Tanım
Tasarım ve Basım-Yayımcılık Teknikeri; basım-yayım sektöründe her türlü materyali kullanarak, müşteri talep ve beklentileri doğrultusunda gerekli ekipmanları bir araya getirip tasarım, basım ve yayım yapan kişidir.
Görevler
- Müşteri ile görüşerek isteklerini belirler ve tasarımını yapacağı konularda bilgi verir.
- Kullanılacak baskı tekniğini belirler. Bu teknikler tipo, ofset, gravür ve serigrafidir.
- İşin baskı öncesi film aşamasını takip eder veya organize eder.
- İşin hangi makinelerle yapılacağını belirler.
- İşin montaj ve kalıp aşamalarını yapar ve organize eder.
- Masaüstü yayıncılıkta kullanılan grafik programları ile tasarım yapar.
- Baskısı biten işin ciltleme aşamasını düzenler.
- Baskısı biten işin sevk ve dağıtım işlerini düzenler.
- İşin maliyet hesaplarını yaparak fiyat çıkarır.
- Basılması istenen işin tasarım özelliklerini belirler.
- Basılacak işin baskı öncesi, baskı ve baskı sonrası aşamalarını uygun baskı yöntemiyle organize eder.
- Üretim için gerekli malzemelerin tedarik edilmesi amacıyla gerekli düzenlemeleri yapar.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Baskı öncesi
- Bilgisayar
- Masaüstü yayımcılık programları
- Reprodüksiyon ve kalıp hazırlama malzemeleri
- CTP ve CTF
Basım alanında
- Baskı yöntemine uygun baskı makineleri
- Kimyasallar
- Mürekkep
Baskı sonrası
- Kırım makinesi
- Giyotin
- Harman makinesi
- Dikiş makinesi
- Kapak takma araçları
- Yayımcılık alanında idari işler için kullanılan bilgisayar paket programları
- Mesleğe ait diğer araç ve gereçler
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Tasarım ve Basım-Yayımcılık Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Basım işlerine ilgi duymak ve estetik görüşe sahip olmak
- El ve gözlerini eşgüdümle kullanabilmek
- Renkler, çizgiler ve şekiller arasındaki ilişkileri algılayabilmek
- Ayrıntıları algılayabilmek
- Mekanik yeteneğe sahip olmak
- Bilişim teknolojilerine hâkim olmak
- Tasarım yeteneğini, basım ve teknik becerilerini geliştirmiş olmak
- Modern iletişim tekniklerini birey ve kurumlar düzeyinde başarılı bir şekilde uygulayabilmek
- Dikkatli ve titiz olmak
- Bir işi planlayabilme ve uygulamaya koyabilme özelliğine sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Çalışma ortamı işyerinin büyüklüğüne ve teknikerin çalışmayı seçtiği bölüme göre değişir.
Tasarım alanında çalışanlar bilgisayar başında ilgili programları kullanarak tasarım çalışmaları yapar. Bunun yanında baskı öncesi işlemleri de yürütebilir ve film çekimi, montaj ve kalıp çekimi işlemlerinin yapıldığı reprodüksiyon atölyelerinde çalışabilirler. Bu bölümlerde kalıp açma ve film banyo kimyasalları kullanıldığı için havalandırma sistemi olan, aydınlık atölyelerde çalışılır.
Basım ve baskı sonrası alanında çalışanlar, özellikle basım sırasında kullanılan mürekkep ile kalıp temizleme kimyasallarının bulunduğu ortamlarda görev yapar. Bu çalışma alanlarında gürültülü ve büyük ebatlı makineler bulunur; çalışanlar genellikle ayakta çalışır.
Yayımcılık alanına yoğunlaşanlar ise masa başında bilgisayar ile çalışır.
Eğitimin verildiği yerler
Meslek eğitimi, meslek yüksekokullarının “Tasarım ve Basım-Yayımcılık” bölümünde verilmekteyken bu bölümün adı “Basım ve Yayın Teknolojileri” olarak değiştirilmiştir. Bu nedenle “Tasarım ve Basım-Yayımcılık” adıyla artık öğrenci alınmamaktadır.
Bu bölümde yer alan eğitim bilgileri, “Tasarım ve Basım-Yayımcılık” bölümü eğitiminin verildiği dönemde araştırılan bilgileri kapsamaktadır.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- ÖSYS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak gerekir.
