Tanım
Sosyal Hizmet Uzmanı (Sosyal Çalışmacı), ekonomik, sosyal ve kültürel yönden sıkıntı içinde bulunan kişi, grup ve topluluklara sorunlarını tanıyıp çözümlemelerinde yardımcı olan kişidir.
Meslek mensubu, kişilerin ve toplulukların sahip oldukları olanakları kullanmalarına; çevredeki olanakları araştırıp bunlardan yararlanmalarına destek olur.
Görevler
Sosyal Hizmet Uzmanı, iş süreçlerinde iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, çevre koruma düzenlemelerine, mesleğin verimlilik ve kalite gerekliliklerine uygun olarak çalışır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- İş organizasyonu yapar.
- Sosyal ve ekonomik yoksunluk içinde bulunan yaşlıların huzurevlerine yerleştirilmesi ve bakımlarının sağlanması için gereken çalışmaları yürütür.
- Kimsesiz çocukların koruyucu ailelere veya yetiştirme yurtlarına yönlendirilmesini sağlar ve durumlarını izler.
- Yoksulluk içinde olup temel ihtiyaçlarını karşılayamayan kişi veya ailelere para, gıda ve giyim yardımı yapmak amacıyla gerekli hizmetleri geliştirir.
- Gelişmede geri kalmış bölgelerde yaşayan insanların ihtiyaçlarını saptar ve bu ihtiyaçların karşılanması için gerekli girişimlerde bulunur.
- Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
Kullanılan araç, gereç ve ekipman
Meslekte kullanılan başlıca araç, gereç ve ekipmanlar şunlardır:
- Büro malzemeleri
- Kırtasiye malzemeleri
Mesleğin gerektirdiği özellikler
Sosyal Hizmet Uzmanı olmak isteyenlerin şu özelliklere sahip olmaları gerekir:
- Kişisel ve toplumsal sorunlara derin ilgi duymak
- Konuşma ve ikna kabiliyetine sahip olmak
- Başkalarının duygularını anlayabilmek
- İnsanların refahına ilgi duymak
- Liderlik özelliklerine sahip olmak
Çalışma ortamı ve koşulları
Sosyal Hizmet Uzmanları genellikle büro ortamında çalışır. Zaman zaman olumsuz durumlar içerisindeki insanların ikametgâhında görüşme yapabilirler.
Sosyal çalışmacılar, birinci derecede sıkıntı içindeki insanlarla iletişim hâlindedir.
Eğitimin verildiği yerler
Türkiye’de bu mesleğin eğitimi üniversitelerin Sağlık Bilimleri Fakülteleri, İktisadi ve İdari Bilimler Fakülteleri ve yüksekokullarındaki Sosyal Hizmetler bölümlerinde verilmektedir.
Ayrıca açık öğretim fakültelerinde ön lisans düzeyinde Sosyal Hizmetler bölümünde de meslek eğitimi verilmektedir.
Eğitime giriş koşulları
Mesleğin eğitimine girebilmek için şu koşullar aranır:
- Lise veya dengi okul mezunu olmak
- YKS kılavuzunda belirtilen giriş koşullarını taşımak
Meslek yüksekokulları ile açıköğretim ön lisans programlarının DGS kılavuzunda belirtilen bölümlerinden mezun olanlar, ÖSYM tarafından açılan Dikey Geçiş Sınavı’nda başarılı oldukları takdirde Sosyal Hizmetler lisans programına dikey geçiş yapabilir.
Eğitimin süresi ve içeriği
Mesleğin eğitimi liseden sonra 4 yıllık lisans düzeyinde verilmektedir.
Sosyal hizmet eğitiminde temel olan ekonomi, sosyoloji, siyasal bilimler, sosyal antropoloji, psikoloji ve sosyal psikoloji gibi dersler, insan ihtiyaçlarına ve sosyal sorunlara yönelik anlayış kazandırmak amacıyla ilk iki yılda verilir.
Daha sonraki yıllarda sosyal hizmet kapsamına giren şu dersler okutulur:
- Sosyal Hizmete Giriş
- Sosyal Hizmet Alanları
- Sosyal Sorunlar
- Mülakat
- Tıbbi ve Psikiyatrik Sosyal Hizmetler
- Aile ve Çocuk Refahı
- Suçluluk
- Nüfus Dinamiği
- Sosyal Refah
- Sosyal Hizmet Yöntemleri
Sosyal Hizmet Yöntemleri kapsamında sosyal-kişisel çalışma, sosyal grup çalışması, toplumla çalışma, sosyal refah araştırması ve sosyal hizmet yöntemi gibi konular ele alınır.
