Tanım
Tesviyeci; çeşitli makine parçalarını el aletleri veya torna, freze, matkap, taşlama ve pres gibi iş tezgâhlarıyla işleyen, istenilen ölçülerde şekillendiren ve kullanılabilir hale getiren kişidir.
Görevler
Tesviyecinin başlıca görevleri şunlardır:
- Bir işe göre ayarlanmış çeşitli tipte torna, freze, planya, matkap, rektifiye, testere ve birden çok işlem yapan otomatik tezgâhları çalıştırır ve kullanır.
- Her türlü kalıp, makine, takım veya aparat parçalarını teknik resmine uygun olarak markalar ve keser.
- İnce tesviye, delme, raybalama ve diş çekme işlemlerini yapar.
- Tezgâhlarda işlenerek gelen parçaların esas ölçüleri içinde tesviyesini yapar.
- Parçaların birbirlerine uyup uymadığını kontrol eder.
- Uyumsuz parçaların tekrar tesviyesini yapar, son şekline getirir ve monte eder.
- Çalışılan yerin ve kullanılan araç-gereçlerin günlük bakım ve temizliğini yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Tesviyecilerin kullandığı araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Eğe, rayba, kılavuz, raspa, keski ve mengene
- V yatağı
- Kumpas ve mikrometre
- Gönye, cetvel, pergel, metre, mihengir ve pleyt
- Çekiç ve testere
- Kesme, ölçme ve kontrol aletleri
- Torna, freze, taşlama, pres ve planya gibi üretim tezgâhları
- Üretim tezgâhlarına ait donanımlar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Tesviyeci olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmek
- Şekil ve uzay ilişkilerini görebilmek
- El becerisine sahip olmak
- Malzeme ve makinelerle çalışmaktan hoşlanmak
- Başkalarıyla işbirliği içinde çalışabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Tesviyeciler fabrika ve atölyelerde çalışırlar. İş genellikle ayakta, eğilerek ve iş üzerinde kuvvet uygulanarak yapılır.
Çalışma sırasında bazen ağır parçaları kaldırma, yerleştirme, itme ve çekme faaliyetlerinde bulunulur. İşyerleri gürültülü ve metal tozlu olabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, yeterli müracaat olması durumunda mesleki eğitim merkezlerinde verilir. Eğitim daha önce “Makine Teknolojisi” alanının “Tesviyecilik” dalında verilirken, modüler program çalışması nedeniyle “Makine Teknolojisi” alanının Bilgisayarlı Makine İmalatı İşlemleri dalında verilmeye başlanmıştır.
Dosyada yer alan bilgiler, eğitimin verildiği tarihte araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Çıraklık eğitimine başlayabilmek için şu koşullar aranır:
- En az ilköğretim okulu mezunu olmak
- 14 yaşını doldurmuş olmak
- Bünye ve sağlık durumunun, girilecek mesleğin gerektirdiği işleri yapmaya uygun olması
- Eğitim görmek istenen meslekte bir işyeri sahibiyle çıraklık sözleşmesi imzalamak
Endüstri Pratik Sanat Okulları ve Yetişkinler Teknik Eğitim Merkezleri tarafından sunulan mesleki eğitimden en az ilköğretim okulu mezunu olanlar faydalanabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleki Eğitim Merkezlerinde eğitim süresi, eğitim düzeyine göre değişir:
- İlköğretim okulu mezunları için 3 yıl
- Lise ve daha üst düzeyde genel eğitim mezunları için 1,5 yıl
- Pratik Sanat Okulları ile Yetişkinler Teknik Eğitim Merkezlerinde 1 yıl
Mesleki Eğitim Merkezlerinde 3308 sayılı Meslek Eğitimi Kanunu gereğince haftada 1 gün eğitim merkezlerinde teorik eğitim alınır.
Bu eğitim kapsamında şu dersler verilir:
- Türkçe
- Meslek Matematiği
- Toplam Kalite Yönetimi
- İşletme Bilgisi ve Kooperatifçilik
- İş Güvenliği
- Teknik ve Meslek Resmi
- Meslek Bilgisi
Eğitimin sonunda alınan belge
Çıraklık eğitimini tamamlayan ve eğitim sonunda katıldığı kalfalık sınavında başarılı olanlara “Kalfalık Belgesi” verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Tesviyeciler özellikle faaliyet alanı talaşlı imalat olan işyerlerinde çalışırlar. Makine ve çeşitli parçaların üretildiği, bakım ve onarımlarının yapıldığı işletmeler başlıca çalışma alanlarıdır.
