Tanım
Acil Tıp Teknisyeni, insan hayatının en kritik olduğu ilk dakikalarda devreye giren hayati bir sağlık profesyonelidir. Kaza, yangın gibi felaketler sonucunda yaralananlarla; kalp krizi, felç, solunum yetersizliği gibi nedenlerle aniden hastalanan insanlara iyileştirici yönde ilk müdahaleyi yapan kişidir. Amacı, hastanın veya yaralının durumunun kötüleşmesini engellemek ve onu güvenli bir şekilde donanımlı bir sağlık kuruluşuna ulaştırana kadar hayatta tutmaktır.
Görevler
Bu mesleği icra eden profesyonellerin günlük iş rutini, saniyelerle yarışılan acil müdahaleleri içerir. Acil Tıp Teknisyenlerinin temel görevleri şunlardır:
- Yaraları tedavi eder ve usulüne uygun şekilde sarar.
- Hastada meydana gelen şiddetli kanamaları önleyici müdahalelerde bulunur.
- Solunumun durması halinde hastaya suni teneffüs yaptırır.
- Vücuda giren zehirli maddeleri veya deriyi yıpratan kimyasalları temizler.
- Şoka giren hastaları tıbbi tekniklerle şoktan çıkarmaya çalışır.
- Hastaların tansiyonunu ölçer ve gerekli durumlarda enjeksiyon (iğne) yapar.
Kullanılan Araç, Gereç ve Ekipman
Müdahale sırasında hız ve doğruluk kadar, doğru ekipman kullanımı da hayati önem taşır. Bir Acil Tıp Teknisyeninin sahada veya ambulansta sıklıkla kullandığı araçlar şunlardır:
- Tansiyon aleti
- İlk yardım çantası ve sargı bezi
- Pamuk, merhemler ve acil durum ilaçları
- Sonda aletleri
Mesleğin Gerektirdiği Genel Özellikler
Acil sağlık hizmetlerinde çalışmak, teknik bilgi kadar sağlam bir psikoloji ve karakter yapısı da gerektirir. Acil Tıp Teknisyeni olmak isteyen adayların şu özelliklere sahip olması beklenir:
- İnsanlara yardım etmekten hoşlanan bir yapıya sahip olmak.
- Çalışmalarında dikkatli, temiz ve titiz olmak.
- Kriz anlarında ve stres altında soğukkanlılığını koruyabilmek.
- Beklenmedik, ani gelişen durumlarda hızlı ve doğru karar verebilmek.
Çalışma Ortamı ve Koşulları
Acil Tıp Teknisyenlerinin çalışma ortamı oldukça dinamik ve değişkendir.
- Fiziksel Ortam: Bazen trafik kazaları gibi durumlarda açık havada, bazen de hastane gibi sağlık kuruluşlarının kapalı ortamlarında görev yaparlar.
- Çalışma Saatleri: Mesai saatleri genellikle düzenli değildir; nöbet usulü çalışılır ve gece nöbetleri mesleğin ayrılmaz bir parçasıdır.
- İnsan İlişkileri: Görev sırasında hastalar, stres altındaki hasta yakınları ve diğer sağlık personelleri ile sürekli ve yoğun bir iletişim halindedirler.
Meslek Eğitimi
Meslek Eğitiminin Verildiği Yerler ve Giriş Koşulları
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okullarının (meslek liselerinin) Sağlık Hizmetleri alanı, "Acil Tıp Teknisyenliği" dalında verilmekteydi. Ancak, yapılan yeni bir düzenleme ile bu alan ve dala 2014-2015 eğitim öğretim yılından itibaren yeni öğrenci alınmamaktadır. Eğitime giriş yapıldığı dönemlerde temel koşullar ortaokulu tamamlamış olmak ve Milli Eğitim Bakanlığınca belirlenen şartları taşımaktı.
Eğitim Süresi ve İçeriği
Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Teorik ve Pratik Eğitim: Teorik dersler okul bünyesinde görülürken, uygulamalı staj dersleri özel veya devlet hastanelerinde yapılmaktadır.
- Staj Uygulamaları: Öğrenciler 11. ve 12. sınıfta haftanın 3 günü hastanelerde beceri eğitimine (staj) giderler ve ayrıca 11. sınıfın sonunda yaz stajı yaparlar.
