Tanım
Su Ürünleri İşleme Teknikeri; tatlı ve tuzlu sularda yaşayan balık, ıstakoz ve benzeri su canlılarının üretilmesi, korunması, avlanması ve değerlendirilmesi çalışmalarında bulunan kişidir.
Görevler
Su Ürünleri İşleme Teknikeri, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Su ürünlerinin değerlendirilmesi, işlenmesi, ambalajlanması ve pazarlanması ile ilgili işlemleri mühendis denetiminde yürütür.
- Deniz balığı, kabuklular, akvaryum balığı ve genellikle tatlı su balığı üretimine gözetmenlik yapar.
- Balıklardan yumurta alarak kuluçkahanede dölleme tekniklerini uygular ve süresi dolduğunda çıkan yavru balıkları bir havuza yerleştirir.
- Su analizleri yapar veya yaptırır.
- Balıkların doğal ve yapay yemlerle beslenmesi çalışmalarını yürütür.
- Balık hastalıklarını teşhis eder ve tedavi edilmesini sağlar.
- Havuzların zararlılardan arındırılması ve kullanılabilmesi için gerekli çalışmaları yapar.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Balıkçı teknesi
- Çeşitli ağlar
- Kepçe
- Çizme ve su geçirmez giysiler
- Su motoru
- Su tankı
- Jeneratör
- Şofben
- Soğutucu
- Isıtıcı
- Temizlik maddeleri
- Su analizi için gerekli araç ve gereçler
- Bilgisayar
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Su Ürünleri İşleme Teknikeri olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları beklenir:
- Fen bilimlerine ilgili ve özellikle biyoloji alanında başarılı olmak
- Açık havada çalışmaktan ve balık üretmekten hoşlanmak
- Sabırlı ve dikkatli olmak
- İnceleme ve araştırmaya meraklı olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Su ürünleri teknikerleri; balık, ıstakoz, kabuklu su ürünleri ve benzeri canlıların yetiştirildiği ve avlandığı tüm ortamlarda çalışırlar. Bazen denizlerde de görev yapabilirler.
Tatlı sularda üretim için doğal su kaynaklarının bulunduğu ormanlık alanlar uygun olduğundan, işyerleri genellikle kentlerin dışındadır. Özellikle ürünleri işleyen tesislerde çalışma ortamında ıslaklık, çevrede ise rahatsız edici koku bulunur.
Eğitimin verildiği yerler
Mesleğin eğitimi, üniversitelere bağlı meslek yüksekokullarının Su Ürünleri İşleme Teknolojisi programında verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek liselerinin, YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, Su Ürünleri ön lisans programlarına geçerken ek puan almaktadır.
Eğitimin süresi ve içeriği
Eğitimin süresi 2 yıldır. Eğitim süresince mesleki dersler ağırlıklı olmak üzere genel kültür dersleri de alınmaktadır.
Eğitim programında yer alan başlıca dersler şunlardır:
- Genel Biyoloji
- Biyoistatistik
- Su Kimyası
- Ekoloji
- Oşinografi
- Limnoloji
- İş Güvenliği
- Su Ürünlerine Giriş
- Su Bitkileri
- Su Omurgasızları
- Tatlı Su Balıkları Sistematiği
- Zararlı Su Canlıları
- Balık Biyolojisi
- Deniz Balıkları Sistematiği
- Su Omurgalıları
- Balık Hastalıkları
- İç Su Balıkları Yetiştiriciliği
- Balık Besleme Yem Teknolojisi
- Su Ürünleri Mevzuatı
- Balıkçılık Biyolojisi
- Su Kirliliği ve Kontrolü
Eğitim sürecinde kazanılan teorik bilgi ve deneyimlerin pekiştirilmesi için staj yapma zorunluluğu vardır.
Eğitim sonunda alınan belge
Eğitimini başarıyla tamamlayanlara Ön Lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Son yıllarda Türkiye’de tatlı su balıkçılığı alanında modern işyerlerinin sayısı çoğalmış ve buna bağlı olarak istihdam olanakları genişlemiştir.
Su ürünleri teknikerleri şu çalışma alanlarında görev yapabilir:
- Özel sektöre ait su ürünleri üretim tesisleri
- Su ürünleri işleme tesisleri
- Akvaryum balığı üretim tesisleri
- Balık çiftlikleri
- Tarım Bakanlığına bağlı su ürünleri üretim çiftlikleri
- DSİ’ye bağlı su ürünleri üretim çiftlikleri
- Belediyelere bağlı su ürünleri üretim çiftlikleri
- Üniversitelere bağlı su ürünleri üretim çiftlikleri
Ayrıca çeşitli kredilerden faydalanarak kendi adlarına işyeri açabilme olanakları da vardır.
Son zamanlarda bu alana kadınların da ilgisinin arttığı, özellikle su ürünleri işleme ve değerlendirme tesislerinde çalıştıkları gözlenmektedir.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Öğrenciler eğitimleri süresince Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisinden ve yurt hizmetlerinden yararlanabilirler.
Ayrıca çeşitli resmi ve özel kurum veya kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Eğitim sonrasında kamu sektöründe istihdam edilenler, tabi olunan mevzuata göre maaş alırlar.
Özel sektörde ise çalışanların kazanç durumu; çalışılan işyerinin büyüklüğüne, kişinin tecrübesine, bilgisine, yeteneğine, çalışma kapasitesine ve sektörün ücret düzeyine göre değişmektedir. Kaynak dosyada sabit bir maaş rakamı belirtilmemiştir.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Su Ürünleri ön lisans programını başarıyla tamamlayan öğrenciler, Lisans Öğrenimine Dikey Geçiş Sınavında (DGS) başarılı oldukları takdirde, kılavuzda belirtilen programlara kontenjan dâhilinde dikey geçiş yapabilirler.
İş hayatında ilerleme
Çeşitli seminer ve fuarlara katılarak mesleki bilgilerini geliştirebilirler.
Benzer meslekler
- Su Ürünleri Teknisyeni
- Hayvansal Üretimde Uzmanlaşmış Ziraat Mühendisi
- Balıkçılık Teknolojisi Mühendisi
- Balıkçı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada ek bilgiler bölümü altında ayrıca bir bilgi yer almamaktadır.
Kaynakça
- Meslek elemanları ve balık çiftliği
- YKS Yükseköğretim Programları ve Kontenjanları Kılavuzu
- Uluslararası Standard Meslek Sınıflaması-ISCO 08
- Meslek Yüksekokulu (Su Ürünleri Programı)
- Ege Üniversitesi Rehberi
- Üniversiteler, Yüksek Öğretim Programları ve Meslekler Rehberi (Prof. Dr. Yıldız Kuzgun), 2000
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek ve eğitim olanakları hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde Meslek Bilgi Merkezi bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri veya Hizmet Merkezleri
Bu dosya; meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.