Tanım
Termik santrallerde enerji üretimi aşamasında her türlü elektriksel donanım ve elektronik tesislerin kurulması, çalıştırılması, bakım ve onarımı işlerinde elektrik veya elektronik teknisyeni ile elektrik mühendisi veya elektronik mühendisi arasında görev yapan teknik elemandır.
Görevler
Elektrik ve elektronik mühendisinin veya kendisinin yetki alanı içerisinde hazırlamış olduğu plana göre aşağıdaki görevleri yerine getirir:
- Tesislerin kurulması aşamasında görev alır.
- Makine ve teçhizatı çalıştırır.
- Sistem içerisinde meydana gelen arızaların tespit edilmesi ve giderilmesi ile ilgili çalışmaları planlar ve takip eder. Gerekli hallerde doğrudan kendisi müdahale eder.
- Makinelerin periyodik bakım ve onarımını verilen talimatlar doğrultusunda yapar.
- Çalışmalar sırasında iş güvenliğinin sağlanmasına çalışır.
- Teknisyen ve işçilerin görevlerini gerektiği şekilde yapıp yapmadığını denetler.
- Periyodik olarak verileri toplar ve analiz eder.
- Analiz sonuçlarını rapor halinde düzenleyerek ilgililere sunar.
- Sistemi geliştirmek ve denetlemek için deneyler ve testler yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Kontrol aletleri: voltmetre, ampermetre, avometre, mikrometre ve kompresör.
- Tesislerin kurulum, bakım ve onarımlarında kullanılan malzemeler.
- El takımları ve anahtar takımları.
- El ölçme elemanları ve test cihazları.
- Güvenlik malzemeleri: izole eldiven, baret, yüz siperi, emniyet kemeri ve izole ayakkabı.
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Termik santrallerde enerji üretim teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Matematik ile fen bilimlerinden fizik ve kimya bilimine ilgi duymak.
- Dikkatli, tedbirli ve sabırlı olmak.
- Sorumluluk duygusu gelişmiş olmak.
- Mekanik ve yönerge izleme yeteneğine sahip olmak.
- Ekip çalışmasına yatkın olmak.
- Zor şartlar altında çalışabilmek.
- Çabuk ve doğru karar verebilmek.
Çalışma ortamı ve koşulları
Termik santrallerde enerji üretim teknikerleri termik santrallerde çalışırlar. Çalışma ortamı tesisatın kurulduğu yere göre değişmekle birlikte genellikle kapalı ortamlarda görev yaparlar.
Termik santral işletme sahası içerisinde sistemlerdeki bozuklukları onarırken değişik hava koşullarında açık havada da çalışabilirler. Veri analizi ve raporlama gibi işler için büro ortamında görev yaparlar.
Görevi yaparken dikkatsizlik önemli kazalara ve çok büyük mali kayıplara yol açabilir. Termik santral enerji üretim teknikerleri öncelikli olarak cihaz, alet ve malzemelerle ilgilenirler. Görev yaptıkları kişilerle ekip halinde ve koordineli olarak çalışırlar.
Çalışma ortamı genellikle gürültülü ve nemlidir. Bazı departmanlarda radyasyon bulunabilir.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, meslek yüksekokullarının “Termik Santrallerde Enerji Üretimi” bölümünde verilmekteydi. Bölüm adının “Elektrik Enerjisi Üretim, İletim ve Dağıtımı” olarak değiştirilmesi nedeniyle “Termik Santrallerde Enerji Üretimi” adıyla artık öğrenci alınmamaktadır.
Bu nedenle meslek eğitimiyle ilgili bilgiler, “Termik Santrallerde Enerji Üretimi” bölümü eğitiminin verildiği dönemde araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak.
- ÖSYS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak.
- Meslek liselerinin ÖSYS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olmak.
Meslek liselerinin ÖSYS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, “Termik Santrallerde Enerji Üretimi” ön lisans programına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitimi liseden sonra 2 yıldır.
Her yılın yaz döneminde 30 iş günü olmak üzere toplam 60 iş günü yaz stajı zorunluluğu bulunmaktadır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara “Termik Santrallerde Enerji Üretimi” ön lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meslek elemanları Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş., Maden Tetkik Arama, Türkiye Kömür İşletmeleri ve Makine Kimya Endüstrisi gibi kuruluşlarda çalışabilirler. Başta Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı olmak üzere çeşitli bakanlıklara bağlı kuruluşlarda ve kamu veya özel kuruluşlarda görev yapabilirler. Ayrıca bağımsız olarak da çalışabilirler.
Elektriğin kullanılmadığı alan bulunmaması ve sanayileşmenin artması, elektrik kullanımının yaygınlaşmasına neden olmaktadır. Bu durum alternatif elektrik üretimiyle ilgili araştırma geliştirme çalışmalarının ve tesislerin kurulmasının önünü açmaktadır.
Başlıca çalışma alanları şunlardır:
- Buhar türbin santralleri.
- Gaz türbin santralleri.
- Dizel santraller.
- Nükleer santraller.
- Kamuya ait termik santraller.
- Özel sektördeki enerji üretim kuruluşları.
Bilim ve teknolojik ilkeleri uygulayan, işin gereklerine uygun gereçleri seçen, alanıyla ilgili işlem ve süreçleri doğru takip edebilen, bilgisayar ve yabancı dil bilgisine sahip teknik elemanlar daha rahat iş bulabilmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi boyunca isteyen öğrenciler Kredi ve Yurtlar Kurumunca yükseköğrenim ve harç kredisinden ve yurtlarından faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Meslek elemanları özel sektörde işe başlamaları durumunda yetenekleri, deneyimleri ve sektörün kuralları çerçevesinde ücret alırlar.
Kamu sektöründe istihdam edilenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabidir. Teknik hizmetler sınıfında 10. derecenin 2. kademesi ile göreve başlarlar. Maaşları her yıl bütçe kanununa göre belirlenmektedir. Ortalama olarak net asgari ücretin 2-2,5 katı civarında ücret almakta olup belirli dönemlerde yapılan artışlardan faydalanmaktadırlar.
Özel sektörde görev yapan teknikerlerin ücretleri firmalara göre değişmekle birlikte ilk işe başlayışta net asgari ücretten biraz fazla olmaktadır. Çalışılan süre arttıkça ve verilen hizmetin niteliğine göre bu ücret en fazla asgari ücretin 2-4 katı arasında değişmektedir. Ayrıca sözleşmeye bağlı olarak bazı sosyal yardımlar da verilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
“Termik Santrallerde Enerji Üretimi” ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde ÖSYS kılavuzunda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Çalıştıkları iş yerlerinde gösterdikleri performansa ve edindikleri bilgi ve becerilere bağlı olarak yönetim kademelerinde görev alabilirler.
Benzer meslekler
- Elektrik Teknisyeni
- Elektrik Teknikeri
- Elektrik Mühendisi
- Elektronik Teknisyeni
- Elektronik Teknikeri
- Elektronik Mühendisi
Ek bilgiler
Meslekte görev kapsamında aşağıdaki çalışmalar da yürütülür:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Meslek elemanları.
- ÖSYM ÖSYS Sınav Kılavuzu 2010.
- ÖSYS Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu-2008.
- Meslek Yüksekokulları ile Açıköğretim Önlisans Programları Mezunlarının Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı 2010 Kılavuzu.
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar.
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları.
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri.
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.