Tanım
Tekstil Boya Apre ve Laborantı; tekstil materyallerinin hammaddeden tekstil kullanıcısına ulaşıncaya kadar gerekli tüm fiziksel ve kimyasal testlerini yapan kişidir. Mamulleri boyama ve baskı yöntemleri ile renklendirir, apre işlemleri ile kalitesini artırır ve haslıklarını kontrol eder.
Görevler
Tekstil Boya Apre ve Laborantı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak aşağıdaki görevleri yerine getirir:
- İş organizasyonu yapar.
- Numuneler üzerinde fiziksel ve kimyasal test çalışmaları yapar.
- Test sonuçlarını ilgili grafiklere işler, değerlendirir ve sonuçlarıyla ilgili rapor hazırlar.
- Üretim işlemlerini izler.
- Üretim sırasında meydana gelebilecek hataları saptar ve ilgililere bildirir.
- Elyaftan, ipliklerden ve dokunan kumaştan tekniğine uygun örnekler alır.
- Üretilmek istenen mamulün gerektiğinde analizini ve tasarımını yapar.
- Yarı mamul ve mamullerin kalite kontrolünü yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Her çeşit elyaf, iplik, dokuma ve örme kumaş
- Boya maddeleri
- Yardımcı malzemeler
- Laboratuvar alet ve cihazları; deney tüpleri, şişeler ve benzeri araçlar
- Yıkama makinesi
- Yaş sürtme ve kuru sürtme test makineleri
- Pilling test makineleri
- Çekmezlik test makineleri
- Padbatch boya makinesi
- Spektrometre renk ölçüm cihazı
- Tekstil ile ilgili örnekler
- Kalite kontrol cihaz ve aletleri
- Bilgisayar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Tekstil Boya Apre ve Laborantı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olması gerekir:
- Dikkatli olmak
- Sorumluluk duygusu yüksek olmak
- Matematik ve fen bilgisi ile ilgili konularda başarılı olmak
- Psikomotor becerileri yüksek olmak
- Sabırlı ve sakin olmak
- Stres altında çalışabilmek
- Renkleri ve şekilleri iyi ayırt edebilmek
- Bir işi planlayabilmek ve uygulayabilmek
- Ekip içinde çalışabilmek
Çalışma ortamı ve koşulları
Tekstil Boya Apre ve Laborantı genellikle laboratuvar ve işletme ortamında çalışır. Laboratuvar ortamı sessiz, işletme ortamı ise gürültülü olabilir. Çalışma ortamında havada lif tozları ve kimyasal madde buharları bulunabilir.
Meslek elemanı çalışırken tekstil, makine, kimya ve endüstri mühendisleri ile iş sahipleriyle etkileşim hâlindedir. Laboratuvar ve işletmede çalışan kişilerin kimyasal maddelerin etkilerinden dolayı dikkatli olması gerekir. Gerekli havalandırma sağlandığında ve koruyucu önlemler alındığında herhangi bir tehlike söz konusu olmaz.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarının Tekstil Teknolojisi alanı Tekstil Boya Apre ve Laborantlığı dalında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Ortaokulu tamamlamış olmak
- Millî Eğitim Bakanlığınca okul türlerine ve alan ya da dala göre belirlenen giriş koşullarını taşımak
gerekir.
Eğitimin süresi ve içeriği
- Mesleğin eğitim süresi 4 yıldır.
- Ortak genel kültür dersleri ve alanın temel ortak kazanımlarını içeren meslek dersleri 9. sınıfta verilir. Öğrenci yıl sonunda dalını veya mesleğini belirler.
-
- sınıfın sonunda; bölgesel ve sektörel ihtiyaçlar, okulun donanımı, öğretmen ve fizikî kapasitesi ile öğrencilerin ilgi ve istekleri dikkate alınarak dal veya meslek seçimi yapılır.
