Tanım
Tıbbi ve aromatik bitkilerle ilgili ekim, dikim, gübreleme, sulama, hastalık ve zararlılarla mücadele işlemlerini yapabilen; hasat, harman, kurutma, standardizasyon ve muhafaza işlemlerini yürüten kişidir. Üretim tekniklerini kullanarak bitki yetiştirir.
Görevler
Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Yetiştiricisi, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Tıbbi ve aromatik bitkilerin tekniğine göre dikim öncesi tohum yatağını hazırlar.
- Dikim makinelerini ayarlar ve dikim yapar.
- Bitkiye göre çapalama ve seyreltme işlemlerini gerçekleştirir.
- Hastalık, zararlı ve yabancı otlarla mücadele eder.
- Sulama ve gübreleme gibi bakım işlemlerini yapar.
- Tıbbi ve aromatik bitkilerin hasat işlemini gerçekleştirir.
- Kurutma işlemini yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Bahçe kazması
- Budama makası
- Sulama sistemi
- Gübre dağıtıcıları
- Toprak test kitleri
- Sera veya örtü altı ekipmanları
- El tırmığı veya çapa
- Tohum ekim araçları
- Hasat araçları
- Makas
- Bıçaklar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Yetiştiricisi olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Matematik ve fen bilimlerine, özellikle kimya ve biyolojiye ilgi duymak ve bu alanlarda başarılı olmak
- Ekonomi ve işletme konularına ilgi duymak
- Sabırlı ve sakin olmak
- Dikkatini uzun süre bir noktada yoğunlaştırabilmek
- Gözleri ve elleri eşgüdümlü kullanabilmek
- Takım çalışmasına yatkın olmak
- Renkleri ayırt edebilmek
- Koku ve tat alma özellikleri gelişmiş olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Meslek, tarım arazileri, bitki yetiştirme, organik tarım, bitki sağlığı ve ilaçlama gibi konular nedeniyle genellikle açık alanlarda çalışmayı gerektirebilir. Çalışma ortamı çoğunlukla tarım arazileri ve seralardır.
Bitki yetiştiriciliğinde bitki hassasiyeti nedeniyle hava, toprak kalitesi, su ve güneş ışığı gibi faktörlere dikkat edilmesi önemlidir. Çalışanların tarımın doğasına bağlı olarak mevsimsel koşullara ve günlük iklim değişikliklerine uyum sağlaması gerekir.
Bitki sağlığı için ilaçlama ve gübreleme gibi işlemler sırasında uygun koruyucu ekipman kullanılmasına dikkat edilmelidir. Çalışma saatleri tarım sezonuna bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.
Meslekte zaman zaman bireysel çalışma gerekebilir. Tarım projelerinde ise ekip içinde iş birliği ve iletişim önemlidir. Uzun süreli tarım işlemleri, tarla gözlemi ve bitki analizi görsel olarak yoğun dikkat gerektirebilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli sayıda başvuru olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinin Tarım alanı Tıbbi Aromatik Bitkiler Yetiştiriciliği dalında verilir. Bu kapsamda kalfalık ve ustalık eğitimleri düzenlenmektedir.
Ayrıca mesleğin eğitimi şu kurum ve kuruluşlar tarafından da verilmektedir:
- Üniversitelerin Sürekli Eğitim Merkezleri
- Halk Eğitim Merkezleri
- Yetiştirici kooperatifleri ve dernekler
- Tarım İl Müdürlükleri
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ortaokul mezunu olup zorunlu eğitim çağında olmak
- Eğitim seviyesine uygun olarak düzenlenen mesleki eğitim programına alınabilecek durumda olmak
- Sağlık durumunun ilgili mesleğin öğrenimine elverişli olması
- Programın özelliğine göre gerektiğinde sağlık veya sağlık kurulu raporu sunmak
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri bulmak
- İşverenle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitim süresi ilköğretimden sonra 4 yıldır. Eğitimin 3 yılı kalfalık, 1 yılı ustalık eğitimidir.
