilir.
Türkiye Sualtı Sporları Federasyonunun açtığı kursları tamamlayanlar ise her düzey için bir sertifika alır. Bu kişilere Bir Yıldız Balıkadam, İki Yıldız Balıkadam veya Üç Yıldız Balıkadam gibi unvanlar verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Dalgıçlar hem kamu sektöründe hem de özel sektörde çalışma olanağına sahiptir.
Kamu sektöründeki çalışma alanlarına şunlar örnek verilebilir:
- Ulaştırma Bakanlığı Liman İşletmeleri.
- Devlet limanları.
- Devlet Hava Meydanları İşletmesi.
- Tersaneler.
Özel sektördeki başlıca çalışma alanları ise şunlardır:
- Gemi kurtarma şirketleri.
- Liman ve köprü yapan inşaat firmaları.
- Su sporları aktivitelerine yer veren turizm tesisleri.
- Sualtı sanayi sektörü.
- Sualtı turizm sektörü.
- Sualtı malzeme bakım, onarım ve satış hizmetleri.
Büyük otel ve tatil köyü gibi tesislerin etkinliklerini zenginleştirmek amacıyla dalgıç çalıştırmaya başlaması, bu alanda insan yetiştirmek üzere çeşitli kurs firmalarının açılmasına da neden olmuştur.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Meslek eğitimi boyunca isteyen öğrenciler, Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün sağladığı kredi imkânlarından yararlanabilir. Türkiye Sualtı Sporları Federasyonunun açtığı kurslardan eğitim alanlar için eğitim süresince bir kazanç söz konusu değildir.
Dalgıç unvanı alındıktan sonra ücret, çalışılan yere göre değişir. Kaynak dosyada kamu kesiminde çalışanların asgari ücretin 7 katı, özel sektörde çalışanların ise anlaşmalara bağlı olmakla birlikte aylık asgari ücretin 15-20 katı ücret aldığı belirtilmiştir.
Dalgıçlar bazen günlük 250-300 Dolar civarında gelir elde edebilecekleri kısa süreli çalışmalarda da bulunabilir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Sualtı Teknolojisi önlisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavında başarılı oldukları takdirde kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilir.
İş hayatında ilerleme
Kişi, Üç Yıldız Balıkadamlık düzeyinden sonra şu unvanları alarak meslekte ilerleyebilir:
- Bir Yıldız Eğitmen.
- İki Yıldız Eğitmen.
- Üç Yıldız Eğitmen.
Benzer meslekler
- Yüzücü.
- Yüzme öğretmeni.
Ek bilgiler
Türkiye Sualtı Sporları Federasyonu, kısa adı CMAS olan Dünya Sualtı Aktiviteleri Konfederasyonuna bağlıdır. Türkiye Sualtı Sporları Federasyonunun açtığı kurslarda CMAS’ın eğitim programı aynen uygulanmaktadır. Bu nedenle federasyonun açtığı kursları bitirenler tüm dünyada geçerli olan sertifikayı alır.
Bir Yıldız Balıkadam
Bir Yıldız Balıkadam, kapalı eğitim alanında SCUBA malzemesini, yani aletli dalış malzemesini, güvenli ve doğru şekilde kullanabilen dalgıçtır. Bir eğitmen veya Üç Yıldız Balıkadam eşliğinde açık deniz tecrübesi kazanmaya hazırdır.
Bir Yıldız Balıkadam 15 metre derinliğe kadar dalabilir; ancak sualtı işçiliği yapamaz.
İki Yıldız Balıkadam
İki Yıldız Balıkadam, açık deniz dalış tecrübesi olan ve aynı veya daha yüksek derecede bir dalgıçla dalış yapabilen dalgıçtır. Bir Yıldız Balıkadamı açık denizde daldırabilecek yeterli tecrübeye sahip değildir.
İki Yıldız Balıkadam 30 metre derinliğe kadar dalabilir; ancak sualtı işçiliği yapamaz.
Üç Yıldız Balıkadam
Üç Yıldız Balıkadam tam eğitimli ve tecrübeli olup herhangi bir seviyedeki dalış grubuna açık denizde dalış liderliği yapabilecek sorumluluğa sahiptir.
Üç Yıldız Balıkadam 42 metre derinliğe kadar dalabilir ve sualtı işçiliği yapabilir.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- “Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi”, ÖSYM Yayınları, Ankara-2000.
- Sualtı Sporları, Can Kurtarma, Su Kayağı ve Paletli Yüzme Federasyonu (SCSPF) SCUBA dalış eğitim programı.
- 15.08.1990 tarih ve 20606 sayılı Resmî Gazete.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