- Ders İçerikleri: Eğitim boyunca genel kültür derslerinin yanı sıra; sağlıkla ilgili temel bilim dersleri, ilk yardım bakımı planlama ve uygulama, acil bakım ünitesi araç ve gereçlerini kullanma gibi uygulamalı meslek dersleri okutulmaktadır.
Eğitim Sonunda Alınan Belge
Mesleki eğitimini başarıyla tamamlayan öğrencilere "Meslek Lisesi Diploması" verilmektedir.
Çalışma Alanları ve İş Bulma Olanakları
Acil Tıp Teknisyenleri sağlık sektörünün hem kamu hem de özel kanadında geniş bir istihdam alanına sahiptir. Temel çalışma alanları şunlardır:
- Kamu ve özel hastaneler, poliklinikler ve sağlık ocakları.
- Acil yardım istasyonları ve ambulanslar.
- Türkiye Hudut ve Sahiller Genel Müdürlüğü.
Özel sektörde iş bulma ve tutunma olanağı, kişinin mesleki yeteneğine, bilgisine ve sahadaki performansına bağlı olarak değişmektedir.
Eğitim Süresince ve Eğitim Sonrası Kazanç
Eğitim Süresince
- Hastanelerde staj (mesleki eğitim) gören öğrencilere, 3308 sayılı kanun gereğince staj ücreti ödenir. Bu ücret, asgari ücretin net tutarının; yirmi ve üzerinde personel çalıştıran yerlerde yüzde 30'undan, daha az personel çalıştıran yerlerde ise yüzde 15'inden az olamaz.
- Öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarına karşı sigorta primleri eğitim süresince devlet tarafından karşılanır.
- Ayrıca öğrenciler, eğitim gördükleri işletmelerin sunduğu sosyal imkanlardan faydalanabilirler.
Eğitim Sonrası
Eğitimini tamamlayıp mesleğe atılan bir Acil Tıp Teknisyeni, mesleki bilgi ve becerisine göre başlangıç olarak genellikle asgari ücretin 1,5 katı civarında bir ücret almaktadır. Kamu kurumlarında maaşlar devlet memurluğu derecelerine göre belirlenir.
Meslekte İlerleme
Mesleki Eğitimde İlerleme (Akademik Kariyer)
Acil Sağlık Hizmetleri alanı Acil Tıp Teknisyenliği dalından mezun olanlar, YKS kılavuzunda belirtilen ve alanlarının devamı niteliğindeki yükseköğretim (ön lisans/lisans) programlarını tercih etmeleri durumunda ek puan avantajından yararlanırlar. Ayrıca yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı olmaları şartıyla kılavuzdaki diğer programlara da yerleşebilirler.
İş Hayatında İlerleme
Kariyer basamaklarında yükselmek tamamen mesleki gelişime bağlıdır. Değişen ve güncellenen ilk yardım tekniklerini yakından takip eden, sahadaki beceri ve yeteneklerini geliştiren personeller, çalıştıkları kurumlarda "ekip başı" veya "kısım şefi" pozisyonlarına yükselebilmektedir.
Benzer Meslekler
Acil Tıp Teknisyenliği ile çalışma prensipleri ve sağlık hizmeti sunumu açısından benzerlik gösteren meslekler şunlardır:
- Hemşire
- Sağlık Memuru
Ek Bilgiler
Birebir hasta müdahalesi dışında, bir Acil Tıp Teknisyeninin profesyonel iş yaşantısında yerine getirmesi gereken genel sorumluluklar da vardır:
- Görevli olduğu birimde iş organizasyonunu yapmak.
- Tıbbi atık yönetimi gibi çevre koruma önlemlerini almak.
- İş sağlığı ve güvenliğine (İSG) ilişkin tüm faaliyetleri titizlikle uygulamak.
- Bağlı bulunulan kurumun Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun standartlarda çalışmak.
- Eğitimlere katılarak mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak.
Kaynakça ve Ayrıntılı Bilgi
Bu rehber metni; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla, meslek mensupları, eğitim kurumları, işyerleri ve meslek odalarından alınan veriler ışığında hazırlanmıştır. Daha ayrıntılı bilgi edinmek için başvurulabilecek kaynaklar:
- İlgili eğitim kurumları
- Milli Eğitim Bakanlığı web sayfası (www.meb.gov.tr) ve Ulusal Meslek Bilgi Sistemi
- Türkiye İş Kurumu web sayfası (www.iskur.gov.tr) ve Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri
- T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi (www.osym.gov.tr)
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