Sosyal hizmet alanında çalışanların, sosyal hizmetle ilgili çeşitli disiplinler hakkında bilgi sahibi olmalarının yanında belirli beceri ve davranışları da geliştirmeleri gerekir. Sosyal hizmet öğrencileri bu beceri ve davranışları uygulama tecrübesiyle kazanır.
Öğrenciler uygulamalarını sosyal grup çalışması, sosyal kişisel çalışma ve toplumla çalışma yöntemlerini kullanarak sırasıyla ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıflarda bir sosyal hizmet kurumunda veya alanında yapar. Gerekli beceri ve davranışlar, okulca görevlendirilen yöneticilerin yardımı ve denetimiyle kazanılır.
Uygulamalar, genel eğitim programı içerisinde yaklaşık yüzde kırk oranında yer almaktadır.
Öğrenciler ayrıca üçüncü sınıftan başlayarak bir öğretim üyesinin yönetimi altında kişi veya grup olarak sosyal hizmet alanında araştırma yapar. Araştırma, kuram, yöntem ve teknikleri konusunda eğitim alır ve araştırma sürecini uygulamayı öğrenirler.
Eğitim sonunda alınan belge
Sosyal Hizmetler bölümünü başarıyla tamamlayanlara lisans diploması verilir.
Çalışma alanları ve iş bulma olanakları
Meslek elemanları, Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığında sosyal hizmetler konusunda plan, program, uygulama ve değerlendirme çalışmaları yürütür.
Resmî ve özel kreş-gündüz bakımevleri, çocuk bakım yurtları ve yetiştirme yurtları ile ilgili plan ve program hazırlar, bu kurumların denetimini yaparlar.
Sosyal Hizmet Uzmanlarının görev yapabildiği başlıca yerler şunlardır:
- Çocuk bakım yurtları
- Kreş ve gündüz bakımevleri
- Yetiştirme yurtları
- Rehberlik araştırma merkezleri
- Hastaneler
- Rehabilitasyon merkezleri
- Ruh sağlığı kurumları
- Huzur ve dinlenme yurtları
- Cezaevleri
- Çocuk ıslahevleri
- Emniyet çocuk büroları
Mezunların özel kreş ve gündüz bakımevi ile yaşlılar evi, yani huzurevi, açma yetkileri vardır.
Eğitim süresince ve sonrası kazanç
Eğitim süresince
Eğitim süresince bir kazanç sağlanması söz konusu değildir. Öğrenciler Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün verdiği öğrenim kredisi ve yurt hizmetlerinden yararlanabilir.
Ayrıca çeşitli resmî ve özel kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanan burslardan faydalanabilirler.
Eğitim sonrası
Kamu kurumlarında 8/1 dereceden göreve başlar ve hizmet sınıfının ücretini alır. Çalıştığı kurumun durumuna göre sosyal yardım ve tazminat alabilir. Hastanede çalışıyorsa döner sermayeden pay alır.
Meslekte ilerleme
Mesleki eğitimde ilerleme
Mezunlar yüksek lisans ve akademik kariyer yapabilir. Akademik kariyerlerine uygun olarak yükseköğretim kurumlarında araştırma görevlisi, doktor, doçent ve profesör gibi unvanlara yükselme olanağına sahiptir.
İş hayatında ilerleme
Sosyal Hizmet Uzmanı, çalıştığı kuruluşta hizmet yılına bağlı olarak en üst düzey idareciliğe kadar yükselebilir.
Benzer meslekler
Kaynak dosyada benzer meslekler şu şekilde sıralanmıştır:
- Pedagog
- Sosyolog
- Psikolog
- Psikolojik Danışman
- Sosyal Antropolog
- Rehberlik Uzmanı
Ek bilgiler
Kaynak dosyada bu başlık altında ayrıca bir bilgi verilmemiştir.
Kaynakça
- Meslek elemanları
- Üniversitelerin web siteleri
- ÖSYM Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi – 2000
- Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması, ISCO-08
- Meslek Danışma Komisyonu (MEDAK) üyesi kuruluşlar
Ayrıntılı bilgi için
Meslek hakkında ayrıntılı bilgi için şu kaynaklara başvurulabilir:
- İlgili eğitim kurumları
- Kariyer Kapısı
- ÜNİ-VERİ
- Türkiye İş Kurumu
- Mesleğim Hayatım
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
- Bünyesinde “Meslek Bilgi Merkezi” bulunan Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri ve hizmet merkezleri
Bu dosya, meslek seçme aşamasında olan gençleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Meslek mensupları, işyerleri, mesleğin eğitim yerleri ve meslek odalarından bilgi alınarak oluşturulmuştur.
Kaynak notu
Bu metin İŞKUR "Meslekleri Tanıyalım" meslek bilgi dosyasından derlenmiş ve web okunabilirliği için düzenlenmiştir.
