Tanım
Uçak Elektroniği Teknisyeni; uçakların ve diğer hava araçlarının elektronik ve elektrik sistemlerinin bakım-onarım, montaj ve servis işlerini yapar. Bu işlemlerin ardından “bakım çıkış sertifikası” düzenler. Ayrıca uçak yapısı ve güç sistemlerinin hat bakımı sırasında sökme ve takma işlemlerini gerçekleştirir.
Görevler
Uçak Elektroniği Teknisyeni, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak şu görevleri yürütür:
- Kablaj enstalasyonu yapar.
- Uçakların elektronik sistemlerini kontrol eder.
- Uçakların elektronik ve elektrik sistemlerinin onarım ve bakımını yapar.
- Arızalı parçaları onararak tekrar kullanıma sunar.
- Onarılamayacak ölçüde arızalı parçaların servis dışı edilmesi işlemlerini yapar.
- Hat bakımı esnasında basit işlem gerektiren gövde ve motor birimlerini söker ve takar.
- Bakım ve onarım kataloglarını okur.
- Bakım ve onarım testlerini yapar.
- Tasarım çalışmaları yürütülen hava platformunun elektriksel özellikleri konusundaki ölçüm ve test çalışmalarında gereken teknik desteği verir.
- Tasarım çalışmaları yürütülen hava platformu üzerinde yapılacak modifikasyonlara yönelik standartlara uygun dokümantasyon çalışmalarında görev alır.
- Entegrasyon ve tasarımı tamamlanmış sistemlerin güç ve EMI/EMC ölçümlerine katılır.
- Yer ve uçuş testlerine katılır.
- Testler için gerekli ekipmanların idamesini sağlar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bilgisayar
- Tornavida, pense, kontrol kalemi, havya ve lehim
- Anahtar takımı ve yan keski gibi el aletleri
- Güç kaynakları
- Avometre, ampermetre, voltmetre ve vatmetre
- Meger, toprak megeri, osiloskop ve multimetre
- Entegre test cihazı
- Direnç, kondansatör, entegre devre ve transformatör gibi elektronik devre elemanları
- Crimp ve splice kablo sıkıştırma ve ayırma aletleri
- Stripper (kablo soyucu)
- Isı tabancası
- Lok terminal, yani kablo ucuna terminal sıkıştırma aletleri
- Mesleğe ait diğer araç ve gereçler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Uçak Elektroniği Teknisyeni olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Sabırlı ve dikkatli olmak
- Matematikte ve fen derslerinde başarılı olmak
- Uzay ilişkilerini görebilmek
- Çizim yeteneğine sahip olmak
- Mekanik problemleri çözebilmek
- El becerisine sahip olmak
- El ve gözlerini eşgüdümlü kullanabilmek
- Analiz edebilme yeteneğine sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Uçak Elektroniği Teknisyenleri kamu veya özel sektöre ait sivil uçak bakım merkezlerinde, havaalanlarında, askerî hava ikmal bakım merkezlerinde veya uçak fabrikalarının hangar ve atölyelerinde çalışır.
Atölyeler elektrostatik deşarja duyarlı, manyetik alan yaymayan, temiz, düzenli ve aydınlık ortamlardır. Bununla birlikte bu ortamlarda düşük düzeyde radyasyon ve elektrik bulunabilir. Apronda çalışan teknisyenler dış ortamın hava koşullarına maruz kalabilir. Uçak üzerinde çalışırken yüksekten düşme tehlikesi vardır. Çalışma ortamı zaman zaman gürültülü de olabilir.
Avrupa Havacılık Emniyet Ajansı tarafından iş kazaları ve işçi sağlığı açısından çalışma ortamlarında maksimum emniyet için gerekli tedbirler ilgili bakım kuruluşu tarafından alınır.
Teknisyenler görevlerini uçak mühendislerinin sorumluluğunda yapar. Çalışma sırasında birinci derecede alet ve makinelerle ilgilenirler.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Uçak Bakım Teknolojisi alanı “Uçak Elektroniği” dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleki eğitime giriş için şu koşullar aranır:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan veya dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir.
- Öğrenci, 9. sınıfın sonunda dal veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda dal veya meslek seçimi yapılırken bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınır.