- Dal ya da mesleğe ait kazanımları içeren dersler 10, 11 ve 12. sınıflarda verilir.
- Başarı düzeyleri iyi derecede olanlar akademik destek derslerini içeren programı tercih etme hakkına sahiptir.
Mesleki eğitim okulda teorik ve uygulamalı, işletme ve atölye ortamlarında ise uygulamalı olarak verilmektedir.
Eğitim sonunda alınan belge
Meslek eğitimini bitirenlere meslek lisesi diploması verilir.
Ayrıca 3308 sayılı kanunda belirtilen hükümler doğrultusunda, ustalık belgesinin yetki ve sorumluluklarını taşıyan mesleklerinde bağımsız işyeri açma belgesi de verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Tekstil sektörü ülkemizin gelişmiş sanayi dallarından biridir. Bu nedenle meslekte iş bulma olanaklarının oldukça yüksek olduğu belirtilmektedir.
Tekstil Boya Apre ve Laborantları kamu kuruluşları ile özel sektöre ait işyerlerinde çalışabilir. Tekstil fabrikalarının aşağıdaki bölümlerinde ve test laboratuvarlarında görev alabilirler:
- İplik
- Dokuma
- Örme
- Boya
- Baskı
- Terbiye
- Konfeksiyon
- Kalite kontrol laboratuvarı
- Test laboratuvarları
Meslek elemanları kendi atölyelerini ve işyerlerini de açabilirler.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu gereğince işletmelerde mesleki eğitim gören öğrencilere, asgari ücretin net tutarının;
- Yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 30’undan
- Yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde 15’inden
aşağı olmamak üzere ücret verilir.
Eğitim gören öğrencilerin iş kazası ve meslek hastalıkları ile ilgili sigorta primleri devletçe karşılanır.
Eğitim sonrası
Bu meslekte kazanç, işletmelerin ücret politikalarına göre değişmektedir. Kaynak dosyada genellikle ilk işe girişte asgari ücret verildiği, kıdeme, tecrübeye ve verimlilik derecesine göre asgari ücretin en az 2-3 katı gelir elde edilebildiği belirtilmektedir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Meslek liselerinin Tekstil Boya Apre ve Laborantı dalından mezun olanlara, alanın veya bölümün devamı niteliğinde olan ve YKS Kılavuzunda belirtilen yükseköğretim ön lisans programlarını tercih etmeleri hâlinde ek puan verilmektedir.
Teknoloji Fakültelerinin, Sanat ve Tasarım Fakültelerinin ve Turizm Fakültelerinin mesleki ve teknik ortaöğretim kurumları (M.T.O.K.) mezunlarına ayrılan kontenjanları tercih edildiğinde öncelikli olarak yerleştirme yapılmaktadır.
Mezunlar, yükseköğretime giriş sınavlarında başarılı oldukları takdirde YKS Kılavuzunda belirtilen programlara yerleştirilebilirler.
Meslekte uzmanlaşmayı ve yükselmeyi sağlayan; tecrübe veya ek bilgi ve beceri kazandıran kurs, seminer ve hizmet içi eğitim gibi olanaklarla nitelik artışı sağlanabilir.
İş hayatında ilerleme
Kişinin işyerinde tecrübe kazanması, hizmet içi eğitime katılması ve işinde başarılı olması durumunda, istihdam edildiği işyerinde kısım şefi, müdür yardımcısı ve müdür düzeyine kadar ilerlemesi mümkündür.
Benzer meslekler
- Laborant (Tekstil)
- Laborant (Boya)
Ek bilgiler
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynakça
- Meslek Lisesi Tekstil bölümü öğretmenleri
- Meslek elemanları
- www.myk.gov.tr
- MEB Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü web sitesi: https://hbogm.meb.gov.tr/
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması – ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr/
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: https://www.iskur.gov.tr/
- Mesleğim Hayatım web sitesi: https://meslegimhayatim.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi: http://osym.gov.tr/
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