Tesviyeciler şu işyerlerinde görev alabilirler:
- Özel ve kamu kuruluşlarına ait işletmeler
- Fabrikalar
- Atölyeler
- Bakım ve onarım istasyonları
Tesviyecilik eğitiminden sonra bu alanda çalışmak isteyenlerin iş bulma olanakları oldukça fazladır.
İşsizlik durumunda tesviyeciler, mesleki eğitimleri sırasında edindikleri bilgi, beceri ve mesleki yeterliliklerini kalıpçılık, dökümcülük ve benzeri mesleki alanlara yönlendirebilirler.
Bu meslekte işçilik giderek azalmakta ve bilgisayarlı tezgâhlara yönelme olmaktadır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince, eğitim süresince:
- Asgari ücretin net tutarının, yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden aşağı olmamak üzere ücret verilir.
- Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıklarıyla ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır.
- Öğrenciler, mesleki eğitim yaptıkları işletmelerin sosyal imkânlarından faydalanır.
Eğitim sonrası
Meslek eğitimi sonrasında tesviyeci olarak işe ilk başlanıldığında asgari ücretin 1,5-2 katı kadar ücret alınabilmektedir. Bu ücret, işletmenin yapısı ve büyüklüğüne göre değişiklik gösterebilir.
Zaman içinde deneyime bağlı olarak ücrette artış görülür.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mesleki eğitim merkezlerinden kalfa olarak mezun olanlar bir işyerinde çalışırken aynı zamanda teorik eğitimlerine devam edebilirler.
İlköğretim, diğer adıyla ortaokul, mezunu kalfa ve ustalar mesleki ve teknik açık öğretim lisesine devam ederek meslek lisesi diploması alabilirler.
Mesleğinde ustalık eğitiminin çalışma süresi 2 yıldır.
İş hayatında ilerleme
Tesviyecilikte usta ve usta öğretici unvanlarına yükselmek mümkündür.
Ustalık belgesine sahip olanlar veya bu kişileri işyerlerinde çalıştıranlar bağımsız işyeri açabilirler. Ayrıca işyerinde çırak çalıştırılması için “Usta Öğretici” belgesine sahip bir çalışanın bulunması zorunludur.
Benzer meslekler
Tesviyecilikle benzer meslekler şunlardır:
- Makine Modelcisi
- Kalıpçı
- Tornacı
- Frezeci
- Vargelci ve Planyacı
- Taşlama ve Alet Bilemecisi
Ek bilgiler
Sorumluluk
Tesviyeciler şu konulardan sorumludur:
- Çeşitli tipte torna, freze, planya, matkap, rektifiye ve honlama, testere ve birden çok işlem yapan otomatik tezgâhları çalıştırmak
- Verilen talimatlar doğrultusunda makine, kalıp, takım ve aparat parçalarını zamanında işlemek
- Malzemenin israf edilmesini önlemek
- Çalışılan yerin ve kullanılan makine, takım ve donanımın günlük bakımını ve temizliğini yapmak
İş güvenliği
Malzemenin hazırlanması, iş parçalarının kaldırılması, bağlanması, işlenmesi ve indirilmesi sırasında ezik, çizik, kesik ve yanıklar meydana gelebilir.
Elektrikli alet, makine ve donanımlarla çalışılırken dikkat edilmemesi halinde elektrik çarpmaları yaşanabilir.
Çalışırken önlük giyilmeli, gerektiğinde koruyucu gözlük kullanılmalıdır.
Diğer görevler
Tesviyeciler ayrıca şu görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapmak
- Çevre koruma önlemleri almak
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygulamak
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışmak
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunmak
Kaynakça
- Meslek elemanları
- 3308 Sayılı Kanun
- Mesleki eğitim merkezi öğretmenleri
- www.megep.meb.gov.tr adresli web sayfası
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