- Dal veya mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyi iyi olan öğrenciler akademik destek dersleri içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı olarak, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Bir uçağın sorunsuz uçabilmesi için uçağın bakım ve onarımını yapacak ve onu uçuşa hazırlayacak teknisyenlere ihtiyaç vardır. Uçak Elektroniği Teknisyenleri, sorumluluklarındaki uçakların bakım ve onarım işlerini yürütürken meydana gelebilecek riskleri önlemek için de çalışır.
Çalışabilecekleri başlıca yerler şunlardır:
- Türk Hava Yolları
- Askerî hava ikmal bakım merkezleri
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı
- Özel hava yolları
- Havaalanları
- Uçak fabrikalarının üretim ve montaj hatları
- Uçak bakım-onarım atölyeleri
Kaynak dosyada, ülkedeki uçak sayısının artmasıyla uçak teknisyenlerine duyulan ihtiyacın da arttığı ve sayılarının az olması nedeniyle iş bulmakta zorluk çekmedikleri belirtilmektedir.
Eğitim süresince ve eğitim sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı “Mesleki Eğitim Kanunu” gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan,
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Kamu sektöründe istihdam edilenler tabi olunan mevzuata göre ücret alır.
Özel sektörde çalışanların asgari ücretten biraz üstünde başlayan kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişir.
Bağımsız çalışanlar ise yaptıkları işe göre kazanç elde edebilir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Uçak Bakım alanı Uçak Elektroniği dalından mezun olanlar, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans ve lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan alır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
İş hayatında ilerleme
Türkiye’de tescil edilmiş sivil uçaklarla, Türk hava sahası içinde bulunan ve Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) üyesi diğer bir devlete ait olan sivil uçak, helikopter ve planör üzerinde müstakil olarak periyodik bakım, küçük tamir, revizyon ve uçuşa elverişlilik kontrolü yapabilmek için ilgili Bakanlıkça veya yetkili kılınan müesseselerce verilen Uçak Elektroniği Bakım Teknisyeni lisansına sahip olmak zorunludur.
Lisansı olmayanların uçak bakımı sonrasında bakım çıkış sertifikası düzenleyip onaylama yapmalarına müsaade edilmemektedir.
Anadolu Teknik Lisesi Uçak Bakım alanı “Uçak Elektroniği” ve “Uçak Gövde-Motor” bölümlerinden mezun olanlar, ilgili Bakanlık adına Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden (SHGM) Onaylayıcı Teknisyen Lisansı alabilirler. Bunun için şu şartlar gerekir:
- Yetkili bir hava aracı bakım merkezinde en az 3 yıl hava aracı bakımında çalıştığını belgelemek
- 18 yaşını doldurmak
- Bakım çıkış sertifikalarını düzenleyebilecek ve bakım dokümanlarını okuyup anlayabilecek yeterlilikte yabancı dil, yani İngilizce bilgisine sahip olmak
- SHGM veya yetkilendirdiği kurumlar tarafından açılan lisans sınavlarında en az yüzde 75 oranında başarılı olmak
Benzer meslekler
Uçak Elektroniği Teknisyenine benzer meslekler şunlardır:
- Uçak Gövde-Motor Teknisyeni
- Elektronik Teknisyeni
- Elektrik Teknisyeni
- Mekatronik Teknisyeni
Ek bilgiler
Sorumluluk
Uçak Elektroniği Teknisyeni;
- Görev esnasında birlikte çalıştığı işçileri yönlendirmekten,
- Onlara nezaret etmekten,
- Kendisine verilen görevi yerine getirmekten,
- Görevi yapmadığında meydana gelebilecek zarar ve kayıplardan,
- Birlikte çalıştığı kişilerle işbirliği içinde bulunmaktan,
- İşçi sağlığı ve iş güvenliği kurallarına uymaktan
sorumludur.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- İstanbul Bağcılar Anadolu Teknik ve Teknik Lisesi
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı MEGEP “Uçak Elektroniği Teknikerliği”, Ankara
- T.C. Millî Eğitim Bakanlığı “Örgün ve Yaygın Mesleki Teknik Öğretim Kurumları Tanıtıcı El Kitabı”, Nisan 1990, Ankara
- Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü “Türk Meslekler Sözlüğü”
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.