Meslek liselerinin ÖSYS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, “Tasarım ve Basım-Yayımcılık” ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitimin süresi 2 yıldır. Eğitim süresince mesleğin gerektirdiği nitelikler göz önünde bulundurularak teorik ve uygulamaya yönelik bilgiler verilir.
- yarıyıl sonunda ve 4. yarıyıl sonunda 30 iş günü stajı yapılır.
Eğitim sonunda alınan belge
“Tasarım ve Basım-Yayımcılık” eğitimini başarıyla tamamlayanlara “Tasarım ve Basım-Yayımcılık Ön Lisans Diploması” verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Tasarım ve Basım-Yayımcılık Teknikerleri, her türlü basım ve çoğaltma işleminin yapıldığı işyerlerinde çalışabilirler. Başlıca çalışma yerleri şunlardır:
- Matbaalar
- Ciltevi
- Reklam ajansları
- Fotoğraf stüdyoları
- Grafik ajansları
Çalışılabilecek işyerleri, kitap, dergi, afiş, broşür ve tanıtım yayınları basan özel matbaalar olabilir. Pul ve banknot gibi ürünlerin basıldığı kamuya ait matbaa veya basımevlerinde de çalışma olanağı vardır.
Bilgisayarlı ve otomatik makinelerin kullanımının her geçen gün artmasıyla bu alanda çalışacak işgücünün niteliği önem kazanmaya başlamıştır.
Tasarım ve Basım-Yayımcılık Teknikerlerinin bağımsız işyeri açabilme olanakları da vardır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Meslek eğitimi boyunca isteyen öğrenciler, Kredi ve Yurtlar Kurumunca verilen yükseköğrenim kredisi ve harç kredisinden yararlanabilir; yurtlarda kalabilirler.
Bunun yanı sıra eğitim süresince özel işyerlerince sağlanan burs ve kredilerden de yararlanabilirler.
Eğitim sonrası
Kazanç, çalışılan sektör ve işletmeye göre değişmektedir.
Kamu sektöründe derece, kıdem ve “teknik hizmetler” sınıfındaki tazminatlara göre ücret alınmaktadır. Kaynak dosyada bu ücretin asgari ücretin 2 katına yakın olduğu belirtilmiştir.
Özel sektörde ilk işe girişte kazanç asgari ücret düzeyindedir. Kazanç, 2-6 ay içinde başarı durumuna göre değişmekte olup asgari ücretin 2-4 katı arasında olabilir.
İş bulma olanaklarının her yerde bulunduğu, ancak sektörün daha gelişmiş olduğu İstanbul, Ankara, İzmir ve Adana gibi illerde iş bulmanın daha kolay olduğu belirtilmektedir. Bu illerde ücretlerin daha yüksek olduğu ifade edilmektedir.
Çok fazla sermayeye ihtiyaç duymadan kendi işini kurma şansı da vardır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Tasarım ve Basım-Yayımcılık ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavı’nda (DGS) başarılı oldukları takdirde ÖSYS kılavuzunda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Tasarım ve Basım-Yayımcılık Teknikerleri, çalıştıkları kurum ve kuruluşlarda yönetim kademelerinde yer alabilirler. Ayrıca kendi işlerini açabilirler.
Benzer meslekler
- Grafiker
- Matbaa Öğretmeni
- Serigrafi Teknikeri
- Fotoğrafçı
- Matbaa Teknikeri
Ek bilgiler
Tasarım ve Basım-Yayımcılık Teknikeri:
- İş organizasyonu yapar.
- Çevre koruma önlemleri alır.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular.
- Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kaynakça
- Selçuk Üniversitesi Teknik Meslek Yüksekokulu
- Anadolu Üniversitesi Porsuk MYO Tasarım Basım ve Yayıncılık Programı
- Selçuk Üniversitesi Basımevi
- T.C. MEB MEGEP Tanıtım Modülü, Ankara 2008
- Meslek elemanları
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
- İlgili eğitim kurumları
- Türkiye İş Kurumu web sayfası: www.iskur.gov.tr
- Ulusal Meslek Bilgi Sistemi: http://mbs.meb.gov.tr/
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı: http://www.osym.gov.tr/
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amaçlı olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.