Meslek seçimi 9. sınıfta yapılır. Ortak genel kültür dersleri ve meslek dersleri her sınıf seviyesinde verilir.
Eğitim haftada 1 gün mesleki eğitim merkezlerinde, 4 gün ise çıraklık sözleşmesi yapılan işyerlerinde gerçekleştirilir.
Çıraklık ve mesleki eğitim kapsamında ders programı genel bilgi dersleri ile meslek bilgisi derslerinden oluşur. Teorik bilgilerin yanında işyerinde, usta öğreticinin gözetimi altında pratik çalışma yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitiminin 11. sınıfını başarıyla tamamlayanlara kalfalık belgesi, 12. sınıfını başarıyla tamamlayanlara ise ustalık belgesi verilir.
Fark derslerini tamamlayanlar meslek lisesi diploması ve mesleğiyle ilgili işyeri açma belgesi alabilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Tıbbi ve Aromatik Bitkiler Yetiştiricisi genellikle tarım sektöründe faaliyet gösterir. Tarım işletmelerinde ve çiftliklerde çalışabilir. Bu işletmelerde bitkilerin ekiminden bakımına ve hasadına kadar çeşitli tarımsal faaliyetleri yönetebilir.
Organik tarımın önem kazanmasıyla tıbbi bitkilerin organik olarak yetiştirilmesine yönelik talep bulunmaktadır. Bu nedenle organik tarım işletmelerinde iş bulma imkânı olabilir.
Tıbbi bitkiler ilaç, kozmetik ve aromaterapi endüstrilerinde kullanıldığından, bu sektörlerde de çalışma fırsatları ortaya çıkabilir. Bitkilerin ekimi ve toplanması, ilaç veya kozmetik üretim süreçlerine katkı sağlayabilir.
Meslek mensupları baharatlar, şifalı bitkiler ve diğer aromatik bitkilerin yetiştirilmesi ve satışı konusunda kendi işlerini kurabilir. Ayrıca aktarlar veya sağlık ürünleri satan işletmelerle iş birliği yapabilir.
Yeterli yetkinliğe sahip olanlar tarım alanında eğitim verme veya danışmanlık hizmetleri sunma konusunda da kariyer yapabilir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere aşağıdaki oranlardan az olmamak üzere ücret ödenir:
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 30'u
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde asgari ücretin net tutarının yüzde 15'i
- Aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde 30'u
- Kalfalık yeterliğini kazanan mesleki eğitim merkezi 12. sınıf öğrencilerine asgari ücretin yüzde 50'si
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır. Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Özel sektörde çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişiklik gösterir. Kaynak dosyada eğitim sonrası için sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki Eğitim Merkezinden diploma alarak mezun olanlar, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih ettikleri takdirde ek puan alabilir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin, Turizm Fakültelerinin ve mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K) mezunlarına ayrılan kontenjanlar tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılabilir.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilir.
Çeşitli kamu kurumları, üniversiteler ve özel kuruluşların düzenlediği ücretli eğitim ve kurslara katılarak mesleki bilgi ve becerilerini artırabilir.
İş hayatında ilerleme
Meslek mensupları, iş hayatındaki bilgi ve tecrübelerine göre özel sektörde görev alarak yükselme veya kendi işlerini kurma şansına sahiptir.
Meslekte tıbbi ve aromatik bitkiler teknikeri, danışman, ekip lideri ve Ar-Ge yöneticisi gibi farklı unvanlarla ilerleme olanağı bulunabilir.
Benzer meslekler
- Çiçeklerinden faydalanılan ilaç ve baharat bitkileri yetiştiricisi
- Tohum yetiştiricisi
- Açık tohumlu bitki yetiştiricisi
- Yapraklarından faydalanılan ilaç ve baharat bitkileri yetiştiricisi
Ek bilgiler
Bu meslek bilgi dosyası, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosya; meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- İl Tarım ve Orman Müdürlüğü
- Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü
- İlgili eğitim kurumlarının web siteleri
- Millî Eğitim Bakanlığına ait web sitesi: https://www.meb.gov.tr/
- Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı: https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr/
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.